ક્ષિતિજ અને મીરા વચ્ચેનું મૌન જાણે વર્ષો જૂનું, ધૂળ ચડેલું ફર્નિચર હોય તેમ તેમના જીવનને ભરી દેતું હતું. ક્ષિતિજ, જેની આંગળીઓના ટેરવેથી કોન્ક્રિટની ઇમારતો આકાશને આંબતી, તે જ પોતાની પત્નીના મનમાં રહેલી એક પણ દીવાલને તોડી શક્યો નહોતો. મીરા, જે તેના કેનવાસ પર પીંછીના એક જ ઝટકે ઊંડાણ અને દર્દને જીવંત કરી શકતી, તે જ પોતાના હૃદયની બારીઓ કાયમ બંધ રાખતી. તેમનું લગ્ન મૌન સંવાદો અને અધૂરાં વાક્યોથી બનેલી એક કલાત્મક સ્થાપના જેવું હતું, જે બહારથી સુંદર લાગતું, પણ અંદરથી ખાલીખમ હતું.
ક્ષિતિજ કેટલીય વાર તેના સ્ટુડિયોમાં જઈને મીરાને જોતો રહેતો. તે જ્યારે ચિત્રકામ કરતી ત્યારે તેની આંખોમાં એક અલગ જ ચમક આવતી, જાણે તે આ દુનિયાથી અળગી થઈને કોઈ બીજું જ સત્ય જીવતી હોય. તેના ચિત્રોમાં ક્યારેક એક ભયાનક શાંતિ દેખાતી, તો ક્યારેક એક એવો સળવળાટ જે તીવ્ર પીડાનો અહેસાસ કરાવતો. ક્ષિતિજને થતું કે મીરાના ચિત્રો કદાચ તેના મનની ગુપ્ત ડાયરી છે, જેના પાનાં તે શબ્દોમાં ખોલી શકતી નહોતી.
સાંજે, વાતાવરણ ભારેખમ હતું. બારીની બહાર વરસાદના ટીપાં ધીમા તાલે તાલબદ્ધ ટપકી રહ્યા હતા. ક્ષિતિજ ધીમા પગલે મીરાના સ્ટુડિયોમાં ગયો. મીરા એક મોટા કેનવાસ સામે ઊભી હતી. ચિત્ર અસ્પષ્ટ હતું, પણ તે એક તૂટેલા પુલ જેવું લાગતું હતું. બે છેડાઓ વચ્ચેનું અંતર અસહ્ય હતું, અને વચ્ચે એક ઊંડી ખાઈ હતી જેમાં કાળો રંગ જાણે આળસ મરડી રહ્યો હતો.
"આ શું છે, મીરા?" ક્ષિતિજનું મૌન વર્ષો બાદ તૂટ્યું હોય તેમ તેનો અવાજ ગુંજ્યો.
મીરાએ પીંછી મૂકી અને તેની તરફ પીઠ ફેરવી. તેના ખભા ધ્રુજી રહ્યા હતા. "એક પુલ," તેણે ધીમા, તૂટક અવાજે કહ્યું. "એક એવો પુલ, જે ક્યારેય જોડાઈ શક્યો નહીં."
"કેમ? કેમ ન જોડાઈ શક્યો?" ક્ષિતિજ તેની નજીક ગયો. "મીરા, આપણે આમ ક્યાં સુધી જીવીશું? તારી અંદર શું ચાલી રહ્યું છે, મને કહે તો ખરી."
મીરા અચાનક ક્ષિતિજ તરફ ફરી. તેની આંખોમાં વર્ષોથી દબાયેલું દર્દ વલોવાઈ રહ્યું હતું. "તું પૂછે છે કેમ? કારણ કે તું મારા એ ભાગને ક્યારેય જાણી શક્યો નથી જે ત્યાં જ કચડાઈ ગયો હતો, એ પુલ પર!" તેનો અવાજ ઊંચો થઈ ગયો. તેણે સ્ટુડિયોના એક ખૂણામાંથી એક જૂની ફાઈલ ખેંચી કાઢી અને ક્ષિતિજના હાથમાં ધબ દઈને મૂકી.
"જો, આ રહ્યું કારણ. તારી બધી જિજ્ઞાસાનો જવાબ આમાં છે."
ફાઈલ ખોલતાં જ ક્ષિતિજના હૃદયમાં એક ઠંડો પવન લહેરાઈ ગયો. અંદર એક જૂનો ફોટો હતો. એક યુવાન પુરુષના ખભા પર એક હસતો નાનો છોકરો બેઠો હતો. અને બાજુમાં, અખબારના કટિંગ્સ. "ભયાનક અકસ્માત: પિતા અને પુત્રનું પુલ પરથી કાર પડતાં કરુણ મૃત્યુ." તારીખ, સમય, બધું સ્પષ્ટ હતું.
