અમદાવાદના મોટેરા વિસ્તારમાં આવેલું વિશ્વનું સૌથી મોટું ક્રિકેટ સ્ટેડિયમ એટલે કે નરેન્દ્ર મોદી સ્ટેડિયમ. જેને અમે અમદાવાદીઓ આજે પણ સરદાર પટેલ સ્ટેડિયમ જ કહીએ છીએ. હાલ માં 1,32,000ની ક્ષમતા સાથેનું આ મેદાન જ્યારે ફ્લડલાઇટ્સ પ્રગટે છે, ત્યારે આખા શહેરનું ધ્યાન ખેંચી લે છે. અહીં ગુજરાત ક્રિકેટની ઘરેલુ મેચો, આઈપીએલ અને આંતરરાષ્ટ્રીય મેચો રમાય છે.
એક તેજસ્વી સાંજે, ગુજરાત અને રાજસ્થાન વચ્ચે એક મહત્વની લિસ્ટ-એ મેચ રમાઈ રહી હતી. સ્ટેડિયમ ખીચોખીચ ભરેલું હતું. ગુજરાતનો યુવા બેટ્સમેન અર્જુન પટેલ આ મેચમાં રાઈઝિંગ સ્ટાર તરીકે ચર્ચામાં હતો. વીસ વર્ષનો અર્જુન કાલુપુર વિસ્તારમાં રહેતો હતો. તેના પિતા રામેશ્વર પટેલ નાની કપડાની દુકાન ચલાવતા. અર્જુન દિવસે દુકાનમાં મદદ કરતો અને સવાર-સાંજ ક્રિકેટની પ્રેક્ટિસ કરતો. છેલ્લા બે વર્ષમાં તેણે ગુજરાત અંડર-23 અને સિનિયર ટીમ માટે અદ્ભુત પ્રદર્શન કર્યું હતું. તેના આક્રમક ડ્રાઇવ્સ અને મજબૂત ટેમ્પરામેન્ટને કારણે લોકો તેને “સરદાર પટેલ સ્ટેડિયમનો નવો હીરો” કહેતા.
મેચ શરૂ થઈ. અર્જુન ઓપનિંગમાં આવ્યો. તેણે પહેલા જ ઓવરમાં બે સુંદર બાઉન્ડરીઓ મારી. સ્ટેડિયમમાં તાળીઓના ગડગડાટ થયા. લોકો ચીસો પાડતા હતા – “અર્જુન... અર્જુન!”
નીચેની ગેલેરીમાં એક છોકરી બેઠી હતી આયશા ખાન. આયશા ઉદ્યોગનગરમાં રહેતી હતી. તે ક્રિકેટની મોટી શોખીન અને ફેન હતી. તેના ઘરમાં ક્રિકેટ મેચ ચાલુ હોય ત્યારે બધું અટકી જતું. તે ગુજરાત ટીમની મેચો માટે ટિકિટ લઈને સરદાર પટેલ સ્ટેડિયમ આવતી. આજે પણ તે તેની સહેલી સાથે આવી હતી. તેના વાળ દુપટ્ટાથી ઢંકાયેલા હતા અને આંખોમાં ક્રિકેટનો જુસ્સો હતો.
અર્જુન જ્યારે એક સુંદર કવર ડ્રાઇવ મારીને બાઉન્ડરી મારી, ત્યારે આયશા ઊભી થઈને જોરથી તાળીઓ પાડી. તેની આંખો અર્જુન તરફ ગઈ. અર્જુન પણ તે ક્ષણે ગેલેરી તરફ જોઈ રહ્યો હતો. એક પળ માટે તેમની આંખો મળી ગઈ. અર્જુનનું દિલ ધડકી ઊઠ્યું. આયશાના ચહેરા પર એક અજીબી મુસ્કાન આવી ગઈ. તે ક્ષણમાં જ બંનેએ એકબીજાને દિલ આપી દીધું હતું શબ્દો વગર, માત્ર આંખોથી. સરદાર પટેલ સ્ટેડિયમની તે રાતે બે દિલો એક થઈ ગયા.
મેચ પછી અર્જુને 78 રનની ઇનિંગ્સ રમી અને ગુજરાતે મેચ જીતી. પણ અર્જુનનું મન તો ગેલેરીમાં બેઠેલી તે છોકરી તરફ હતું. તેણે તેના મિત્રને કહ્યું, “યાર, સરદાર સ્ટેડિયમમાં જે છોકરી તાળીઓ પાડતી હતી... તેને જોવી છે.”
