hi
જય શ્રી કૃષ્ણ
આજે ઘણાં સમય પછી કંઈક લખવાનું મન થયું. કારણ સ્પષ્ટ નહોતું, માત્ર અંદરથી ઊઠતો એક નરમ અવાજ હતો. ઘણા વિચારો લાંબા સમયથી મનની અંદર શાંતિથી સચવાઈ રહ્યા હતા, બોલવાની રાહ જોતા. લાગ્યું કે જો આ વિચારો અહીં જ અટકી જશે તો કદાચ ભાર બની જશે, અને જો લખાઈ જશે તો હળવા થઈ જશે.
વિચાર આવ્યો કે શબ્દો કાગળ પર ઉતરે તો કદાચ માત્ર યાદ બનીને ન રહે, પરંતુ કોઈ માટે સહારો બની જાય. કારણ કે દરેક વિચાર વ્યક્તિગત હોવા છતાં, પીડા અને સંઘર્ષ સૌના માટે સમાન હોય છે. ક્યાંક કોઈ એવું હશે જે આજે અર્જુનની જેમ દ્વિધામાં ઊભો હશે સાચું જાણતો, છતાં આગળ વધતાં ડરતો. એવા સમયે જો આ શબ્દો સુધી પહોંચે, તો કદાચ એટલું યાદ અપાવી શકે કે જે થવાનું છે તે પહેલેથી જ સમયની ઊંડાઈમાં લખાઈ ચૂક્યું છે. માનવી કર્તા નથી, માત્ર સાધન છે.
મહાભારતનું યુદ્ધ માત્ર ભૂતકાળની ઘટના નથી તે તો દરરોજ મનની અંદર ચાલે છે. સામે શત્રુ નહીં, પરંતુ પોતાના જ પ્રશ્નો, પોતાની જ લાગણીઓ ઊભી હોય છે. ત્યારે ગીતા યાદ અપાવે છે કે કર્મથી ભાગવું એ શાંતિ નથી, પરંતુ કર્તવ્ય સ્વીકારવું જ સાચી મુક્તિ છે. ઈશ્વર કરાવે છે, મનુષ્ય માધ્યમ બને છે આ સત્ય સમજાતાં જ ભય ધીમે ધીમે ઓગળી જાય છે.
જેમ કલમ પોતે લેખક નથી છતાં શબ્દોને જીવંત કરે છે, તેમ માનવી પણ કોઈ મહાન યોજનાનો એક નાનો પરંતુ જરૂરી ભાગ છે. આ સમજ સાથે જીવન જીવાતું હોય ત્યારે જવાબદારી ભાર નથી લાગતી તે એક યાત્રા બની જાય છે. કદાચ એ જ કારણે આજે લખવાનું મન થયું—કારણ કે કેટલાક શબ્દો માત્ર કાગળ પર ઉતરવા માટે નહીં પણ કોઈના હૃદય સુધી પહોંચવા માટે જન્મે છે.
અને અંતે કોઈ નિષ્કર્ષ કાઢવાની જરૂર નથી. જીવનને સમજાવી શકાય એટલું સરળ નથી, અને લખાયેલા શબ્દો પણ બધું કહી શકતા નથી. આજે માત્ર એટલું પૂરતું છે કે જે અંદર દબાઈ ગયું હતું તે શબ્દ બની બહાર આવી ગયું. હવે એ શબ્દો ક્યાં જશે, કોણ વાંચશે, શું અસર કરશે—એ બધું છોડવામાં આવે છે. કારણ કે સાચા વિચારોને દિશાની જરૂર નથી, તેઓ પોતાનો માર્ગ શોધી લે છે. અહીં લખાણ પૂર્ણ થાય છે, પરંતુ ભાવ હજુ જીવંત રહે છે—શાંતિમાં, સ્વીકારમાં અને એ વિશ્વાસ સાથે કે જે થવાનું છે તે પોતે જ પોતાની જગ્યાએ પહોંચશે.
અને અંતે કોઈ નિષ્કર્ષ કાઢવાની જરૂર નથી. કારણ કે જ્યાં છો, જેવા છો, એ જ ક્ષણે પરમતત્વ તમને જોઈ રહ્યું છે અને સાંભળી રહ્યું છે—કોઈ પ્રશ્ન વગર, કોઈ માપદંડ વગર. હવે આ શબ્દો ક્યાં જશે, કોણ વાંચશે, શું અસર કરશે—એ બધું જાણવાની જરૂર પણ નથી. એક ઊંડો શ્વાસ લો, અંદર સુધી ભરાઈ જાય એટલો, અને પછી ધીમે ધીમે છોડી દો. મનને શાંત થવા દો, હૃદયને હળવું થવા દો. જીવનને બહુ સમજાવવાની જરૂર નથી; બસ તેને જીવો શાંતિથી, શ્રદ્ધાથી, અને એ પરમતત્વની સાથે જે હંમેશા સાથે જ છે.
