माझा सोलापूरप्रवास – चंद्रप्रकाशातलं शहर
रात्रीची ट्रेन होती. म्हणजे ट्रेनसारखी होती, पण धावली ती झोपेवर.
स्टेशनवर पोचलो, तिथं चहा मिळाला असा की गोडी कमी आणि नशा जास्त.
पुढं एक माणूस ओरडत होता, “सोलापूर एक्सप्रेस.” ट्रेन लेट नसती तर सोलापूरकडे जाणारं काहीतरी कमी वाटलं असतं.
डब्यात चढलो. सीट मिळाली, पण समोरचा प्रवासी असा पाहात होता की जणू मी त्याचा जुना शत्रू आहे.
शेजारी एक काका झोपतानाच घोरणं सुरू केलं – त्यांचा गळा खरं तर तबल्यासारखा वाजत होता.
ट्रेनच्या खिडकीबाहेर काळोख होता – पण मनात थोडीशी उत्सुकता होती आणि थोडा कंटाळा.
अर्ध्या रात्री एक बाळ रडायला लागलं, आणि मग पूर्ण डबा जागा झाला. आई मात्र शांत होती – स्त्रीशक्ती म्हणतात ती हीच.
पहाटे सोलापूर आलं. उतरतानाच गरम वाऱ्यांनी हात हलवून स्वागत केलं – थोडं 'सुस्वागतम्' आणि थोडं 'सावध रहा'.
स्टेशनबाहेर आलो, तिथं एक चहा टपरीवाला म्हणाला, “इथं चहा नाही घेतला, तर यात्रा अपूर्ण.”
चहा घेतला, आणि कप ठेवतानाच वाटलं – अहो, हे सोलापूर आहे. आपल्याला झोप लागली असली तरी शहर जागं होतं.
हॉटेलमध्ये गेलो – रिसेप्शनवरचा माणूस असा शांत होता की वाटलं, हाच सोलापूरच्या उष्णतेचा विरुद्ध पोल आहे.
खोलीत गेलो आणि लगेचच वीज गेली. मी म्हणालो – सोलापूर आपलं स्वागत 'उष्णता आणि अंधार' यांचं कॉम्बो देऊन करतो.
रस्त्यावर फिरताना एका म्हाताऱ्या आजीनं विचारलं, “पाहुणे वाटता? पुण्याहून?”
मी मान हलवली. ती हसली. मला सोलापूर जवळ वाटलं.
दुपारी चटणीची प्लेट समोर आली. ती चव तोंडात नव्हे, डोक्यात स्फोट झाली.
एक दुकानदार म्हणाला, “इथे उन्हापेक्षा माणसं जास्त गरम.” पण त्याचं हसू माणूसपणाचं होतं.
संध्याकाळी परतीच्या ट्रेनची वाट पाहत बसलो. उन्हं कमी झालं, पण आठवणी मात्र ताप देत होत्या.
ट्रेन परत सुटली. पण मन कुठंतरी सोलापुरात अडकलं होतं — चहा टपरीच्या समोर, एखाद्या लांब सावलीखाली.
“मी सोलापुराला नाही भेटलो, सोलापूरच मला भेटलं.”
प्रवास संपला, पण शहर मनात उरलंच.
