"હું લઈને આવું સાહસ,
મહેનત ને આસ,
તું સમય લઈ આવ.
ચાલ રમીએ રમત જીવતરની;
એક શું કામ! બંને જીતીયે,
રહી એક-મેકની પાસ."
- મૃગતૃષ્ણા
____________________
૨૫. પેરિસનું આહ્વાન
વારાણસીની એ ઘટનાને લગભગ દસેક વર્ષ વીતી ગયા. સાહસ હવે સત્તર વર્ષનો યુવાન નહોતો, પણ ભારતીય પુરાતત્વ સર્વેક્ષણ (ASI) નો એક સન્માનિત અને પ્રતિભાશાળી અધિકારી બની ગયો હતો. તેણે પોતાના પિતાના વારસાને આગળ વધાર્યો હતો, પણ તેની પોતાની આગવી શૈલીથી. તે માત્ર ઇતિહાસ શોધતો નહોતો, પણ તેને જીવંત કરતો હતો. સર્પ-હૃદયનો અનુભવ તેના વ્યક્તિત્વનો એક અભિન્ન અંગ બની ગયો હતો, જેણે તેને ઊંડાણ, સમજ અને એક અનોખી અંતર્દૃષ્ટિ આપી હતી.
આદિત્ય અને સંધ્યા હવે લગભગ નિવૃત્ત જેવું જીવન જીવી રહ્યા હતા. તેઓએ પોતાનું જીવન કોઈ નવાં સંશોધનને બદલે પોતાના નાના દીકરા, સમયને સમર્પિત કરી દીધું હતું. આઠેક વર્ષનો સમય, તેના મોટા ભાઈ સાહસ કરતાં બિલકુલ અલગ હતો. તે શાંત, કલાત્મક અને સ્વપ્નદ્રષ્ટા હતો. તેને ઇતિહાસના શુષ્ક તથ્યોમાં નહીં, પણ ચિત્રો અને કલ્પનાની દુનિયામાં વધુ રસ હતો. તે કલાકો સુધી પોતાની ડ્રોઈંગ બુકમાં કાલ્પનિક દુનિયાઓ અને રહસ્યમય જીવોના ચિત્રો દોરતો રહેતો. આ વારસો એને એનાં દાદુ વ્યોમ રૉય પાસેથી મળ્યો હતો.
સર્પ-હૃદય 'શાંતિના ગર્ભગૃહ'માં સુરક્ષિત હતું. દુનિયા તેની શક્તિને ભૂલી ગઈ હતી. રોય પરિવાર પણ એવું જ માનતો હતો. પણ ભાગ્યના ચક્રો ફરી એકવાર ગતિમાં આવી રહ્યા હતા.
એક ઠંડી, શિયાળાની રાત્રે, જ્યારે દિલ્હી ધુમ્મસની ચાદરમાં લપેટાયેલું હતું, ત્યારે આદિત્યના ઘરનો ફોન રણક્યો. બીજી બાજુ એક ગભરાયેલો, ધ્રૂજતો અવાજ હતો. તે પ્રોફેસર જ્ઞાનેશ્વર મિશ્રા હતા.
"આદિત્ય... અનર્થ થઈ ગયો," પ્રોફેસરનો શ્વાસ ફૂલી રહ્યો હતો.
"વારાણસીમાં ભૂકંપ આવ્યો. બહુ મોટો નહીં, પણ... પણ તેનું કેન્દ્રબિંદુ બરાબર મણિકર્ણિકા ઘાટની નીચે હતું. 'શાંતિનું ગર્ભગૃહ' તૂટી ગયું છે. સર્પ-હૃદય... તે ફરીથી પ્રગટ થઈ ગયું છે."
આદિત્ય અને સંધ્યાના પગ નીચેથી જમીન સરકી ગઈ.
"તેને કોણે લીધું?" આદિત્યએ ભયથી પૂછ્યું.
