"બે સ્તંભ ખેડૂત અને શિક્ષક" (અછાંદસ કાવ્ય)
એક ધરતીનો ધબકારો છે,
બીજો ભવિષ્યનો ઘડનારો છે.
પણ આજની વ્યવસ્થાના ચોપડે,
બંને માત્ર કાગળિયાનોભારો છે!
એક કાળી મજૂરી કરીને લોહીનું પાણી કરે છે,
ત્યારે માંડ અનાજનો દાણો પાકે છે.
પણ જ્યારે હકનો ભાવ માંગવા જાય,
ત્યારે લાઠીઓ અને બદલામાં 'નવા નિયમો' પામે છે.
ખેડૂત... જે જગતનો તાત છે,
આજે પોતાની જ જમીન પર લાચાર સાબિત થાય છે.
બીજો અક્ષરજ્ઞાનના દીવડા પ્રગટાવે છે,
દેશની પેઢીને માણસ બનાવે છે.
પણ વર્ગખંડ છોડી એને બિન-શૈક્ષણિક કામોમાં જોતરાય છે,
ગણતરીઓ, સર્વે અને એપના ડેટામાં એનો સમય ચણાય છે.
શિક્ષક... જે રાષ્ટ્રનો નિર્માતા છે,
આજે ક્લાર્ક બનીને ફોર્મ ભરવામાં જ હાંફી જાય છે.
એકને કુદરત મારે છે ને બીજો નીતિઓનો ભોગ બને છે,
સરકારના કાયદાઓ બંનેની પીઠ પર કોરડા બનીને વીંઝાય છે.
સબસિડીના નામે માત્ર વાયદાઓનો ખેલ ખેલાય છે.
અને બદલીઓ-નિયમોના નામે માનસિક જેલની યાતનાઓ કરાવાયા છે.
બંને મૂંગા મોઢે બધું સહન કરે છે,
કારણ કે એકને પેટનો ખાડો પૂરવો છે,
અને બીજાને ફરજનો અરીસો ચોખ્ખો રાખવો છે.
દેશના આ બે મજબૂત સ્તંભો,
આજે દમનની ચક્કીમાં પીસાતા જાય છે.
જો "સ્વયમ્'ભૂ'," આ બે હારી જશે,
તો, વિચારો..આ આખો દેશ ક્યાંય ખોવાઈ જાશે.
અશ્વિન રાઠોડ — "સ્વયમ્'ભૂ',"
