સૂર્યોદય થયો હતો, પણ તક્ષશિલાની હવામાં કેસરની સુગંધને બદલે યુદ્ધના ધુમાડાની ગંધ ભળેલી હતી. રાજમહેલના ગુપ્ત મંત્રણા કક્ષમાં વાતાવરણ અત્યંત ગંભીર હતું.
આચાર્ય ચાણક્ય એક વિશાળ નકશા સામે ઉભા હતા, જેમાં તક્ષશિલાની ભૌગોલિક સીમાઓ અને મગધ તરફથી આવતા માર્ગો અંકિત હતા.
"પાંચ રાત બાકી છે," ચાણક્યનો અવાજ ખંડની ભીંતો સાથે અથડાઈને રણક્યો. "મગધની સેના સીધી રીતે આક્રમણ નહીં કરે. તેઓ જાણે છે કે તક્ષશિલાના પર્વતોને ઓળંગવા આસાન નથી. એટલે જ તેઓ 'ભેદ'ની નીતિ અપનાવી રહ્યા છે."
સૂર્યપ્રતાપ તેની તલવારની ધાર તપાસતા બોલ્યો, "આચાર્ય, જો તેઓ છળથી આવે તો આપણે બળથી જવાબ આપીશું. મારી સેના લોહી રેડવા તૈયાર છે."
"ના, સૂર્ય!" ચાણક્યએ મક્કમતાથી કહ્યું. "લોહી રેડવું એ અંતિમ ઉપાય છે, પ્રથમ નહીં. આપણે એવી માયાજાળ રચીશું કે શત્રુ પોતે જ પોતાના જાળમાં ફસાઈ જાય. ચંદ્રપ્રકાશ, તારે હવે 'મૃત' હોવાનો અભિનય કરવાનો છે."
ચંદ્રપ્રકાશ ચોંક્યા. "મૃત? પણ આચાર્ય, પ્રજામાં અરાજકતા ફેલાઈ જશે."
"એ જ તો રમત છે," ચાણક્યના મુખ પર એક કુટિલ સ્મિત આવ્યું. "જ્યારે દુશ્મનને લાગશે કે તક્ષશિલાનો નવો યુવરાજ ખતમ થઈ ગયો છે અને મહારાજ શોકમાં ડૂબેલા છે, ત્યારે જ તેઓ પોતાની સુરંગોમાંથી બહાર આવશે. આપણે નગરમાં એવી અફવા ફેલાવીશું કે મંદિરમાં લાગેલી આગમાં યુવરાજ ભસ્મ થઈ ગયા છે."
બપોર થતા સુધીમાં આખું નગર શોકમાં ડૂબી ગયું. રાજમાર્ગો પર સન્નાટો છવાઈ ગયો. મંદિરોમાં ઘંટના નાદ બંધ થઈ ગયા. મહામંત્રી શર્મિષ્ઠ અને અન્ય દરબારીઓના ચહેરા પર બનાવટી દુઃખ હતું, પણ અંદરખાને તેઓ મલકાતા હતા.
રાત્રિના પ્રથમ પ્રહરે, ચાણક્યએ નગરના 'કોટ' (કિલ્લા) ની સુરક્ષા ઢીલી કરી દીધી. આ જોઈને મગધના ગુપ્તચરોએ
સરહદ પર સંદેશો મોકલ્યો: "શિકાર થઈ ચૂક્યો છે. કિલ્લાના દ્વાર ખુલ્લા છે."
પરંતુ સત્ય કંઈક અલગ જ હતું. કિલ્લાની દીવાલોની પાછળ, અંધકારમાં સૂર્યપ્રતાપના ધનુર્ધારીઓ શ્વાસ રોકીને બેઠા હતા. કિલ્લાના મુખ્ય પ્રવેશદ્વાર પર ચાણક્યએ 'ભ્રમ-વ્યૂહ' રચ્યો હતો. તેમણે ત્યાં અસંખ્ય મશાલચીઓને એવી રીતે ગોઠવ્યા હતા કે દૂરથી જોનારને લાગે કે સૈનિકો સૂઈ રહ્યા છે, પણ હકીકતમાં ત્યાં કોઈ નહોતું, માત્ર ખાલી વસ્ત્રો પહેરાવેલા પૂતળા હતા.
