"બસ કર. થાકી જવાય છે જિંદગી.
તારી આ ઊથલપાથલની ભરમાર.
હું માણસ છું. જીવતું જાગતું માણસ,
નથી કોઈ ખેલનો યાંત્રિક કિરદાર."
- મૃગતૃષ્ણા
____________________
૨૨. પડછાયાનું શહેર
ઋષિકેશની સાંકડી ગલીઓમાં દોડતી વખતે, રાત્રિના અંધારા અને લોકોની ભીડ તેમના માટે આશીર્વાદરૂપ બની. તેમની પાછળ DPAS એજન્ટોની સીટીઓ અને બૂમોનો અવાજ ધીમે ધીમે ઓછો થતો ગયો. તેઓ જાણતા હતા કે આ રાહત ક્ષણિક છે. હવે તેઓ માત્ર એક ગુપ્ત સંસ્થાના જ નહીં, પણ સમગ્ર સરકારી તંત્રના નિશાના પર હતા. તેમની ઓળખ, તેમના બેંક ખાતા, તેમના ફોન - બધું જ ટૂંક સમયમાં ટ્રેક કરવામાં આવશે.
"આપણે અલગ થવું પડશે," હાંફતા હાંફતા આદિત્યએ એક અંધારી ગલીમાં રોકાઈને કહ્યું. "તેઓ આપણને સાથે સરળતાથી શોધી લેશે. શેર સિંહ, તમે તમારા ગામ પાછા ફરો. તમે આ લડાઈનો હિસ્સો નથી. તેઓ તમને નહીં શોધે."
શેર સિંહે ના પાડવા માટે મોં ખોલ્યું, પણ આદિત્યના ચહેરા પરનો આદેશાત્મક ભાવ જોઈને તે ચૂપ થઈ ગયો. તેની આંખોમાં દુઃખ અને લાચારી હતી. "તમારું ધ્યાન રાખજો," તેણે સાહસના માથા પર હાથ મૂકીને કહ્યું. "તું એક સાચો યોદ્ધા છે, દીકરા." અને પછી તે પડછાયામાં ગાયબ થઈ ગયો.
હવે માત્ર રૉય પરિવાર બચ્યો હતો.
"આપણે ક્યાં જઈશું?" સંધ્યાએ પૂછ્યું. તેનો અવાજ થાકેલો પણ મક્કમ હતો.
"એવી જગ્યાએ જ્યાં કોઈ આપણને શોધવાની કલ્પના પણ ન કરી શકે," આદિત્યએ કહ્યું. તેની આંખોમાં એક જૂની યાદ ચમકી. "વારાણસી. દુનિયાના સૌથી જૂના અને સૌથી ગીચ શહેરોમાંનું એક. ત્યાંની ગલીઓની ભુલભુલામણીમાં છુપાવવું સરળ રહેશે."
આગામી થોડા કલાકો તેમણે છુપાઈને અને વેશપલટો કરીને વિતાવ્યા. તેમણે પોતાના આધુનિક કપડાં બદલીને સામાન્ય યાત્રાળુઓ જેવા વસ્ત્રો પહેર્યા. તેમણે પોતાના ફોન તોડીને ફેંકી દીધા અને બસ સ્ટેશને પહોંચીને ભીડમાં ભળી ગયા. સાહસે સર્પ-હૃદયને એક કપડાની નાની પોટલીમાં બાંધીને પોતાની કમરે સાચવીને બાંધી દીધું હતું.
વારાણસીની મુસાફરી લાંબી અને તણાવપૂર્ણ હતી. દરેક પોલીસવાળાને જોઈને તેમનું હૃદય ધડકી જતું. દરેક નવા ચહેરા પર તેમને શંકા જતી. અંતે, તેઓ ગંગા કિનારે આવેલા એ પ્રાચીન શહેરમાં પહોંચ્યા.