ક્ષિતિજે ફોટામાંના છોકરાના નિર્દોષ હાસ્યને જોયો. તે છોકરો મીરા જેવો જ લાગતો હતો. તેના માથે જાણે આભ તૂટી પડ્યું.
"આ કોણ છે, મીરા?" ક્ષિતિજનો અવાજ કાંપી રહ્યો હતો.
મીરાની આંખોમાંથી આંસુ વહેવા લાગ્યા. "એ મારો દીકરો હતો... અને એ મારો પહેલો પતિ." તેના અવાજમાં ઊંડી પીડા હતી. "એ દિવસે હું સાથે નહોતી, અને હું બચી ગઈ. પણ એ પુલ... એણે મારી અંદરનું બધું જ મારી નાખ્યું. હું તને કેવી રીતે કહું કે હું અંદરથી કેટલી તૂટી ગઈ છું? કે મારી અંદરનો એક ભાગ હંમેશા માટે મૃત્યુ પામ્યો છે?"
દિવસે ક્ષિતિજને મીરાના ચિત્રોમાં છુપાયેલું રહસ્ય સમજાયું. તૂટેલો પુલ, કાળી ખાઈ, અને તેના કેનવાસ પરની પીડા - એ બધું તેના ભૂતકાળનો પડઘો હતો. મીરા વર્ષોથી આ બોજ હેઠળ જીવી રહી હતી, અને તેણે ક્યારેય પોતાને ખુલ્લી થવા દીધી નહોતી.
પણ ક્ષિતિજને બીજું એક રહસ્ય પણ યાદ આવ્યું. જે ફાઇલ મીરાએ તેને આપી હતી, તેમાં એક ફોટોગ્રાફ હતો. તે પુલના ઉદ્ઘાટન સમારંભનો હતો, અને એ ફોટોમાં એક યુવાન આર્કિટેક્ટ હસતા ચહેરે ઊભો હતો. તે બીજું કોઈ નહીં, પણ પોતે જ હતો. ક્ષિતિજને યાદ આવ્યું કે તે તેની કારકિર્દીની શરૂઆત હતી. આ પુલ પર તેણે જ કામ કર્યું હતું. પુલની ડિઝાઇન અને બાંધકામની જવાબદારી તેના પર હતી. તે દિવસે થયેલી દુર્ઘટના પાછળ કેટલીક ટેકનિકલ ખામીઓ હોવાનું બહાર આવ્યું હતું, જેણે ક્ષિતિજની કારકિર્દીને કલંકિત કરી હતી, અને તેણે આ આખી ઘટનાને ભૂલી જવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો.
મીરાનું દર્દ તેનો પોતાનો જ ભૂતકાળ હતો. જે પુલે મીરાના જીવનને તોડી નાખ્યું હતું, તે પુલ તેણે જ બનાવ્યો હતો. આ જાણ્યા બાદ ક્ષિતિજનું હૃદય એક અકથ્ય બોજથી ભરાઈ ગયું.
ક્ષિતિજે મીરાનો હાથ પકડ્યો. તેના હાથનો સ્પર્શ મીરાને કોઈ અજાણી હૂંફ આપી ગયો. "મીરા, તું એકલી નથી. હું... હું તને સાચવી લઈશ."
તેના આ શબ્દોમાં માત્ર પ્રેમ જ નહોતો, પણ એક ઊંડો પશ્ચાત્તાપ અને એક અકથ્ય રહસ્યનો ભાર પણ હતો. મીરા તેને જોતી રહી. તેની આંખોમાં પહેલીવાર નિર્ભયતા દેખાઈ. તે દિવસથી તેમનો સંબંધ નવેસરથી શરૂ થયો. તૂટેલા પુલના બે છેડા ફરી જોડાવાની શરૂઆત થઈ, પણ ક્ષિતિજને ખબર હતી કે તે આ રહસ્ય ક્યારેય મીરાને કહી શકશે નહીં. તે આ રહસ્ય સાથે જીવશે, અને આ પુલ માત્ર મીરાના ભૂતકાળની નિશાની નહીં, પણ ક્ષિતિજના પોતાના અફસોસનો એક સ્તંભ બની રહેશે. આ અંત એક અકળ માનવીય લીલાનો તાગ આપતો હતો.
