ફેસબુક પર વાંચેલ એક રસપ્રદ લેખ:-
તમે બધાએ નમકીન ખાધી જ હશે જે દરેક ભારતીયના નાસ્તાનો એક ભાગ છે. શું એ શક્ય છે કે આપણે નમકીન વિશે વાત કરી રહ્યા છીએ અને રતલામી સેવનો ઉલ્લેખ ન કરીએ? ના ના. રતલામી સેવ, જેનો સ્વાદ આખી દુનિયામાં પસંદ કરવામાં આવે છે અને જેને 2014-15માં GI ટેગ પણ આપવામાં આવ્યો હતો. પરંતુ શું તમે તેના ઇતિહાસ વિશે જાણો છો? તો, 'ઇતિહાસનાં પાના માંથી'ના આજના એપિસોડમાં, ચાલો જાણીએ રતલામી સેવની રસપ્રદ કહાની વિશે.
રતલામી સેવનું નામ મધ્ય પ્રદેશમાં રતલામ નામના સ્થળ પરથી રાખવામાં આવ્યું છે જ્યાંથી આ સેવની ઉત્પત્તિ થઈ છે. રતલામી સેવની કહાની જાણવા માટે આપણે ઈતિહાસમાં 200 વર્ષ પાછળ જવું પડશે. 19મી સદીમાં, મુઘલ રાજવી પરિવારના લોકોએ માલવાની મુલાકાત લીધી, જે દરમિયાન તેઓ રતલામમાં રોકાયા હતા. તે સમયે મુઘલ પરિવારના લોકો સેવૈયા ખાવાનું પસંદ કરતા હતા. રતલામમાં રહીને તેમને સેવૈયા ખાવાનું મન થયું. પરંતુ અહીં એક સમસ્યા ઊભી થઈ. સેવૈયા ઘઉંમાંથી બનાવવામાં આવતું હતું પરંતુ તે સમયે રતલામમાં ઘઉં ઉગાડવામાં આવતા ન હતા, તે સમયે ઘઉંને શ્રીમંત લોકોનું અનાજ માનવામાં આવતું હતું. ત્યાં સામાન્ય લોકો ચણા, બાજરી, જવ વગેરેના રોટલા બનાવતા હતા.
જ્યારે રાજવી પરિવારને સેવૈયા ન મળ્યું, ત્યારે તેઓએ સ્થાનિક ભીલ સમુદાયને ચણાના લોટમાંથી સેવૈયો બનાવવાની વિનંતી કરી, ત્યારબાદ રતલામી સેવની પ્રથમ જાતની શોધ કરવામાં આવી, જેનું નામ ભીલ સમાજના નામ પરથી 'ભીલડી સેવ' રાખવામાં આવ્યું. બાદમાં, તેણે તેની સાથે પ્રયોગ કરવાનું શરૂ કર્યું અને તેને મસાલા સાથે બનાવ્યું.
બાદમાં ત્યાંના સ્થાનિક લોકોએ રતલામી સેવનું વ્યાવસાયિક ધોરણે ઉત્પાદન કરવાનું શરૂ કર્યું. રતલામનો સાખલેચા પરિવાર સેવના પ્રથમ વ્યાપારી ઉત્પાદકોમાંનો એક હતો. 1900ના દાયકાની શરૂઆતમાં, શાંતિલાલ સાખલેચાએ તેમના પિતા કેસરમલ સાખલેચા સાથે મળીને પ્રથમ રતલામી સેવની દુકાન ખોલી હતી. ધીમે ધીમે ઘણા લોકો તેમાં જોડાવા લાગ્યા અને આજે મધ્યપ્રદેશમાં ઘણી કંપનીઓ રતલામી સેવ તૈયાર કરીને લોકો સુધી પહોંચાડે છે.
200 વર્ષ કરતાં પણ વધુ જૂની આ સેવ હવે બજારમાં અનેક ફ્લેવર ઉપલબ્ધ છે. તેમાં લવિંગ, હિંગ, લસણ, કાળા મરી, પાઈનેપલ, ટામેટા, પાલક, ફુદીનો, પોહા, મેગીથી લઈને ચોકલેટ ફ્લેવરનો સમાવેશ થાય છે.