બીજા દિવસે અર્જુનની ટીમની પ્રેક્ટિસ હતી. આયશા પણ સ્ટેડિયમની બહાર ફરી આવી હતી. તે ક્રિકેટની શોખીન હોવાથી પ્રેક્ટિસ જોવા માટે આવી હતી. અર્જુને તેને જોઈ લીધી. તેણે હિંમત કરીને તેની પાસે જઈને કહ્યું, “કાલે સરદાર પટેલ સ્ટેડિયમમાં તમે તાળીઓ પાડતી હતી... તમે ક્રિકેટ ખૂબ જ ફોલો કરો છો લાગે છે.”
આયશાએ મુસ્કુરાતાં જવાબ આપ્યો, “હા, હું ગુજરાત ટીમની મોટી ફેન છું. અને સરદાર પટેલ સ્ટેડિયમ મારા માટે ખાસ છે. તમારી ડ્રાઇવ્સ ખૂબ સુંદર હતી.”
આ નાની વાતચીતથી તેમની મુલાકાતો શરૂ થઈ. હવે મેચો પછી અથવા પ્રેક્ટિસ દરમિયાન તેઓ સ્ટેડિયમની બહાર અથવા નજીકની કોફી શોપમાં મળવા લાગ્યા. અર્જુન આયશાને તેની ક્રિકેટની જર્ની વિશે કહેતો કેવી રીતે તેણે નાનપણથી ગલીમાં રમતા રમતા આ સ્તર સુધી પહોંચ્યો. આયશા તેને કહેતી કે તે કેવી રીતે સરદાર પટેલ સ્ટેડિયમમાં આવીને મેચ જુએ છે અને ક્રિકેટ પ્રેમી બની.
પણ તેમની વચ્ચે ધર્મ, સભ્યતા અને રહેણી-કરણીના ભેદ સ્પષ્ટ હતા. અર્જુન હિંદુ પરિવારમાંથી આવતો હતો ઘરમાં દરરોજ સવારે પૂજા, દીવાળી અને નવરાત્રિના તહેવારો, શાકાહારી રસોઈ. આયશા મુસ્લિમ પરિવારમાંથી હતી ઘરમાં પાંચ વખત નમાઝ, રમઝાનમાં રોજા, ઈદ પર બિર્યાની અને હલાલ વાનગીઓ.
એક દિવસ આયશાએ અર્જુનને કહ્યું, “અર્જુન, તમે સરદાર પટેલ સ્ટેડિયમના સ્ટાર છો, પણ અમારા ધર્મ અલગ છે. હું રોજા રાખું છું, તમે દિવાળી કરો છો. આ ભેદ કેવી રીતે પાર કરીશું?”
અર્જુને કહ્યું, “આયશા, સરદાર પટેલ સ્ટેડિયમમાં જેમ બધા એકસાથે તાળીઓ પાડે છે, તેમ હૃદય પણ એક થઈ શકે છે. હું તારી નમાઝ અને રોજાનો આદર કરીશ, તું મારા તહેવારોનો.”
તેમની વાતચીત વધતી ગઈ. અર્જુનને આયશાની સાથે વાત કરતાં લાગતું કે તેની બેચેની વધતી જાય છે. તે રાત્રે મેચની તૈયારી કરતાં પહેલાં આયશાને યાદ કરતો. તેને લાગતું કે આ જ તેની સાચી મોહબ્બત છે. તે આયશાને સરદાર પટેલ સ્ટેડિયમની ટિકિટ્સ અને ક્રિકેટ મેમેન્ટો ભેટ આપતો. આયશા તેને હલાલ સ્નેક્સ અને તાજા ફળો લાવતી.
પરિવારોને જ્યારે આ વાતની ખબર પડી ત્યારે વિરોધ શરૂ થયો. અર્જુનની માતાએ કહ્યું, “બેટા, તું એ મુસ્લિમ છોકરી સાથે વાત કરે છે? અમારા ઘરમાં હિંદુ પરંપરા છે.”
આયશાના પિતાએ કહ્યું, “બેટી, અમારા ધર્મમાં વિવાહ એક જ ધર્મમાં થાય છે. હિંદુ છોકરા સાથે આટલી નજીકી યોગ્ય નથી.”
