જીવન પથ
-રાકેશ ઠક્કર
ભાગ-૭૧
'જે સફરનો ઉદ્દેશ્ય સ્પષ્ટ હોય છે એની મંઝિલ નક્કી હોય છે.’
આ સુવિચાર આજના દિશાહીન અને ભાગદોડ ભરેલા યુગમાં એક દીવાદાંડી સમાન છે. આપણે બધા સવારે ઉઠીએ છીએ, દોડધામ કરીએ છીએ, કામ કરીએ છીએ અને રાત્રે થાકીને સૂઈ જઈએ છીએ. પણ જો કોઈ આપણને પૂછે કે આ દોડ ક્યાં અટકવાની છે તો આપણી પાસે કોઈ ચોક્કસ જવાબ હોતો નથી.
આપણે માણસો 'જીવન જીવવા' કરતાં માત્ર 'વર્ષો વિતાવવા'માં આગળ નીકળી ગયા છીએ. આપણી પાસે મોંઘા વાહનો છે, સ્પીડ છે, જીપીએસ નેવિગેશન છે પણ કઈ દિશામાં જવું છે એ જ સ્પષ્ટ નથી. જો મુસાફરી શરૂ કરતા પહેલાં જ મંઝિલ નક્કી ન હોય તો તમે ગમે તેટલા વેગીલા રથ પર બેઠા હોવ પણ ક્યારેય સાચા સ્થાને નહીં પહોંચી શકો. ગુજરાતીમાં કહેવાય છે કે, "જેનું લક્ષ્ય સ્પષ્ટ છે, તેને બાણ ક્યારેય ખાલી નથી જતું." ઉદ્દેશ્યની સ્પષ્ટતા એ જીવનની અસ્પષ્ટતાને દૂર કરવાની સૌથી મોટી ચાવી છે. જ્યારે હેતુ કાચની જેમ સાફ હોય ત્યારે દુનિયાની કોઈ તાકાત તમને ભટકાવી શકતી નથી.
આજના યુગમાં આપણે સોશિયલ મીડિયા અને બીજાની દેખાદેખીમાં એટલા બધા અંજાયેલા છીએ કે આપણે એવું માની લઈએ છીએ કે જે રસ્તે બધા જાય છે એ જ આપણી મંઝિલ છે. આપણે બીજાના સપનાને આપણા સપના બનાવી બેસીએ છીએ અને પછી અડધા રસ્તે જઈને થાકીને બેસી જઈએ છીએ. ઉદ્દેશ્ય એટલે માત્ર પૈસા કમાવા કે પદ મેળવવું એવું નથી પણ એ સમજવું છે કે તમે આ દુનિયામાં આવ્યા છો તો તમારી ખાસ ભૂમિકા શું છે?
"ઉદ્દેશ્ય વિનાની જિંદગી એ હંકાર વગરની નાવ જેવી છે." જે પવનના જોરે ગમે ત્યાં અથડાયા કરે છે. જ્યારે તમારો ઉદ્દેશ્ય સ્પષ્ટ હોય છે ત્યારે મુશ્કેલીઓ ભલે ગમે તેટલી મોટી હોય પણ તમારું ધ્યાન માત્ર મંઝિલ પર જ હોય છે. રસ્તાના ખાડાઓ કે પથ્થરો તમને રોકી શકતા નથી. કારણ કે તમને ખબર હોય છે કે તમારો અંતિમ પડાવ ક્યાં છે.
આ વાતને સમજવા માટે એક નાનો અને પ્રેરક પ્રસંગ જોઈએ. એક પ્રાચીન નગરમાં એક મોટો ધનુર્વિદ્યાનો મેળો ભરાયો હતો. દૂર-દૂરથી યોદ્ધાઓ પોતાની કળા બતાવવા આવ્યા હતા. એક યુવાન રાજકુમાર પણ પોતાની અત્યાધુનિક તલવાર અને સુંદર ધનુષ લઈને આવ્યો હતો.
ગુરુએ બધાને એક વૃક્ષના પાન પર નિશાન તાકવાનું કહ્યું. બીજા બધા યોદ્ધાઓ પોતાના શસ્રોની પ્રશંસા કરવા લાગ્યા અને પૂછવા લાગ્યા કે ગુરુજી, આ નિશાન કેટલું દૂર છે? પવન કઈ દિશામાં છે? પણ પેલો યુવાન રાજકુમાર શાંતિથી ઊભો રહ્યો. તેણે પોતાના ધનુષ પર બાણ ચડાવ્યું, આંખો બંધ કરી અને થોડીવાર પછી બાણ છોડી દીધું. નિશાન બરાબર વચ્ચે જ વાગ્યું. બધા આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા.
ગુરુએ પૂછ્યું, "તેં આટલી સરળતાથી કેમ નિશાન સાધી લીધું?"
રાજકુમારે નમ્રતાથી કહ્યું, "ગુરુજી, મારા માટે આસપાસનું વાતાવરણ કે પવન મહત્વના નહોતા, મારી આંખો સમક્ષ માત્ર અને માત્ર મારું લક્ષ્ય હતું. જ્યારે ઉદ્દેશ્ય માત્ર નિશાન પર હોય ત્યારે બાણ ક્યારેય ચૂકી શકાતું નથી."
આ પ્રસંગ આપણને શીખવે છે કે જો જીવનમાં તમારો હેતુ સ્પષ્ટ છે તો તમારા સાધનો ભલે સામાન્ય હોય પણ તમે મંઝિલ સુધી ચોક્કસ પહોંચશો. આપણા જીવનમાં પણ અસંખ્ય વિક્ષેપો આવે છે, લોકો આપણું ધ્યાન ભટકાવવાની કોશિશ કરે છે પણ જો આપણો ઉદ્દેશ્ય મક્કમ હોય તો આપણે આપણા રસ્તા પર અડગ રહી શકીએ છીએ. ઉદ્દેશ્ય વગરની મહેનત એ માત્ર સમયનો બગાડ છે.
"સ્પષ્ટ વિચાર એ જ સફળતાની પહેલી સીડી છે." જ્યારે તમે સવારે ઊંઘમાંથી જાગો ત્યારે તમને ખબર હોવી જોઈએ કે આજે મારે મારા કયા સપનાને પૂરું કરવા માટે એક પગલું આગળ વધવું છે. તમારા જીવનના ઉદ્દેશ્યને શોધો અને તેને કાગળ પર ઉતારો. જો તમારી મંઝિલ નક્કી હશે તો રસ્તાઓ ભલે અજાણ્યા હોય પણ મુસાફરી સુંદર બની જશે.
ઉદ્દેશ્ય તમને અંદરથી પ્રેરણા આપે છે, તે તમને આળસમાંથી બહાર કાઢે છે અને દરેક અશક્ય લાગતી બાબતને શક્ય બનાવી દે છે. આજે જ બેસો અને તમારા જાતને પૂછો કે તમે જે કરી રહ્યા છો તેનો અંતિમ હેતુ શું છે? જો જવાબ સ્પષ્ટ મળી જાય તો પછી કોઈની પણ પરવા કર્યા વગર એ માર્ગ પર આગળ વધો. યાદ રાખજો, જે સફરનો ઉદ્દેશ્ય સ્પષ્ટ હોય છે તેની હાર પણ ઇતિહાસ બની જાય છે અને જીત તો વિજયગાથા બની જાય છે.
