નટરાજ મૂર્તિ પાછળનું એ રહસ્ય જે 99% લોકો નથી જાણતા! 🔱🔥
અહંકાર, અજ્ઞાન અને ભ્રમ... આ ત્રણેયનું પ્રતીક એટલે 'અપસ્માર'.
શું તમે ક્યારેય નટરાજ શિવની મૂર્તિને ધ્યાનથી જોઈ છે? તેમના પગ નીચે એક નાનો બાળક દબાયેલો બતાવવામાં આવે છે. મોટાભાગના લોકો તેને કલાત્મક આકૃતિ સમજે છે, પરંતુ તેની પાછળ એક ઊંડો આધ્યાત્મિક રહસ્ય છુપાયેલો છે.
તે બાળકનું નામ 'અપસ્માર' છે. શૈવ પરંપરા અને પ્રાચીન ગ્રંથો અનુસાર અપસ્માર એ અજ્ઞાન, અહંકાર અને ભ્રમ એટલે કે Ego, Ignorance અને Illusion નું પ્રતીક છે.
કથા કહે છે કે અપસ્મારને પોતાના જ્ઞાન પર ખૂબ જ અહંકાર થઈ ગયો હતો. તેને લાગવા માંડ્યું હતું કે તે જ આ સૃષ્ટિનું કેન્દ્ર છે અને તે જ સૌથી વધુ જ્ઞાની વ્યક્તિ છે. ધીમે ધીમે તેનો અહંકાર એટલો વધી ગયો કે તેણે દેવતાઓ, ઋષિઓ અને મનુષ્યોને ભ્રમિત કરવાનું શરૂ કર્યું.
તે લોકોને સત્ય અને જ્ઞાનથી દૂર લઈ જવા લાગ્યો. જ્યારે અજ્ઞાન અને અહંકારે સૃષ્ટિના સંતુલનને દૂષિત કર્યું, ત્યારે ભગવાન શિવે નટરાજ રૂપ ધારણ કર્યું. આ રૂપ બ્રહ્માંડીય નર્તક એટલે કે 'Cosmic Dancer'નું પ્રતીક માનવામાં આવે છે.
તાંડવ કરતા કરતા ભગવાન શિવે અપસ્મારને પોતાના જમણા પગ નીચે દબાવી દીધો. પરંતુ અહીં મહત્વની વાત એ છે કે શિવે અપસ્મારને માર્યો નહીં, બલ્કે તેને પોતાના નિયંત્રણમાં રાખ્યો.
આનો પ્રતીકાત્મક અર્થ એ છે કે અજ્ઞાન અને અંધકારને ક્યારેય ખતમ કરી શકાતો નથી, તેને માત્ર નિયંત્રણમાં રાખી શકાય છે. કારણ કે કાર્ય-કારણનો નિયમ કહે છે કે જો અજ્ઞાન સમાપ્ત થઈ જાય તો જ્ઞાનનું મહત્વ સમજવું પણ મુશ્કેલ થઈ જાય.
વાસ્તવમાં અજ્ઞાન જ એ અવસ્થા છે જે જ્ઞાન માટે પાયાનું કામ કરે છે. લાઓત્સે (Lao Tzu) ની ફિલસૂફી પણ આના પર જ કેન્દ્રિત છે અને આનું સમર્થન કરે છે. ભગવાન શિવની નટરાજ મુદ્રા પણ પોતાનામાં એક પ્રતીકાત્મક સંદેશ આપે છે.
તેમનો એક પગ અપસ્મારને દબાવીને અજ્ઞાનને નિયંત્રિત કરી રહ્યો છે. બીજો પગ ઉપર ઉઠેલો છે જે મુક્તિ અને મોક્ષનું પ્રતીક છે. અને તેમનું તાંડવ બ્રહ્માંડીય ઊર્જા અને તેના સંતુલનને દર્શાવે છે.
આનો સીધો અર્થ આપણા જીવન સાથે જોડાયેલો છે. જ્યારે આપણે આપણા અજ્ઞાન, અહંકાર અને ભ્રમને નિયંત્રિત કરીએ છીએ, ત્યારે સાચા અર્થમાં આપણે જ્ઞાન તરફ આગળ વધીને આત્મજ્ઞાન પ્રાપ્ત કરીએ છીએ.
નટરાજના પગ નીચે દબાયેલો અપસ્માર આપણને વારંવાર એ જ યાદ અપાવે છે કે શત્રુ બહાર નથી, પરંતુ આપણા જ ભીતર છુપાયેલો અહંકાર, ભ્રમ અને અંધકાર છે. અને જ્યારે આપણે તેને નિયંત્રિત કરી લઈએ છીએ તો જીવનમાં શાંતિ અને સાચા જ્ઞાનની પ્રાપ્તિ થાય છે.
