(आईने जेव्हा जीवनात हरण्यापासून वाचविले – विस्तारित कथा)
रात्रीचे अकरा वाजले होते.
आकाशावर काळ्या ढगांची जड चादर पसरली होती. वीजा फक्त चमकत नव्हत्या—त्या आकाश फाडत होत्या. प्रत्येक कडकडाटासोबत माझ्या छातीत काहीतरी तुटत होतं. त्या रात्री मला पावसाची भीती वाटत नव्हती. मला भीती वाटत होती… स्वतःची.
माझं नाव अनिकेत.
शहरात राहणारा, शिकलेला, नोकरी करणारा—असं बाहेरून दिसणारं आयुष्य माझं होतं. पण आतून मी पूर्णपणे रिकामा झालो होतो. अपयशांची यादी खूप मोठी झाली होती. नोकरी गेली. कर्ज वाढलं. मित्र दूर झाले. आणि आई गेल्यानंतर… मी स्वतःपासूनच दूर गेलो.
आई गेली, पण तिचा आवाज माझ्या डोक्यात राहिला.
“धीर धर.”
“सगळं ठीक होईल.”
पण काहीच ठीक झालं नव्हतं.
त्या रात्री मी निर्णय घेतला होता—हे सगळं थांबवायचं.
रेल्वे ट्रॅकच्या बाजूने चालत होतो. रुळांवर साचलेलं पाणी काळ्या आरशासारखं चमकत होतं. त्यात माझा चेहरा दिसत होता—थकलेला, विस्कटलेला, ओळखू न येणारा. दूर कुठेतरी ट्रेनचा हॉर्न ऐकू येत होता. अजून काही पावलं… आणि सगळं संपणार होतं.
तेवढ्यात
माझ्या कानात एक ओळखीचा आवाज घुमला.
“अनिकेत… थांब…”
मी दचकून मागे वळलो.
ती उभी होती.
पांढऱ्या साडीमध्ये, ओले केस पाठीवर पसरलेले, आणि चेहऱ्यावर तेच जुने मायेचे भाव. पावसाचे थेंब तिच्या अंगातून आरपार जात होते, पण ती ओलसर होत नव्हती.
माझी आई.
माझ्या अंगावर काटा उभा राहिला. आई मला सोडून दहा वर्षांपूर्वी गेली होती. तिचं प्रेत मी स्वतः अग्निदाहासाठी नेलं होतं. तरीही ती इथे… जिवंतपणे… माझ्यासमोर उभी होती.
“आई…?” माझा आवाज थरथरला.
ती हसली.
पण त्या हास्यात काहीतरी अजब होतं—मायेइतकंच खोल, आणि भीतीइतकंच थंड.
“मुला,” ती म्हणाली, “इतक्या लवकर हार मानायची का?”
मी पावसातच बसलो.
“तू… तू इथे कशी?”
ती माझ्या जवळ आली. तिच्या पायांचा आवाज नव्हता. जमीन थरथरत नव्हती.
“आई कधी मरत नसते, अनिकेत,” ती म्हणाली.
“ती फक्त दुसऱ्या जगात पहारा देत असते.”
तेवढ्यात ट्रेन जवळ आली. रुळ थरथरू लागले. माझं हृदय वेड्यासारखं धडधडू लागलं.
आईने माझा हात घट्ट पकडला.
तो हात बर्फासारखा थंड होता.
“आई, हात सोड!” मी किंचाळलो. “ट्रेन—”
“नाही,” ती गंभीर झाली, “आज नाही.”
आणि अचानक सगळं थांबलं.
पाऊस स्थिर झाला. ट्रेनचा आवाज गायब झाला. वेळ जणू गोठली. आजूबाजूचा परिसर काळोखात विरघळला, आणि आम्ही दोघं एका ओळखीच्या ठिकाणी उभे होतो.
माझं जुनं बालपणीचं घर.
ते घर मी वर्षानुवर्षे टाळलं होतं. आई गेल्यानंतर तिथे जाण्याची हिंमतच झाली नव्हती.
“हे घर…?” मी पुटपुटलो.
“इथेच तुझं आयुष्य सुरू झालं,” आई म्हणाली,
“आणि इथेच तुला उत्तर मिळेल.”
दार आपोआप उघडलं. आत अंधार होता. भिंतींवर सावल्यांसारखी दृश्यं हलत होती—माझं लहानपणीचं रडणं, आईचं अंगावर हात फिरवणं, तिचं स्वयंपाकघरात गाणं, वडिलांचा राग, आणि नंतरची शांतता.
घरात शिरताच माझ्या छातीत दडपण आलं.
स्वयंपाकघरात आई चुलीजवळ बसली. जणू काही वर्षे उलटलीच नाहीत.
“तुला आठवतंय का,” ती म्हणाली,
“तू पहिल्यांदा परीक्षेत नापास झालास तेव्हा?”
मी मान खाली घातली.
“तू म्हणाला होतास—‘आई, मी काहीच नाही.’
आणि मी काय म्हणाले होते?”
माझ्या डोळ्यांत पाणी आलं.
“तू म्हणाली होतीस… ‘तू माझा मुलगा आहेस, एवढंच पुरेसं आहे.’”
तेवढ्यात घराच्या कोपऱ्यातून एक भयानक सावली सरकू लागली. ती हळूहळू मोठी होत गेली. तिचे डोळे लाल होते. आणि चेहरा… माझाच.
“ही कोण आहे?” मी घाबरून विचारलं.
आई उभी राहिली.
“ही तुझी भीती आहे.
तुझं अपयश.
तुझा आत्मतिरस्कार.”
सावली हसली.
“तू हरलास, अनिकेत,” ती ओरडली.
“तू काहीच नाहीस!”
तेच आवाज.
तेच विचार.
तेच शब्द, जे मी रोज स्वतःला बोलत होतो.
मी गुडघ्यावर बसलो.
आई माझ्यासमोर उभी राहिली.
तिच्या डोळ्यांत आता अलौकिक तेज होतं—भयाण आणि पवित्र दोन्ही.
“मुला,” ती म्हणाली,
“आईचं प्रेम मृत्यूपेक्षा बलवान असतं.”
तिने हात उंचावला.
सावली किंचाळली. घर थरथरू लागलं. भिंतींवर भेगा पडल्या. ती सावली धुरासारखी विरघळली.
“आई!” मी ओरडलो.
ती माझ्याकडे पाहून हसली.
“आता जागा हो.”
एक जोराचा आवाज झाला.
मी दचकून उठलो.
पांढऱ्या भिंती. औषधांचा वास. हाताला सलाईन.
मी रुग्णालयात होतो.
डॉक्टर म्हणाले,
“तुम्ही रेल्वे ट्रॅकवर बेशुद्ध सापडलात. कोणीतरी तुम्हाला ओढून बाजूला केलं.”
“कोण?” मी थरथरत विचारलं.
डॉक्टरांनी खांदे उडवले.
“कोणी नव्हतं तिथे.”
मी खिडकीकडे पाहिलं.
पावसाचे थेंब काचेवरून हळूहळू खाली येत होते.
आणि त्या थेंबांमध्ये मला दिसलं—
आईचं प्रतिबिंब.
ती हसली.
आणि नाहीशी झाली.
पण मला कळलं होतं—
ती गेलेली नव्हती.
ती मला मरू देणार नव्हती.
कारण काही वेळा,
जगणं हीच सर्वात मोठी शिक्षा असते.