"કોઈએ નહીં," પ્રોફેસરે કહ્યું. "તે ત્યાં જ છે, ગંગાના કિનારે, ખડકોની વચ્ચે, શાંતિથી ધબકી રહ્યું છે. પણ આદિત્ય, આ સમાચાર ફેલાઈ ગયા છે. આખી દુનિયાના કાળા બજારમાં અને ગુપ્ત સંગઠનોમાં ખળભળાટ મચી ગયો છે. DPAS ફરીથી સક્રિય થઈ ગયું છે. અને આ વખતે તેઓ એકલા નથી. તેમની સાથે 'ધ ઓર્ડર ઓફ ધ બ્લેક સન' નામનું એક યુરોપિયન સંગઠન પણ ભળ્યું છે, જેઓ આવી અલૌકિક વસ્તુઓ એકઠી કરવા માટે કુખ્યાત છે."
"સાહસને જાણ કરો," આદિત્યએ કહ્યું. "તે ASI ની મદદ લઈ શકે છે."
"ના!" પ્રોફેસરનો અવાજ વધુ ગંભીર થઈ ગયો. "આ જ સૌથી મોટો ખતરો છે. સાહસ અત્યારે એક મોટા મિશન પર છે, ઇજિપ્તમાં. તેને અહીં પાછા આવતા સમય લાગશે. અને ASI માં પણ બધા વિશ્વાસપાત્ર નથી. DPAS ના લોકો દરેક જગ્યાએ ઘૂસી ગયા છે. આપણે કોઈના પર વિશ્વાસ ન કરી શકીએ. આદિત્ય, આ કામ તમારે કરવું પડશે. તમારે અને સંધ્યાએ. તમારે સર્પ-હૃદયને ત્યાંથી કાઢીને કોઈ સુરક્ષિત જગ્યાએ લઈ જવું પડશે, જ્યાં સુધી સાહસ પાછો ન ફરે."
આદિત્ય અને સંધ્યા એકબીજા સામે જોવા લાગ્યા. તેમનું શાંત, નિવૃત્ત જીવન એક જ ક્ષણમાં વેરવિખેર થઈ ગયું હતું. તેઓ હવે યુવાન નહોતા રહ્યા. પણ તેમની અંદરનો યોદ્ધા હજુ જીવંત હતો.
"અમે કાલે સવારે વારાણસી પહોંચીશું," આદિત્યએ દ્રઢતાથી કહ્યું.
"પણ સમયનું શું?" સંધ્યાએ ચિંતાથી પૂછ્યું. આઠ વર્ષના દીકરાને આ ખતરામાં કેવી રીતે સામેલ કરવો?
"આપણે તેને સાથે લઈ જવો પડશે," આદિત્યએ ભારે હૃદયે કહ્યું. "તેને એકલો છોડવો વધુ જોખમી છે."
બીજા દિવસે, તેઓ વારાણસી પહોંચ્યા. શહેરનું વાતાવરણ તંગ હતું. સામાન્ય યાત્રાળુઓની ભીડમાં, તેઓ તીક્ષ્ણ નજરોવાળા અજાણ્યા ચહેરાઓ સ્પષ્ટપણે જોઈ શકતા હતા. પ્રોફેસર મિશ્રાની મદદથી, તેઓ રાત્રિના અંધારામાં ગંગા કિનારે પહોંચ્યા.
અને ત્યાં તે હતું. ખડકોની વચ્ચે, સર્પ-હૃદય શાંતિથી ધબકી રહ્યું હતું, તેનો લાલ પ્રકાશ રાત્રિના અંધકારમાં એક રહસ્યમય દીવા જેવો લાગતો હતો. જેવો આદિત્યએ તેને સ્પર્શ કરવા હાથ લંબાવ્યો, સર્પ-હૃદયે ફરીથી એ જ કર્યું જે તેણે વર્ષો પહેલાં કર્યું હતું. તે સંકોચાઈને વધું નાનું થઈ ગયું, આ વખતે પણ તે આદિત્યના હાથમાં ન આવ્યું. તે હવામાં તરતું રહ્યું અને ધીમે ધીમે સમય તરફ ગયું, જે ડર અને આશ્ચર્ય સાથે બધું જોઈ રહ્યો હતો.