વારાણસી એમના માટે એકદમ નવી દુનિયા હતી. ઘાટ પર સવાર-સાંજ થતી આરતી, મૃત્યુ અને જીવનનો સહ-અસ્તિત્વ, સાધુઓ અને યાત્રાળુઓની ભીડ, અને ગલીઓનું એવું જાળું કે જ્યાં જીપીએસ પણ કામ ન કરે. અહીં સમય જાણે થંભી ગયો હતો.
આદિત્ય તેમને એક જૂના મિત્ર, પ્રોફેસર જ્ઞાનેશ્વર મિશ્રા પાસે લઈ ગયો. પ્રોફેસર મિશ્રા બનારસ હિન્દુ યુનિવર્સિટીમાં સંસ્કૃત અને તત્વજ્ઞાનના નિવૃત્ત પ્રાધ્યાપક હતા. તેઓ આદિત્યના માર્ગદર્શક રહી ચૂક્યા હતા અને પ્રાચીન રહસ્યોમાં ઊંડો રસ ધરાવતા હતા. તેમનું ઘર ગંગા કિનારે, એક શાંત અને જૂની હવેલીમાં હતું.
જ્યારે તેમણે અડધી રાત્રે પ્રોફેસર મિશ્રાનો દરવાજો ખખડાવ્યો, ત્યારે વૃદ્ધ પ્રોફેસરે તેમને આ હાલતમાં જોઈને કોઈ સવાલ ન પૂછ્યો. તેમણે ફક્ત શાંતિથી કહ્યું, "અંદર આવી જાઓ. તમે સુરક્ષિત છો."
જ્યારે આદિત્યએ તેમને બધી વાત કરી અને સર્પ-હૃદય બતાવ્યું, ત્યારે પ્રોફેસર મિશ્રાની આંખોમાં ભય અને વિસ્મયનો મિશ્ર ભાવ હતો.
"સર્પ-હૃદય... તો દંતકથા સાચી હતી," તે ગણગણ્યા. "આદિત્ય, તમે જાણો છો કે તમે હાથમાં શું પકડી રાખ્યું છે? આ માત્ર શક્તિનો સ્ત્રોત નથી. આ બ્રહ્માંડનું સંતુલન જાળવનારું તત્વ છે. જો તે ખોટા હાથમાં ગયું, તો પ્રલય નિશ્ચિત છે."
"DPAS તેને મેળવવા માંગે છે," સંધ્યાએ કહ્યું. "તેઓ કહે છે કે તે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાનો વિષય છે."
પ્રોફેસર મિશ્રા હસ્યા, પણ તેમના હાસ્યમાં કડવાશ હતી.
"રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા? ના, દીકરી. DPAS એ કોઈ સરકારી સંસ્થા નથી. તે પડછાયામાં રહીને કામ કરતું એક જૂથ છે, જે સદીઓથી આવી શક્તિશાળી વસ્તુઓ પર કબજો જમાવવા માંગે છે. તેઓ પોતાને 'નવા રક્ષકો' કહે છે. તેઓ માને છે કે માનવતા પોતાના રક્ષણ માટે સક્ષમ નથી, અને આવી શક્તિઓ તેમના જેવા 'ચુનંદા' લોકોના હાથમાં હોવી જોઈએ, જેઓ દુનિયાને પોતાના નિયમો મુજબ ચલાવી શકે."
"તો પછી 'છાયાના રક્ષકો' કોણ હતા?" સાહસે પૂછ્યું, જે અત્યાર સુધી ચૂપચાપ બધું સાંભળી રહ્યો હતો.
"તેઓ મૂળ રક્ષકો હતા," પ્રોફેસરે સમજાવ્યું. "નાગવંશીઓ દ્વારા નિયુક્ત કરાયેલા. તેમનું કામ સર્પ-હૃદયને લાલચથી દૂર રાખવાનું હતું. તેમની પરીક્ષાઓ ભયાવહ હતી, પણ તેમનો ઉદ્દેશ્ય શુદ્ધ હતો. તેઓ માત્ર લાયક વ્યક્તિને જ આગળ વધવા દેતા. તમે તેમની પરીક્ષા પાસ કરી, એટલે જ તમે અહીં સુધી પહોંચી શક્યા. પણ DPAS... તેમની કોઈ નૈતિકતા નથી. તેઓ પોતાના લક્ષ્ય માટે કોઈ પણ હદ સુધી જઈ શકે છે."