આયશાએ અર્જુનને સરદાર પટેલ સ્ટેડિયમની બહાર મળીને કહ્યું, “અર્જુન, જો ઇશ્ક કરવો હોય તો આદાબ-એ-વફા પણ શીખજે. આ ચંદ દિવસની બેચેની મોહબ્બત નથી. અમારા ધર્મ, સભ્યતા અને રહેણી-કરણીના ભેદને સ્વીકારીને જ આગળ વધી શકીએ.”
અર્જુન હસીને કહેતો, “હું તને ક્યારેય છોડીશ નહીં. સરદાર પટેલ સ્ટેડિયમમાં જેમ અમે જીતવા માટે એક થઈએ છીએ, તેમ જીવનમાં પણ.”
છ મહિના પસાર થયા. અર્જુનની બેચેની વધતી ગઈ. તે આયશાને રોજ મળવા માંગતો. જો આયશા રોજા હોય તો તે અસ્વસ્થ થઈ જતો. તેના ક્રિકેટ પ્રદર્શનમાં પણ અસર પડવા લાગી. તેના પિતા તેને સમજાવતા, “બેટા, તારી કારકિર્દી મહત્વની છે. હિંદુ-મુસ્લિમ વિવાહમાં સમાજ અને પરિવારની મુશ્કેલીઓ આવે છે.”
રમઝાન દરમિયાન આયશા રોજા રાખતી હતી. અર્જુને તેને ઈફ્તાર માટે આમંત્રણ આપ્યું. આયશાએ તેને પોતાના ઘરે ઈફ્તારમાં બોલાવ્યો. ત્યાં અર્જુને તારીખ, બિર્યાની અને હલાલ વાનગીઓ ખાધી. તેને લાગ્યું કે આ સ્વાદ અલગ છે પણ આયશાની સાથે મીઠો છે.
બીજી તરફ આયશા અર્જુનના ઘરે દિવાળી પર આવી. તેણે દીવડા પ્રગટાવ્યા, રંગોળી જોઈ અને શાકાહારી મીઠાઈઓ ખાધી. તેને લાગ્યું કે આ પણ ખૂબ સુંદર છે.
પણ વિરોધ વધતો ગયો. અર્જુનના મિત્રો અને ક્રિકેટ સર્કલમાં વાતો ફેલાઈ. આયશાના પરિવારમાં પણ તણાવ વધ્યો. આયશાના પિતાએ એક સારા મુસ્લિમ છોકરાનો પ્રસ્તાવ લાવ્યો.
આયશા રડી પડી અને અર્જુનને કહ્યું, “જો તું સાચો છે તો સમય આપ. વફા વગર આ ઈશ્ક ટકશે નહીં.”
અર્જુન ગુસ્સે થઈ ગયો અને કહ્યું, “જો તું મને પ્રેમ કરતી હોય તો ભાગી જઈએ.” આયશાએ ના પાડી, “સાચી મોહબ્બત ભાગીને નથી થતી. તેમાં સબ્ર અને આદર જોઈએ છે.”
અર્જુન તૂટી ગયો. તે ક્રિકેટની પ્રેક્ટિસમાં ધ્યાન આપવાનું મુશ્કેલ લાગતું હતું. તેણે અમદાવાદ છોડીને મુંબઈમાં એક ક્રિકેટ અકાદમીમાં તાલીમ લેવા જવાનું નક્કી કર્યું. ત્યાં તેના દિવસો એકલતામાં પસાર થતા. રાત્રે તે સરદાર પટેલ સ્ટેડિયમની તે આંખો મળવાની ક્ષણને યાદ કરતો અને શાયરી લખતો “અગર ઇશ્ક કરો તો આદાબ-એ-વફા ભી સીખો... યે ચંદ દિનોં કી બેકરારી મોહબ્બત નહીં હોતી.”
વર્ષો પસાર થયા. અર્જુન 28 વર્ષનો થયો. તે હવે ગુજરાત ટીમનો મુખ્ય ખેલાડી બની ગયો હતો અને આઈપીએલમાં પણ તક મળી હતી. તેણે ઘણી છોકરીઓને મળ્યો, પણ આયશાની જેમ કોઈની આંખો તેને સ્પર્શી નહીં. તેને સમજાયું કે તે સમયની બેચેની માત્ર આકર્ષણ હતી, અસલી ઈશ્ક તો વફા સાથે જીવંત રહે છે.