સર્પ-હૃદય સમયના નાના હાથમાં આવીને સ્થિર થઈ ગયું.
"ફરીથી એ જ થયું," સંધ્યા ગણગણી. "તેણે ફરીથી એક બાળકને પસંદ કર્યો છે. એક શુદ્ધ હૃદય."
તેમની પાસે વિચારવાનો સમય નહોતો. દૂરથી આવતા વાહનોનો અવાજ સૂચવી રહ્યો હતો કે તેમના દુશ્મનો નજીક આવી રહ્યા છે.
"હવે ક્યાં?" આદિત્યએ પ્રોફેસર મિશ્રાને પૂછ્યું.
"ભારતમાં કોઈ જગ્યા સુરક્ષિત નથી," પ્રોફેસરે કહ્યું. "તમારે દેશની બહાર જવું પડશે. એવી જગ્યાએ જ્યાં તેઓ તમને શોધવાની કલ્પના પણ ન કરી શકે."
પ્રોફેસરે પોતાની પોટલીમાંથી એક જૂની, પીળી પડી ગયેલી ચિઠ્ઠી કાઢી. "આ મારા ગુરુએ મને આપી હતી. તેમણે કહ્યું હતું કે જો ક્યારેય એવી કટોકટી આવે, તો આ સરનામું મદદ કરશે. તે પેરિસનું છે."
"પેરિસ?" આદિત્યને આશ્ચર્ય થયું.
"ફ્રાન્સમાં? શા માટે?"
"હું નથી જાણતો," પ્રોફેસરે કહ્યું. "પણ મારા ગુરુ ક્યારેય ખોટા નહોતા. આ સરનામું એક જૂના પુસ્તક વિક્રેતા, મોન્સિયર જીન-પિયરનું છે. તેઓ કહેતા હતા કે તે 'ધ ગાર્ડિયન્સ ઓફ ધ લોસ્ટ લાઈબ્રેરી' નામના એક ગુપ્ત સમાજનો સભ્ય છે, જેઓ દુનિયાભરના પ્રાચીન અને જાદુઈ જ્ઞાનનું રક્ષણ કરે છે."
બીજો કોઈ વિકલ્પ નહોતો. તે રાત્રે, પ્રોફેસર મિશ્રાની મદદથી, તેઓ નકલી પાસપોર્ટ અને ઓળખ સાથે એક કાર્ગો પ્લેનમાં છુપાઈને પેરિસ જવા રવાના થયા. સમય, જેણે ક્યારેય પોતાના શહેરની બહાર પગ નહોતો મૂક્યો, તે હવે એક ખતરનાક સફર પર હતો, તેના હાથમાં દુનિયાની સૌથી શક્તિશાળી વસ્તુઓમાંની એક હતી.
પેરિસમાં ઉતર્યા પછી, બધું જ નવું અને અજાણ્યું હતું. ઍફિલ ટાવરની રોશની, સીન નદી પરના પુલો, પથ્થર જડેલા રસ્તાઓ - બધું જ સુંદર હતું, પણ તેમના માટે આ શહેર એક ભુલભુલામણી હતું.
તેઓ ચિઠ્ઠી પર આપેલા સરનામે પહોંચ્યા. તે લેટિન ક્વાર્ટરની એક સાંકડી, જૂની ગલીમાં આવેલી એક નાનકડી પુસ્તકની દુકાન હતી. દુકાનનું પાટિયું ધૂળથી ભરેલું હતું અને તેના પર લખ્યું હતું: "Le Grimoire Perdu" (The Lost Grimoire).
તેમણે અંદર પ્રવેશ કર્યો. દુકાનમાં હજારો જૂના પુસ્તકોની ગંધ હતી. દરેક ખૂણામાં પુસ્તકોના ઢગલા હતા. કાઉન્ટર પાછળ, એક વૃદ્ધ, સફેદ દાઢીવાળા સજ્જન, જેમણે ગોળ ચશ્મા પહેર્યા હતા, તેઓ એક મોટા પુસ્તકમાં કંઈક લખી રહ્યા હતા. તે મોન્સિયર જીન-પિયર હતા.
