"એક નાનકડું સ્મિત"
એક વખત હું અને મારા પતિ ગણપતિ વિસર્જન જોવા માટે વડોદરાના સુરસાગર તળાવ પર ગયા હતા.
એ દિવસે ત્યાં ખૂબ જ ભીડ હતી. ચારે તરફ ઢોલ-તાશાનો ગડગડાટ, ડીજેનું સંગીત અને "ગણપતિ બાપ્પા મોરયા" ના જયઘોષ ગુંજી રહ્યા હતા. લોકો પોતાના-પોતાના પંડાલમાંથી ગણપતિ બાપ્પાની મૂર્તિ લઈને નાચતા-ગાતા, ઝૂમતા અને આનંદ કરતાં આગળ વધી રહ્યા હતા.
એ દરમિયાન મારી નજર તળાવની સામે આવેલા વડોદરાના સૌથી જૂના પદ્માવતી શોપિંગ સેન્ટરની સીડીઓ પર પડી.
ત્યાં એક દાદાજી બેઠા હતા. કદાચ તેઓ દિવ્યાંગ હતા. તેમની બાજુમાં એક બેસાખી પડેલી હતી. તેઓ હાથ લંબાવીને લોકો તરફ આશાભરી નજરે જોઈ રહ્યા હતા. પરંતુ ભીડ પોતાની જ મસ્તીમાં એટલી મગ્ન હતી કે કોઈ તેમની તરફ ધ્યાન આપતું જ નહોતું.
હું દૂર ઊભી રહીને આ બધું જોઈ રહી હતી.
થોડીવાર પછી મારી નજર શોપિંગ સેન્ટરની દુકાનો તરફ ગઈ. ત્યાં લગભગ ત્રણ-ચાર વર્ષની એક નાનકડી બાળકી પણ હાથ લંબાવીને આવતા-જતા લોકો પાસે ભીખ માગી રહી હતી.
એના નિર્દોષ ચહેરા પર ખૂબ જ સુંદર સ્મિત હતું. કદાચ એ સ્મિત જોઈને લોકો તેના હાથમાં થોડા પૈસા મૂકી જતા હતા. અને દરેક સિક્કા સાથે એનું સ્મિત વધુ ખીલી ઊઠતું હતું.
એ જ ક્ષણે મારા મનમાં એક વિચાર આવ્યો...
એક તરફ આ દાદાજી હતા, જેમણે જીવનના કેટલાય ઉતાર-ચઢાવ જોયા, સંઘર્ષ કર્યો અને આજે આ સ્થિતિમાં હતા.
અને બીજી તરફ આ નાનકડી બાળકી હતી, જેને હજી જીવન શું છે એની પણ ખબર નહોતી, છતાં તે પણ એ જ પરિસ્થિતિમાં જીવતી હતી.
કદાચ બંનેના મનમાં એક જ પ્રશ્ન આવતો હશે...
"આખરે હું જ કેમ?"
થોડીવાર પછી મેં જોયું કે દાદાજી નિરાશ થવા લાગ્યા. તેમનો લંબાવેલો હાથ પણ ધીમે-ધીમે નીચે આવવા લાગ્યો.
એટલામાં અચાનક...
એ નાનકડી બાળકી દોડતી-દોડતી તેમની પાસે આવી.
તેણે પોતાના જૂના, ફાટેલા ફ્રોકના ખિસ્સામાંથી થોડા સિક્કા કાઢ્યા અને દાદાજીના હાથમાં મૂકી દીધા.
પછી એ મીઠું સ્મિત કરીને હળવેથી માથું હલાવ્યું...
જાણે કહી રહી હોય...
"કોઈ વાત નહીં... નિરાશ ન થાઓ... મારી પાસે જેટલું છે, એમાંથી થોડું તમારું પણ."
એ એક જ ક્ષણે...
દાદાજીની આંખોમાં ફરી ચમક આવી ગઈ.
મારા ચહેરા પર પણ આપોઆપ સ્મિત આવી ગયું.
અને એ બાળકી...
ફરી દોડતી-દોડતી પોતાની જગ્યાએ જઈને ઊભી રહી ગઈ, જાણે કંઈ બન્યું જ ન હોય.
દાદાજી તેને જોતાં જ રહી ગયા...
અને હું...
એ બંનેને.
આ ઘટનાને આજે પંદર-સોળ વર્ષ વીતી ગયા છે.
પણ આજે પણ જ્યારે હું એ રસ્તેથી પસાર થાઉં છું, ત્યારે મારી નજર આપોઆપ પદ્માવતી શોપિંગ સેન્ટરની એ સીડીઓ પર અટકી જાય છે.
કદાચ આજે પણ હું એ બાળકીના હોઠ પરનું એ નિર્દોષ સ્મિત...
અને દાદાજીની આંખોમાં આવેલી એ ચમક શોધતી હોઉં છું.
કારણ કે એ દિવસે મેં શીખ્યું હતું કે દાન પૈસાથી નહીં, દિલથી થાય છે. અને ક્યારેક સૌથી ગરીબ દેખાતો માણસ જ સૌથી મોટો દાતો હોય છે. ❤️
