અગ્નિજા
ભાગ ૧: પાંચાલનો સંતાપ
લેખિકા
Mansi Desai
Desai Mansi
Shastri
કાંપિલ્ય નગરની આસપાસ વહેતી ગંગાના શીતળ નીર આજે જાણે શાંત હતા, પણ પાંચાલ નરેશ દ્રુપદના હૃદયમાં તો તોફાન ઉમટ્યું હતું. મહેલના ઊંચા ઝરૂખામાં ઉભા રહીને તેઓ દૂર ક્ષિતિજ તરફ જોઈ રહ્યા હતા. સૂર્યાસ્તનો કેસરી રંગ આજે તેમને સુંદર નહીં, પણ ભવિષ્યમાં વહેનારા રક્ત જેવો ભયાનક લાગતો હતો. તેમનું મન ભૂતકાળના એ દિવસોમાં સરી પડ્યું જ્યારે સત્તાનો નશો તેમની આંખો પર નહોતો ચડ્યો.
મૈત્રીના એ મીઠા દિવસો
તેમને યાદ આવ્યું ઋષિ ભરદ્વાજનો એ પવિત્ર આશ્રમ, જ્યાં તેમણે અને બ્રાહ્મણ પુત્ર દ્રોણે સાથે વિદ્યાભ્યાસ કર્યો હતો. ત્યાં કોઈ રાજા નહોતો અને કોઈ ભિખારી નહોતો. દ્રોણ અને દ્રુપદ એક જ થાળીમાં જમતા, એક જ પથારીમાં સૂતા અને જંગલોમાં સાથે ભટકતા. દ્રોણની વિદ્વતા અને ધનુર્વિદ્યા જોઈને દ્રુપદ હંમેશા અંજાઈ જતા. એક સાંજે, જ્યારે ગંગાના કિનારે બંને મિત્રો બેઠા હતા, ત્યારે ભાવુક બનેલા દ્રુપદે દ્રોણનો હાથ પકડીને કહ્યું હતું, "મિત્ર દ્રોણ! તું ચિંતા ન કરતો. જ્યારે હું પાંચાલનો રાજા બનીશ, ત્યારે મારું અડધું રાજ્ય તારું હશે. આપણે આજીવન સાથે રહીશું."
દ્રોણ ત્યારે માત્ર હસ્યા હતા, કારણ કે બ્રાહ્મણ માટે રાજ્ય કરતાં મૈત્રીનું મૂલ્ય વધુ હતું. પણ સમય જતાં ભાગ્યના પૈડાં ફર્યા. દ્રુપદ પાંચાલના વૈભવશાળી રાજા બન્યા અને દ્રોણ ગરીબીના ખપ્પરમાં હોમાયા.
અહંકારનું અટ્ટહાસ્ય
દ્રુપદના વિચારોમાં ત્યારે ખલેલ પડી જ્યારે તેમને એ દિવસ યાદ આવ્યો જ્યારે ગરીબ બ્રાહ્મણ દ્રોણ તેમના દરબારમાં આવ્યા હતા. દ્રોણના કપડાં ફાટેલા હતા, ચહેરો કરમાયેલો હતો, પણ આંખોમાં હજુ એ જ તેજ હતું. તેઓ પોતાના પુત્ર અશ્વત્થામાને દૂધ પીવડાવવા માટે એક ગાય માંગવા આવ્યા હતા.
દ્રુપદને આજે પણ એ ક્ષણ યાદ આવતા ધ્રુજારી છૂટી જાય છે. સત્તાના મદમાં અંધ બનેલા દ્રુપદે ત્યારે ભરી સભામાં દ્રોણની મજાક ઉડાવી હતી. "દ્રોણ! તું ભૂલી ગયો કે મિત્રતા સમાન લોકો વચ્ચે થાય છે. એક શક્તિશાળી રાજા અને દરિદ્ર બ્રાહ્મણ ક્યારેય મિત્ર ન હોઈ શકે. જા, તારા વચનો ભૂલી જા અને અહીંથી ચાલ્યો જા."
દ્રોણે ત્યારે એક શબ્દ પણ બોલ્યા વગર પાંચાલનો ત્યાગ કર્યો હતો, પણ તેમની એ છેલ્લી નજર... એ નજરમાં જે પ્રતિશોધ હતો, તે આજે દ્રુપદને આખા શરીરે દઝાડી રહ્યો હતો.