અધરાતે, જ્યારે તક્ષશિલા ગાઢ નિદ્રામાં હોવાનું નાટક કરી રહી હતી, ત્યારે પશ્ચિમની સુરંગમાંથી કાળા વસ્ત્રો પહેરેલા સો જેટલા સૈનિકો બહાર આવ્યા. તેમનું નેતૃત્વ રુદ્રદત્ત કરી રહ્યો હતો.
"ચાલ્યા આવો, બહાદુરો!" રુદ્રદત્ત ધીમા અવાજે બોલ્યો. "આજે રાત્રે તક્ષશિલાની ગાદી પર મગધનો ઝંડો લહેરાશે."
તેઓ રાજમહેલના આંગણામાં પહોંચ્યા. બધું જ શાંત હતું. રુદ્રદત્ત મહારાજ આર્યનના શયનખંડ તરફ વધ્યો. તેણે જેવો દરવાજો ખોલ્યો, ત્યાં મહારાજને બદલે આચાર્ય ચાણક્ય એકલા બેઠા હતા. દીવાના આછા પ્રકાશમાં તેમનો ચહેરો કોઈ કાળભૈરવ જેવો લાગતો હતો.
"સ્વાગત છે રુદ્રદત્ત," ચાણક્યએ શાંતિથી કહ્યું. "તારા આવવાની રાહ જોતા મારો દીવો બુઝાવા આવ્યો છે."
રુદ્રદત્ત હસ્યો. "આચાર્ય, તમારી બુદ્ધિ અહીં કામ નહીં લાગે. મારા સૈનિકોએ મહેલને ઘેરી લીધો છે."
"જરા પાછળ તો જો," ચાણક્યએ સંકેત કર્યો.
રુદ્રદત્તે પાછળ જોયું તો તેના સૈનિકો જમીન પર તરફડિયાં મારી રહ્યા હતા. મહેલની હવામાં એક ખાસ પ્રકારનું 'ધૂમ્ર-ચૂર્ણ' (નશાકારક ધુમાડો) ફેલાવવામાં આવ્યું હતું, જેની અસર માત્ર શત્રુઓ પર થઈ હતી કારણ કે રાજપરિવારના સૈનિકોએ પહેલેથી જ તોરણમાં રાખેલા લીમડા અને કપૂરના અર્કનો લેપ નાકે લગાવ્યો હતો.
"આ તેજાબ નથી, રુદ્રદત્ત. આ તક્ષશિલાની માટીની ખુશ્બુ છે જે ગદ્દારોને સહન નથી થતી," ચાણક્ય ઉભા થયા.
બરાબર એ જ સમયે, 'મૃત' ગણાયેલા ચંદ્રપ્રકાશ તલવાર લઈને છત પરથી નીચે કૂદ્યા. રુદ્રદત્તની આંખો ફાટી ગઈ. "તું... તું જીવતો છે?"
"તક્ષશિલાનો વિચાર ક્યારેય મરતો નથી," ચંદ્રપ્રકાશે ગર્જના કરી.
પરંતુ અચાનક, મહેલના ચોકમાં એક પ્રચંડ ધડાકો થયો. આ એ વિસ્ફોટક હતો જે મૃણાલિનીએ અગાઉ છુપાવ્યો હતો.
આખા મહેલની જમીન ધ્રૂજી ઉઠી. ધુમાડાના ગોટેગોટા વચ્ચે રુદ્રદત્તે ફરીથી ભાગવાની કોશિશ કરી, પણ આ વખતે સામે સૂર્યપ્રતાપ ઉભો હતો.
"આ વખતે તારો અંત મારા હાથે જ થશે, નરાધમ!" સૂર્યપ્રતાપે તલવાર મ્યાનમાંથી બહાર કાઢી.
તક્ષશિલાની ચોથી રાત્રિ હજુ પૂરી નહોતી થઈ, અને માયાજાળના પથ્થરો પલટાવા લાગ્યા હતા. ચાણક્યએ જોયું કે મહેલની બહાર હજારો મશાલો દેખાઈ રહી હતી—મગધની મુખ્ય સેના સરહદ ઓળંગીને નગરની નજીક પહોંચી ગઈ હતી.
ચાણક્યએ આકાશ તરફ જોયું. "રમત હવે અસલી બની છે. સૂર્ય, ચંદ્ર... હવે આપણે માયાજાળમાંથી બહાર નીકળીને 'મહાભારત' લડવાનું છે."
--------------------------------------------------------------
આપનો અમૂલ્ય પ્રતિભાવ જરૂરથી આપશો...
