एका मुलीचं ‘नाही’
पुण्यातील एका हिरवळीने वेढलेल्या कॉलनीत प्रिया राहत होती. कॉलेजमध्ये शिकणारी, अभ्यासात हुशार, आत्मविश्वासाने बोलणारी आणि स्वतःच्या आयुष्याबाबत स्पष्ट विचार असलेली मुलगी. ती जिथे उभी राहायची, तिथे लोक तिच्याकडे लक्ष देत असत — तिच्या सौंदर्यासाठी नाही, तर तिच्या शांत आत्मविश्वासासाठी. तिच्या मित्रांमध्ये ती नेहमीच सल्ला देणारी, समजूतदार आणि निष्ठावंत म्हणून ओळखली जात असे.
त्याच कॉलेजमध्ये रोहन होता. तो देखणा, खेळाडू, आणि मित्रांचा लाडका. सुरुवातीला त्याला प्रिया फक्त मित्र म्हणूनच आवडायची. पण हळूहळू त्याच्या मनात तिच्यासाठी काही वेगळ्या प्रकारची भावना तयार झाली — प्रेम. त्याला वाटलं, "ती होकार देईलच." त्याला विश्वास होता की तिची मैत्री हळूहळू प्रेमात बदलेल.
एक दिवस, कॉलेजच्या कॅन्टीनमध्ये, जिथे गर्दी तुलनेने कमी होती, रोहनने प्रिया थांबवली. त्याच्या हाताला थरथर होती, आवाजात घबराट होती, पण त्याने आपला धैर्य गोळा केला आणि म्हणाला:
“प्रिया… मला तुझ्याशी काही बोलायचं आहे. तू मला खूप आवडतेस. मी तुझ्यावर प्रेम करतो. तू माझी गर्लफ्रेंड होशील का?”
प्रिया काही क्षण गप्प राहिली. तिच्या मनात अनेक विचार फिरत होते — तिचं करिअर, अभ्यास, स्वप्न, आणि स्वतःवर लक्ष केंद्रित करण्याची इच्छा. तिने विचार केला, "मी नात्यात अडकू इच्छित नाही." तिने नजर खाली केली, स्वतःला सावरलं, आणि शांतपणे म्हणाली:
“रोहन, तुझ्या भावना मी समजते, आणि त्याचा मला आदर आहे. पण मला सॉरी… मी तुझ्या प्रेमाला होकार देऊ शकत नाही. माझं उत्तर ‘नाही’ आहे. आपण चांगले मित्र राहू शकतो.”
ते शब्द साधे होते, पण त्यात ठामपणा होता. रोहनला धक्का बसला. त्याच्या मनात एकाच वेळी राग, निराशा, आणि अपमानाची भावना उभी राहिली. तो गप्प राहिला, फक्त एवढंच म्हणाला:
“ठीक आहे.”
आणि तिथून निघून गेला.
त्या रात्री रोहन झोपला नाही. त्याच्या मित्रांनी सल्ले दिले — “ती भाव खातेय,” “पुन्हा विचार, ती मान्य करेल.” पण त्याला एक अजीबच गोंधळ होत होता. त्याला वाटत होतं की प्रियाने त्याचा अपमान केला.
दुसऱ्या दिवशी कॉलेजमध्ये, रोहन पुन्हा प्रियाला भेटला:
“प्रिया, मी काल विचार केला. मी तुझ्याशिवाय राहू शकत नाही. पुन्हा विचार कर ना.”
प्रिया शांत राहिली आणि गंभीरतेने उत्तर दिले:
“रोहन, मी काल सांगितलं ना. माझं उत्तर ‘नाही’च आहे. कृपया माझा निर्णय मान्य कर.”
या वेळेस रोहनच्या चेहऱ्यावर राग आणि निराशा दोन्ही स्पष्ट दिसत होते. काही दिवस त्याने अफवा पसरवल्या — “ती अहंकारी आहे,” “ती कोणालाही भाव देत नाही,” “ती खूप उंचावलेली आहे.” या अफवांमुळे प्रियाला कॉलेजमध्ये एकटी पडल्यासारखं वाटू लागलं. तिच्या काही मैत्रिणीही तिला दूर राहू लागल्या.
प्रियाच्या घरी तिची मोठी बहीण नेहा होती. नेहाला सगळं समजलं. एक संध्याकाळी, तिने प्रियाला शांत बसलेली पाहून विचारलं:
“काय झालं प्रिया?”
प्रियाने हळूहळू आपली मनोगत सांगितली. नेहा तिला सांत्वन दिली:
“प्रिया, तू बरोबर केलंस. ‘नाही’ म्हणणं तुझा हक्क आहे. कोणालाही तुझ्या इच्छेविरुद्ध तुझ्यावर प्रेम करण्याचा अधिकार नाही. यालाच consent म्हणतात. एकाची ‘नाही’ म्हणजे पूर्णविराम आहे.”
या शब्दांनी प्रियाला बळ दिलं. तिने ठरवलं की ती आपला हक्क टिकवेल. पुढच्या दिवशी तिने कॉलेज प्रशासनाला सर्व घडामोडी सांगितल्या. प्रिन्सिपॉलनी रोहनला बोलावलं, त्याला समजावलं आणि कॉलेजमध्ये respect आणि consent यावर कार्यक्रम घेण्यात आले.
कार्यक्रमाच्या दिवशी, प्रिन्सिपॉलने विद्यार्थ्यांना सांगितलं:
“मुलीचं ‘नाही’ मान्य करणं हे खऱ्या प्रेमाचं आणि सभ्यतेचं लक्षण आहे. नकाराला रागाने किंवा अफवांनी उत्तर देणं चुकीचं आहे.”
रोहन पहिल्यांदाच आत्मचिंतनात बसला. त्याला समजलं की त्याचं प्रेम दुखावलं गेलं नव्हतं, तर त्याचा अहंकार. दुसऱ्या दिवशी तो प्रिया समोर आला, हात धरून म्हणाला:
“प्रिया, मी चुकीचा वागलो. तुझा नकार मान्य न केल्याबद्दल मला माफ कर. मी तुझा आदर करतो.”
प्रियाने हसत उत्तर दिलं:
“ठीक आहे. पण लक्षात ठेव — कुणाचं ‘नाही’ हलकं घेऊ नकोस.”
काही वर्षांनी प्रिया यशस्वी झाली. ती मुलींना शिकवत असे —
“तुमचं ‘नाही’ ही तुमची ताकद आहे. आदराने वापरा, आणि दुसऱ्याचं ‘नाही’ मान्य करा.”
रोहनही बदलला. तो म्हणतो:
“प्रेम मागून मिळत नाही, ते आदराने मिळतं.”
---
नैतिक शिकवण:
मुलीचं ‘नाही’ म्हणजे ‘नाही’च.
ते मान्य करणं म्हणजे खऱ्या माणुसकीची ओळख.
---
समाप्त....
