શ્રાવણ માસનું મહાત્મ્ય અને પૌરાણિક કથા.
પ્રસ્તાવના.
હિન્દુ ધર્મમાં શ્રાવણ મહિનાને તમામ મહિનાઓમાં સૌથી પવિત્ર અને શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે. આ મહિનો દેવાધિદેવ મહાદેવ શિવજીને અત્યંત પ્રિય છે. શ્રાવણ શબ્દ 'શ્રવણ' પરથી આવ્યો છે, જેનો અર્થ થાય છે સાંભળવું. આ મહિનામાં ધાર્મિક કથાઓ અને શિવ મહિમા સાંભળવાનું વિશેષ મહત્વ છે. ભક્તો આખો મહિનો ભક્તિ, ઉપવાસ, જળાભિષેક અને મંત્રોચ્ચાર દ્વારા ભોળાનાથને પ્રસન્ન કરવાનો પ્રયાસ કરે છે. શ્રાવણ માસની પૂર્ણાહુતિ સાથે જ તહેવારોની હારમાળા શરૂ થાય છે.
સમુદ્ર મંથનની પૌરાણિક કથા.
શ્રાવણ માસ શિવજીને આટલો પ્રિય કેમ છે, તેની પાછળ એક બહુ પ્રસિદ્ધ પૌરાણિક કથા જોડાયેલી છે. પુરાણો અનુસાર, જ્યારે દેવો અને દાનવો વચ્ચે અમૃત મેળવવા માટે સમુદ્ર મંથન ચાલી રહ્યું હતું, ત્યારે સમુદ્રમાંથી ચૌદ રત્નો નીકળ્યા હતા. પરંતુ અમૃત નીકળે તે પહેલાં, સમુદ્રમાંથી અત્યંત ભયંકર અને ઝેરીલું 'હળાહળ' વિષ નીકળ્યું. આ વિષ એટલું શક્તિશાળી હતું કે તેની ગરમી અને ઝેરી વાયુઓથી સમગ્ર બ્રહ્માંડ અને સૃષ્ટિના તમામ જીવો બળવા લાગ્યા. સૃષ્ટિ પર મોટો વિનાશ તોળાઈ રહ્યો હતો.આ સંકટમાંથી બચવા માટે દેવતાઓ અને ઋષિમુનિઓ ભગવાન શિવના શરણમાં ગયા અને રક્ષણ માટે પ્રાર્થના કરી. સૃષ્ટિની રક્ષા કરવા માટે, કરુણામય શિવજીએ તે ભયંકર ઝેરનો ઘૂંટડો પી લીધો. પરંતુ તેમણે તે ઝેરને પેટમાં ઉતારવાને બદલે પોતાના કંઠમાં (ગળામાં) જ રોકી રાખ્યું. ઝેરની અસરોને લીધે તેમનું ગળું ભૂરું (નીલું) થઈ ગયું, અને ત્યારથી શિવજી 'નીલકંઠ' તરીકે ઓળખાયા.વિષ પીધા પછી ભગવાન શિવના શરીરમાં અસહ્ય બળતરા થવા લાગી અને તેમનું તાપમાન ખૂબ વધી ગયું. શિવજીના શરીરને શીતળતા આપવા માટે, તમામ દેવતાઓએ તેમના પર પવિત્ર જળનો અભિષેક કર્યો. આ સમયે પૃથ્વી પર મુસળધાર વરસાદ પણ શરૂ થયો, જેનાથી શિવજીને શાંતિ મળી. આ ઘટના શ્રાવણ માસમાં ઘટી હતી, તેથી જ શ્રાવણ મહિનામાં શિવજી પર જળાભિષેક અને દૂધનો અભિષેક કરવાનું વિશેષ મહત્વ છે.
માતા પાર્વતીની કઠોર તપસ્યા.
અન્ય એક કથા અનુસાર, માતા પાર્વતીએ ભગવાન શિવને ફરીથી પતિ તરીકે મેળવવા માટે શ્રાવણ મહિનામાં જ અન્ન-જળનો ત્યાગ કરીને કઠોર તપસ્યા કરી હતી. તેમની ભક્તિથી પ્રસન્ન થઈને શિવજીએ આ જ મહિનામાં માતા પાર્વતીને પત્ની તરીકે સ્વીકાર્યા હતા. તેથી, શ્રાવણ મહિનો શિવ અને શક્તિના મિલનનો મહિનો પણ ગણાય છે. કન્યાઓ સારા પતિની પ્રાપ્તિ માટે અને પરિણીત મહિલાઓ અખંડ સૌભાગ્ય માટે આ મહિનામાં વ્રત રાખે છે.
શ્રાવણ સોમવાર અને નિયમોનું મહત્વ.
શ્રાવણ મહિનાના સોમવારનું સ્થાન સનાતન ધર્મમાં સર્વોચ્ચ છે. આ દિવસે કરવામાં આવતી પૂજા અને વ્રતથી ભક્તોની તમામ મનોકામનાઓ પૂર્ણ થાય છે. સોમવારે વહેલા ઉઠીને સ્નાન કર્યા બાદ શિવાલયમાં જઈ બિલિપત્ર, ધતૂરો, ગંગાજળ, ચંદન અને દૂધ ચઢાવવામાં આવે છે. આ મહિનામાં વિજ્ઞાન અને આયુર્વેદની દ્રષ્ટિએ પણ ઉપવાસનું મહત્વ છે, કારણ કે ચોમાસામાં પાચનશક્તિ નબળી હોય છે, એટલે હળવો ખોરાક કે ફરાળ લેવાથી સ્વાસ્થ્ય સારું રહે છે.
ઉપસંહાર.
શ્રાવણ માસ માત્ર વ્રત અને પૂજાનો જ નહીં, પરંતુ મનની શુદ્ધિનો મહિનો છે. 'હર હર મહાદેવ' અને 'ઑમ નમઃ શિવાય' ના નાદથી ગુંજતો આ મહિનો માનવીને ત્યાગ, સમર્પણ અને લોકકલ્યાણનો સંદેશ આપે છે, જે શિવજીએ વિષ પીને આપ્યો હતો.
ઓમ નમઃ શિવાય
લાઈક કરજો કોમેન્ટ કરજો ફોલો કરજો મારા વ્હાલા......