એ રાત્રે, સાહસને ઊંઘ ન આવી. તે હવે માત્ર એક સાહસનો ભાગ નહોતો. તે એક યુદ્ધનો સૈનિક બની ગયો હતો, એક એવું યુદ્ધ જે સદીઓથી અંધારામાં લડાઈ રહ્યું હતું. તેણે પોતાના હાથમાં રહેલી પોટલીને સ્પર્શ કર્યો. સર્પ-હૃદય શાંતિથી ધબકી રહ્યું હતું, જાણે તેને કોઈ વાતની ચિંતા ન હોય.
બીજા દિવસે સવારે, જ્યારે તેઓ ભવિષ્યની રણનીતિ ઘડી રહ્યા હતા, ત્યારે સાહસને ફરીથી એ જ અહેસાસ થયો. કોઈ તેમના પર નજર રાખી રહ્યું હતું. તેણે હવેલીની બારીમાંથી બહાર જોયું. દૂર ગંગાના ઘાટ પર, એક ભિખારી જેવો દેખાતો માણસ બેઠો હતો. પણ તેની આંખો ભિખારી જેવી નહોતી. તે તીક્ષ્ણ અને સતર્ક હતી, અને તે સીધી તેમની હવેલી તરફ જોઈ રહી હતી.
એ DPAS નો જાસૂસ હતો. તેઓ વારાણસી પહોંચી ગયા હતા.
"તેમણે આપણને શોધી લીધા," સાહસે ધીમા અવાજે કહ્યું.
પ્રોફેસર મિશ્રાએ શાંતિથી કહ્યું, "મેં ધાર્યું જ હતું. વારાણસી જેટલું છુપાવવા માટે સારું છે, તેટલું જ શોધવા માટે પણ. અહીં દરેક ગલીમાં કોઈના કાન અને કોઈની આંખો હોય છે."
"હવે આપણે શું કરીશું?" આદિત્યએ પૂછ્યું.
"હવે આપણે ભાગીશું નહીં," પ્રોફેસર મિશ્રાએ દ્રઢતાથી કહ્યું. "હવે આપણે લડીશું. પણ તલવારથી નહીં, બુદ્ધિથી. વારાણસી માત્ર ગલીઓનું શહેર નથી, તે રહસ્યોનું શહેર પણ છે. આપણે સર્પ-હૃદયને એવી જગ્યાએ છુપાવવું પડશે જ્યાં DPAS ક્યારેય પહોંચી ન શકે."
"એવી કઈ જગ્યા છે?" સંધ્યાએ પૂછ્યું.
પ્રોફેસર મિશ્રા સાહસ તરફ ફર્યા. "બેટા, સર્પ-હૃદયે તને પસંદ કર્યો છે. તેનો અર્થ એ છે કે તારામાં અને તેનામાં કોઈક જોડાણ છે. શું તું તેની સાથે વાત કરી શકે છે? શું તું તેની ભાષા સમજી શકે છે?"
સાહસને આ વિચિત્ર લાગ્યું. તે એક પથ્થર સાથે કેવી રીતે વાત કરી શકે? પણ તેણે પ્રયત્ન કરવાનું નક્કી કર્યું. તે હવેલીના એક શાંત ખૂણામાં બેઠો અને સર્પ-હૃદયને પોતાના હાથમાં લીધું. તેણે પોતાની આંખો બંધ કરી અને પોતાનું સંપૂર્ણ ધ્યાન તેના પર કેન્દ્રિત કર્યું. તેણે પ્રશ્નો પૂછવાને બદલે, સાંભળવાનો પ્રયત્ન કર્યો.
