તે દિવસે માત્ર બે બાળકો જ જન્મ્યાં નહોતાં...
એક સ્ત્રી પણ જન્મી હતી—
પોતાના જ અસ્તિત્વની રાખમાંથી.
પ્રસૂતિના ઓરડામાં
પીડાએ અંતિમ શ્વાસ લીધો,
અને માતૃત્વે
પહેલો શ્વાસ લીધો.
બે નાનકડા રોદનોએ
આખું ઘર ઉજાળી દીધું,
પણ એ જ ક્ષણે
એક સ્ત્રીના મનમાં
અજવાળાથી પણ ઘેરો અંધકાર ઉતરી આવ્યો.
લોકોએ કહ્યું,
"અભિનંદન...
ભગવાને એક સાથે બે દીકરાઓનું સુખ આપ્યું."
કોઈએ એટલું ન પૂછ્યું કે,
ભગવાને બદલામાં
તેની પાસેથી શું લઈ લીધું?
ધીરે ધીરે...
તેના નામ પહેલાં 'મા' ઉમેરાઈ ગયું,
પણ એ જ ક્ષણે
તેના પોતાના નામની ઓળખ
ક્યાંક સમયના ધૂળિયા રસ્તે ખોવાઈ ગઈ.
અરીસો રોજ તેની સામે ઊભો રહેતો,
પણ પ્રતિબિંબ પૂછતું—
"તું કોણ છે?"
એના શરીર પરના ખેંચાણના નિશાન
કોઈ ખામી નહોતા,
એ તો જીવને લખેલા
અદૃશ્ય શ્લોકો હતા.
પણ સમાજને
શ્લોકો નહીં,
સુંદરતા જ દેખાતી હતી.
રાતો...
રાતો તો જાણે
સમયથી પણ લાંબી થઈ ગઈ હતી.
એક બાળક સૂતું,
બીજું જાગતું.
એકને તાવ,
બીજાને ભૂખ.
અને વચ્ચે ઊભેલી એ સ્ત્રી,
પોતાનો તાવ,
પોતાની ભૂખ,
પોતાનું દુઃખ...
બધું જ ભૂલી જતી.
પછી એક દિવસ,
ચિંતા તેના મનમાં ઘર કરી ગઈ.
ગભરાટ તેની ધડકનો સાથે રહેવા લાગ્યો.
ડિપ્રેશને તેની આંખોમાં
સ્થાયી વસવાટ કરી લીધો.
હાસ્ય હજુ પણ હતું...
પણ એ હવે હોઠ પર નહોતું,
માત્ર દુનિયાને દેખાડવા માટેના ચહેરા પર હતું.
કેટલીયે વખત
તે બાથરૂમનો દરવાજો બંધ કરીને રડી હતી,
એટલે નહીં કે તે નબળી હતી...
પણ એટલા માટે કે
આંસુઓને પણ
કોઈ ખભાની જરૂર પડતી હોય છે.
દિવસો પસાર થતા ગયા...
શરીર થાકી ગયું.
હાડકાં દુખવા લાગ્યાં.
હોર્મોન્સ બદલાયા.
વાળ ખર્યા.
ઊંઘ ખોવાઈ ગઈ.
હાસ્ય ધીમે ધીમે ઓછું થતું ગયું.
પણ એક વસ્તુ ક્યારેય ઓછી ન થઈ—
તેનો પ્રેમ.
પ્રેમ...
જેને ક્યારેય આરામની જરૂર પડતી નથી.
એક દિવસ
બંને દીકરાઓ
તેના હાથ છોડીને
પોતાના રસ્તે ચાલતા શીખી જશે.
કદાચ
તેમને યાદ પણ નહીં રહે
કે બાળપણમાં
રાત્રે કેટલી વાર
માએ પોતાનો થાક ઉતારીને
તેમને ઊંઘ પહેરાવી હતી.
પણ સમય યાદ રાખશે.
દીવાલો યાદ રાખશે.
ઓશીકું યાદ રાખશે.
એ બધી નિઃશબ્દ રાતો યાદ રાખશે,
જ્યાં એક સ્ત્રી
પોતાને ગુમાવીને
બે જીવનોને શોધતી રહી.
અને કદાચ...
વર્ષો પછી,
જ્યારે એના વાળમાં
ચાંદી ઉતરી આવશે,
ત્યારે કોઈ પૂછશે—
"તારા જીવનની સૌથી મોટી સિદ્ધિ શું હતી?"
એ હળવું સ્મિત કરશે.
આંખોના ખૂણેથી
એક ટીપું સરકી પડશે.
અને એ માત્ર એટલું જ કહેશે—
"મેં કોઈ ઇતિહાસ લખ્યો નથી...
મેં માત્ર બે દીકરાઓને
સારા માણસ બનાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો છે.
જો એ સફળ થશે,
તો એ જ
મારા આખા જીવનની
સૌથી મોટી કવિતા હશે."
કારણ કે...
માતાઓ સંતાનોને માત્ર જન્મ આપતી નથી.
તેઓ પોતાના સપનાઓ,
પોતાની ઊંઘ,
પોતાનું શરીર,
પોતાની ઓળખ,
અને ક્યારેક તો
પોતાનું આખું અસ્તિત્વ અર્પણ કરીને
એક નવી દુનિયા જન્માવે છે.
અને એ દુનિયા,
ઘણી વાર,
તેમના મૌનનો ઇતિહાસ ક્યારેય વાંચતી નથી.
