🌿 સાપ નહીં, પણ અત્યંત પ્રતાપી રાજાઓ હતા 'નાગવંશ'! 🚩
સિંદૂર માત્ર રાસાયણિક નથી હોતું, કુદરતી રીતે પણ સિંદૂર મેળવવામાં આવે છે. સિંદૂરનું એક કાંટાળું ફળ હોય છે, જેમાં 20-30 લાલ-લાલ રંગના દાણા નીકળે છે.
સિંદૂરના જનક અથવા સિંદૂરનો ઉપયોગ કરનાર નાગોને માનવામાં આવે છે. જો તમે સિંદૂરના સમાનાર્થી શબ્દો જુઓ, તો સિંદૂરના સમાનાર્થી છે—નાગજ (નાગોમાંથી ઉત્પન્ન થયેલું), નાગસંભૂત, નાગગર્ભ, નાગરેણુ, નાગદર્શન.
અને સિંદૂર એટલી અદ્ભુત વસ્તુ છે કે સમગ્ર ભારતમાં દરેક જગ્યાએ તેને સિંદૂર જ કહેવામાં આવે છે—દક્ષિણમાં પણ, બંગાળમાં પણ, ઓડિશામાં પણ, ગુજરાતમાં પણ, મહારાષ્ટ્રમાં પણ અને ઉત્તર ભારતમાં પણ.
અને સિંદૂરનો રંગ કેવો છે? સિંદૂરનો રંગ છે—નાગરંગી! નાગરંગીનું ટૂંકું રૂપ છે—નારંગી. અને આ શબ્દ પણ એટલો અદ્ભુત છે કે તે બદલાયો નથી! ઈરાનમાં નારંગી રંગને 'નારેંજી' કહે છે, અરબમાં 'નારેંજ' કહે છે, સ્પેનિશ ભાષામાં 'લારેંજ' કહે છે, અંગ્રેજીમાં 'ઓરેન્જ' કહે છે! નાગોનો આટલો પ્રભાવ છે!
તેમણે પૂજામાં પહેલીવાર સિંદૂરનો સમાવેશ કર્યો, પાર્વતી માતાને ચઢાવવાનું શરૂ કર્યું. તેમણે પૂજામાં પહેલીવાર પાનનો ઉપયોગ કર્યો. પાનને શું કહે છે? તાંબૂલ. તામ્બૂલ કેમ કહે છે? તાંબા જેવો રંગ છે! તાંબાવાળો રંગ એ જ સિંદૂરવાળો રંગ છે. પાનના પાંદડાના સમાનાર્થી શબ્દો જુઓ તો—નાગવલ્લી, નાગપત્ર, નાગલતા.
નાગવંશના રાજાઓ એટલા અદ્ભુત હતા! સૌથી પહેલીવાર મંદિર નાગોએ બનાવ્યું! જે શૈલીમાં તેમણે મંદિર બનાવ્યાં, તે શૈલી હતી—નાગર શૈલી! અને નાગરી લિપિ—જે લિપિમાં આપણે લખી રહ્યા છીએ. એવું કહી દેવામાં આવ્યું કે ગુપ્તોએ પહેલીવાર મંદિર બનાવડાવ્યા, ગુપ્તોએ પહેલીવાર નાગરી લિપિનો ઉપયોગ કર્યો! ગુપ્તોના ઇતિહાસને મહિમામંડિત કરી દેવામાં આવ્યો અને નાગોને સાપના બચ્ચા બનાવી દેવાયા! નાગવંશના રાજાઓ ખૂબ જ પ્રતાપી રાજાઓ હતા!