આદિત્યએ ધીમેથી આગળ વધીને પ્રોફેસર મિશ્રાએ આપેલો એક સાંકેતિક શબ્દ કહ્યો: "જ્યાં જ્ઞાન અને નદી મળે છે."
મોન્સિયર જીન-પિયરે લખવાનું બંધ કર્યું અને તેમની સામે જોયું. તેમની આંખો વૃદ્ધ હતી, પણ તેમાં એક યુવાન જેવી તીક્ષ્ણતા હતી. તેમણે આદિત્ય અને સંધ્યા તરફ જોયું, અને પછી તેમની નજર સમય પર અને તેના હાથમાં છુપાવેલી પોટલી પર સ્થિર થઈ.
તેમણે ઊંડો શ્વાસ લીધો. "તો... તે પાછું આવી ગયું છે," તે ધીમા, ફ્રેન્ચ લહેકાવાળા અંગ્રેજીમાં બોલ્યા. "અમને ભય હતો કે આ દિવસ આવશે."
"અમને મદદની જરૂર છે," સંધ્યાએ કહ્યું. "અમારા દુશ્મનો અમારી પાછળ છે."
"તમે યોગ્ય જગ્યાએ આવ્યા છો," જીન-પિયરે કહ્યું. "પણ અહીં પણ તમે સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત નથી. 'ધ ઓર્ડર ઓફ ધ બ્લેક સન'નું મુખ્ય મથક અહીં પેરિસમાં જ છે. તેઓ આ શહેરને પોતાના શિકારનું મેદાન માને છે."
એ જ ક્ષણે, દુકાનના દરવાજા પર બાંધેલી નાની ઘંટડી રણકી. એક ઊંચો, કાળો ઓવરકોટ પહેરેલો માણસ અંદર આવ્યો. તેનો ચહેરો છાંયામાં હતો, પણ તેની ચાલ અને હાવભાવ પરથી સ્પષ્ટ હતું કે તે કોઈ સામાન્ય ગ્રાહક નથી. તેણે દુકાનમાં નજર ફેરવી અને તેની આંખો સીધી સમય પર સ્થિર થઈ.
"Bonjour," તે માણસનો અવાજ બરફ જેવો ઠંડો હતો. "હું અહીં એક ખાસ વસ્તુ માટે આવ્યો છું. એક લાલ, ધબકતી વસ્તુ."
જીન-પિયરે શાંતિથી કાઉન્ટર નીચે રહેલું એક બટન દબાવ્યું. અચાનક, તેમની પાછળની પુસ્તકોની દીવાલ સરકવા લાગી અને એક ગુપ્ત માર્ગ દેખાયો.
"ભાગો!" જીન-પિયરે બૂમ પાડી. "હું આને રોકીશ!"
આદિત્ય અને સંધ્યાએ સમયને લઈને ગુપ્ત માર્ગમાં દોટ મૂકી. તેમની પાછળ પેલા અજાણ્યા માણસ અને જીન-પિયર વચ્ચેની લડાઈનો અવાજ સંભળાતો હતો.
તેઓ ફરી એકવાર ભાગી રહ્યા હતા. એક અજાણ્યા શહેરમાં, અજાણ્યા દુશ્મનોથી, એક એવી વસ્તુને બચાવવા માટે જેનું ભાગ્ય હવે તેમના નાના દીકરા, સમયના હાથમાં હતું. વારાણસીનું ચક્રવ્યૂહ હવે પેરિસની ગલીઓમાં અને કેટકોમ્બ્સમાં (ભૂગર્ભ કબ્રસ્તાન) ફરીથી રચાઈ રહ્યું હતું. અને સમય, જેણે ક્યારેય સાહસની કલ્પના પણ નહોતી કરી, તે હવે તેના કેન્દ્રમાં હતો.
(ક્રમશઃ)