શરૂઆતમાં કંઈ ન થયું. માત્ર તેના પોતાના વિચારોનો કોલાહલ હતો. પણ ધીમે ધીમે, જેમ જેમ તે ઊંડા ધ્યાનમાં ઉતરતો ગયો, તેમ તેમ બહારના અવાજો શાંત થઈ ગયા. તેને સર્પ-હૃદયના ધબકારા વધુ સ્પષ્ટ સંભળાવા લાગ્યા. અને એ ધબકારાની વચ્ચે, તેને શબ્દો નહીં, પણ દ્રશ્યો દેખાવા લાગ્યા.
તેણે એક પ્રાચીન ભૂગર્ભ મંદિર જોયું, જે ગંગા નદીના પ્રવાહની નીચે છુપાયેલું હતું. તેણે જોયું કે મંદિરના કેન્દ્રમાં એક ખાલી વેદી હતી, જેનો આકાર બરાબર સર્પ-હૃદય જેવો હતો. તેણે જોયું કે મંદિરની દીવાલો પર એવા પ્રતીકો કોતરેલા હતા જે DPAS જેવા દુષ્ટોને દૂર રાખવાની શક્તિ ધરાવતા હતા. આ 'શાંતિનું ગર્ભગૃહ' હતું, જે નાગવંશીઓએ હજારો વર્ષો પહેલાં કટોકટીના સમય માટે બનાવ્યું હતું.
સાહસે આંખો ખોલી. તેના ચહેરા પર પરસેવો હતો, પણ તેની આંખોમાં એક નવી સ્પષ્ટતા હતી.
"મને ખબર છે," તેણે હાંફતા હાંફતા કહ્યું. "મને ખબર છે કે તેને ક્યાં લઈ જવાનું છે."
તેણે બધાને એ દ્રશ્ય વિશે જણાવ્યું. પ્રોફેસર મિશ્રાની આંખો આશ્ચર્યથી પહોળી થઈ ગઈ. "શાંતિનું ગર્ભગૃહ! મેં તેના વિશે માત્ર જૂના ગ્રંથોમાં વાંચ્યું છે. મને લાગતું હતું કે તે માત્ર એક કલ્પના છે. જો તે ખરેખર અસ્તિત્વમાં હોય, તો તે સર્પ-હૃદય માટે સૌથી સુરક્ષિત સ્થાન હશે."
"પણ આપણે ત્યાં પહોંચીશું કેવી રીતે?" આદિત્યએ પૂછ્યું. "અને DPAS આપણને રોકવાનો પ્રયત્ન કરશે."
"તેઓ કરશે જ," પ્રોફેસર મિશ્રાએ કહ્યું, અને તેમની આંખોમાં એક લુચ્ચું સ્મિત આવ્યું. "અને આપણે તેમને એ જ કરવા દઈશું જે તેઓ કરવા માંગે છે. વારાણસીની ગલીઓ માત્ર ભુલભુલામણી નથી, તે એક જાળ પણ છે. હવે શિકારી પોતે જ શિકાર બનશે."
તેમની યોજના તૈયાર હતી. તે જોખમી હતી, પણ તેમની પાસે બીજો કોઈ વિકલ્પ નહોતો. હવે યુદ્ધ માત્ર સર્પ-હૃદયને બચાવવાનું નહોતું, પણ વારાણસીના પ્રાચીન રહસ્યો અને DPAS ની આધુનિક નિર્દયતા વચ્ચેનું હતું. અને આ યુદ્ધનું નેતૃત્વ હવે કોઈ અનુભવી પ્રોફેસર કે પુરાતત્વવિદ્ નહીં, પણ એક સત્તર વર્ષનો છોકરો કરી રહ્યો હતો, જેણે પોતાના ભાગ્યને સ્વીકારી લીધું હતું.
(ક્રમશઃ)
