શિયાળાની ટાઢમાં
એ ઉઠતી,
ચૂલો પેટાવતી, રોટી શેકતી,
બરાબર પાંચ વાગ્યેએ
બીજાઓ સંગે સીમની
વાટ પકડતી.
હાથમાં દોરડાંને કુહાડી,
ત્રણ-ચાર ગાઉએ
ચાલી નાખતી.
રસ્તે આવતી વાવે ઉતરી
ઠંડો કોઠો કરતી.
બે કલાકની મહેનતેએ
બાવળ કાપીને
ભારો બાંધતી.
બે મણનો ભારો માથે
ઉપાડતીને ચાલતી પકડતી.
પાછા જ્યારે એ વળતી,
સૂરજનાં કિરણે ચળકતી.
જ્યારે,
પાનીથી ઢીંચણ સુધીની
સાડીનો છેડો વાળીને
કમરે ખોસતી.
ત્યારે,
ઢીંચણથી નીચે
લાલ-લાલ આડા-ઉભા
લીટાઓ ઝળકાવતી,
કાંટાની ડિઝાઈન દેખાડતી.
માથે ઉપાડેલ ભારામાંથી કાંટો
જો વાળમાં વાગતો
તો,
ફૂટેલા માથામાંથી નિકળેલી
લોહીની નદીની શેર
કપાળે થઈ નાકે
સૂકાતી.
એ ભારા સંગાથે
વાતો કરતી
જ્યારે, ઘરે આવતી,
ઓટલે બેસી લેશન કરતી
દીકરી દોડીને,
પાણીનો લોટો ધરતી.
થાકલો ખાવા ઓટે એ બેસતી,
સાડીના પાલવે બાંધેલાં
મુઠ્ઠી બોર બાળકોને આપતી.
હથેળીમાં રહેલી કાંટાળી ફાંસ
પછી, એની દીકરી
સોયથી નીકાળતી.
દસેક મિનિટની રીસેસ પછી,
બાઈ ફરી ઘરના કામે ચડતી.
બસ, આમ જ ગરીબ,
મજદૂર બાઈ જિંદગી જીવતી.
...... કુસુમડાભી.....