એક દિવસ તે અમદાવાદ પાછો આવ્યો. તેના પિતાની તબિયત ખરાબ હતી. તે સરદાર પટેલ સ્ટેડિયમ પર ગયો જ્યાં ગુજરાતની એક મેચ હતી. ત્યાં તેને આયશાની ખબર પડી. આયશા હજુ અવિવાહિત હતી. તે હજુ પણ ક્રિકેટ મેચો જોવા આવતી હતી અને અર્જુનના પ્રદર્શનને ફોલો કરતી હતી. તે પણ સ્ટેડિયમને આજે પણ સરદાર પટેલ સ્ટેડિયમ જ કહેતી.
અર્જુને હિંમત કરીને આયશાને મળવાનું નક્કી કર્યું. તેઓ સ્ટેડિયમની બહાર એક શાંત જગ્યાએ મળ્યા. આયશા તેને જોઈને મુસ્કુરાઈ, “અર્જુન, સરદાર પટેલ સ્ટેડિયમમાં તારી ડ્રાઇવ્સ હજુ પણ દિલને ગરમ કરી દે છે.”
અર્જુને આંખોમાં આંસુ સાથે કહ્યું, “આયશા, તે દિવસે જ્યારે અમારી આંખો સરદાર પટેલ સ્ટેડિયમમાં મળી, ત્યારે મને સમજાયું નહોતું. તું સાચી હતી. ચંદ દિવસની બેચેની મોહબ્બત નથી. મને વફાના આદાબ શીખવા જોઈતા હતા. હું તારા ધર્મનો આદર કરીશ તારી નમાઝ, રોજા, હલાલ. તું મારા ધર્મને સ્વીકારી શકે છે – મારા તહેવારો, પૂજા?”
આયશાએ કહ્યું, “અર્જુન, પ્રેમ એટલે એકબીજાને બદલવું નહીં, પણ સમજવું અને આદર કરવો. અમે અલગ ધર્મના છીએ, પણ જો અમે સરદાર પટેલ સ્ટેડિયમની જેમ એકબીજાના જુસ્સાને માન આપીએ તો આ ઈશ્ક જીવંત રહેશે.”
તેમણે પોતાના પરિવારોને લાંબી વાતચીતો કરીને સમજાવ્યું. અર્જુને કહ્યું, “મા-બાપુ, આયશા મને સરદાર પટેલ સ્ટેડિયમમાં જેમ જુસ્સો આપે છે, તેમ જીવનમાં પણ આપશે. અમે અમારા તહેવારો સાથે ઉજવીશું.”
આયશાના પિતાએ પણ સ્વીકાર્યું. તેમણે સ્પેશિયલ મેરેજ એક્ટ હેઠળ લગ્ન કર્યા. લગ્ન પછી તેઓ બંને અમદાવાદમાં રહેવા લાગ્યા. અર્જુન ક્રિકેટ રમતો રહ્યો અને આયશા તેની મેચો જોવા સરદાર પટેલ સ્ટેડિયમ આવતી.
મુશ્કેલીઓ આવી સમાજમાં વિરોધ, પરિવારમાં તણાવ. પણ તેઓ સાથે રહીને તેનો સામનો કરતા. વર્ષો પછી તેમને એક પુત્રી થઈ નામ ‘સારા ફાતિમા’. તેને બંને ક્રિકેટ શીખવતા અને બંને ધર્મની વાર્તાઓ કહેતા.
અર્જુન આયશાની પાસે બેસીને કહેતો, “સરદાર પટેલ સ્ટેડિયમમાં તે આંખો મળી તે દિવસે મને વફાની ઇબાદત શીખવા મળી. અમારા ધર્મના ભેદ હોવા છતાં અમારો ઈશ્ક જીવંત છે.”
આયશા જવાબ આપતી, “હા, મોહબ્બત તો એ છે જે સમયની આગમાં પણ ન ઓગળે. તેમાં સબ્ર, વફા અને એકબીજાના આદર હોય છે. અને અમારા માટે આ સ્ટેડિયમ હંમેશા સરદાર પટેલ સ્ટેડિયમ જ રહેશે.”
તેમની પુત્રીને અર્જુને વાર્તા કહી, “બેટા, જો ક્યારેય ઇશ્ક કરે તો આદાબ-એ-વફા શીખજે. ચંદ દિવસની બેચેનીને મોહબ્બત ન કહેતો. સાચી મોહબ્બત તો સરદાર પટેલ સ્ટેડિયમની જેમ છે ધર્મની સીમાઓ પાર કરીને પણ જીવંત રહે છે અને તાળીઓ પાડે છે.”
