વિશ્વ એક મંચ (અછાંદસ કાવ્ય)
વિશ્વ એક મંચ છે, કહે છે સૌ,
પડદો ઊઘડે છે રોજ સવારે,
ને દરેક જણ પોતાનો સંવાદ શોધે છે.
એ મંચ પર એક યુવક છે,
ખિસ્સામાં સપનાઓ અને હથેળીમાં પરસેવો લઈને ઉભો છે,
એને કોઈ વારસો નથી મળ્યો,
એને તો પોતાની ભૂલોમાંથી જ ભાષા ઘડવી છે.
લોકો કહે છે - "તારાથી નહિ થાય"
ને એ જ શબ્દોને એ સીડી બનાવી દે છે,
અંધારામાં ઉભો રહીને પણ,
એ પોતાના અજવાળાનો દીવો જાતે જ બને છે.
એની પ્રતિભા બૂમ નથી પાડતી,
એ તો કામ બનીને બોલે છે.
ને એ જ મંચ પર એક સ્ત્રી છે,
જેના માટે મંચ એટલે માત્ર તાળીઓ નથી,
મંચ એટલે રસોડું, આંગણું, બાળકનું લેસન, અને પતિની ચિંતા.
એ ક્યારેય પાછળ નથી રહેતી,
એ આગળ રહે છે - થાકને પણ હસાવીને,
પોતાની ઈચ્છાઓને ગજવામાં મૂકીને,
પરિવારના સપનાઓને પોતાની સાડીના છેડે બાંધીને.
એનો અભિનય કોઈ જોતું નથી,
કારણ કે એ પડદા પાછળ રહીને પણ આખું નાટક ચલાવે છે.
હા, વિશ્વ એક મંચ છે,
અહીં કોઈ હીરો નથી, કોઈ હારેલું નથી,
અહીં તો સૌ પોતપોતાનો ધર્મ ભજવે છે,
યુવક પોતાને સાબિત કરીને,
અને સ્ત્રી પોતાનાને જીવંત રાખીને.
અને હું? "સ્વયમ્'ભૂ"
હું તો બસ આ મંચના એક ખૂણે બેઠો,
આ બંનેને જોઈને લખી રહ્યો છું.
અશ્વિન રાઠોડ - "સ્વયમ્'ભૂ"