ગુરુદક્ષિણા અને હારનો આઘાત
વર્ષો પછી દ્રોણે પોતાનો બદલો લીધો. હસ્તિનાપુરના કૌરવો અને પાંડવોને અજેય યોદ્ધા બનાવીને તેમણે ગુરુદક્ષિણામાં દ્રુપદની હાર માંગી. દ્રુપદને હજુ પણ યાદ છે એ કાળમુખી બપોર, જ્યારે પાંડુપુત્ર અર્જુને પોતાના બાણોના વરસાદથી પાંચાલની સેનાને વેરવિખેર કરી દીધી હતી. અર્જુને દ્રુપદના રથના પૈડાં તોડી નાખ્યા અને તેમને બંદી બનાવી લીધા.
પોતાની જ ધરતી પર, પોતાના જ લોકોની સામે, પાંચાલ નરેશને એક અપરાધીની જેમ દોરડાથી બાંધીને દ્રોણાચાર્યના ચરણોમાં ફેંકવામાં આવ્યા. દ્રોણે ત્યારે શાંતિથી પૂછ્યું હતું, "મિત્ર દ્રુપદ! હવે આપણે સમાન છીએને? તેં મારું અપમાન કર્યું હતું, મેં તારું રાજ્ય જીતી લીધું. હવે હું તને તારું અડધું રાજ્ય દાનમાં આપું છું, જેથી આપણે ફરી 'સમાન સ્તરે' મિત્ર બની શકીએ."
એ ક્ષણે દ્રુપદને લાગ્યું કે ધરતી ફાટી જાય અને તેઓ તેમાં સમાઈ જાય. દ્રોણનું એ 'દાન' તેમના આત્મસન્માન પર લાગેલો સૌથી મોટો ઘા હતો. હાર પચી જાય, પણ દયા ક્યારેય પચતી નથી.
પ્રતિશોધની પ્રતિજ્ઞા
મહેલના ઝરૂખામાં ઉભેલા દ્રુપદની મુઠ્ઠીઓ ભીંસાઈ ગઈ. તેમના હૃદયમાં ઉઠેલી વેરની જવાળા હવે આખા પાંચાલને દઝાડી રહી હતી. તેમને દ્રોણનો વિનાશ જોઈતો હતો. તેમને એવા સંતાનો જોઈએ હતા જે આ અપમાનનો બદલો લઈ શકે.
"દ્રોણ! તેં મને જીત્યો પણ માર્યો નહીં, એ તારી સૌથી મોટી ભૂલ હતી," દ્રુપદ અંધારામાં બડબડ્યા. "હવે હું એવો પુત્ર ઉત્પન્ન કરીશ જે તારા શીશને ધડથી અલગ કરશે. અને હું એવી પુત્રી માંગીશ જે હસ્તિનાપુરના એ સામ્રાજ્યના પાયા હલાવી દેશે જેમણે તને સાથ આપ્યો છે."
દ્રુપદે નીચે ઉતરીને પોતાના મંત્રીઓને આદેશ આપ્યો કે આર્યવર્તના એવા શ્રેષ્ઠ ઋષિઓની શોધ કરવામાં આવે જે ક્રોધ અને વેરના મંત્રોથી યજ્ઞ કરી શકે. તેમનું આખું અસ્તિત્વ હવે એક જ ધ્યેય પર ટકેલું હતું—બદલો.
તે રાત્રે કાંપિલ્યના આકાશમાં કોઈ તારા નહોતા દેખાતા. વાદળો ઘેરાયેલા હતા અને વીજળીના કડાકા થઈ રહ્યા હતા. પ્રકૃતિ પણ જાણે જાણી ગઈ હતી કે પાંચાલનો આ સંતાપ એક એવા મહાયુદ્ધની પૂર્વભૂમિકા બાંધી રહ્યો છે જેમાં લાખો લોકોના બલિદાન અપાશે. દ્રુપદના પગલાં યજ્ઞશાળા તરફ વધ્યા. તેમના ચહેરા પર હવે રાજાની સૌમ્યતા નહીં, પણ એક ભયાનક યોદ્ધાની જીદ હતી.
#અનેરી
#Agnija #અગ્નિજા #Draupadi
#द्रौपही #Panchali
#Yagnaseni #Mahabharat
#મહાભારત #KrishnaSakhi
#MansiDesaiShastriNiVartao
#GujaratiNovel
#ગુજરાતીનવલકથા
#GujaratiLiterature
#ગુજરાતીસાહિત્ય
#GujaratiWriter
#GujaratiBooks #GujaratiRead
#TrendingNow #ViralPost
#MustRead #Storytelling
#Mythology #IndianCulture
#MustRead
#Storytelling
#Mythology
#IndianCulture
#WomenEmpowerment
#Powerful
