ભાગ ૬ — વધતું બેંક બેલેન્સ
કાશીની યાત્રા પૂરી કરીને રમેશભાઈ, મીનાબેન અને રાહુલ અમદાવાદ પાછા ફર્યા.
ત્રણેયના ચહેરા પર થાક હતો, પરંતુ મનમાં એક અજાણી શાંતિ હતી.
મીનાબેન તો જાણે વર્ષો પછી ફરી યુવાન બની ગયા હોય એમ લાગતું હતું.
ટ્રેનમાંથી ઉતરતાં તેમણે કહ્યું,
“રમેશ, આ સફર બહુ યાદ રહેશે.”
રમેશ હસ્યા.
“હવે બીજી જગ્યાની તૈયારી કરવી.”
મીના આશ્ચર્યથી બોલ્યાં,
“બીજી?”
“હા. હવે દર વર્ષે ક્યાંક જઈશું.”
રાહુલ તરત બોલ્યો,
“પપ્પા, આ વાત હું રેકોર્ડ કરી લઉં?”
બધા હસી પડ્યા.
“કેમ?”
“કારણ કે તમે આખી જિંદગી ‘પછી જઈશું’ કહેતા આવ્યા છો.”
રમેશ પણ હસ્યા.
“હવે નહીં.”
પણ મનના એક ખૂણામાં તેમને ખબર હતી કે આ બદલાવ સરળ નહીં હોય.
વર્ષોની આદત એક દિવસમાં છૂટતી નથી.
ઘરે પહોંચ્યા પછી બીજા જ દિવસે રમેશભાઈ પોતાની સ્ટડી રૂમમાં ગયા.
ટેબલની ઉપર વર્ષોથી રાખેલી ફાઇલો કાઢી.
એક પછી એક.
SIP.
FD.
PPF.
LIC.
શેરબજાર.
રાહુલનું ભવિષ્ય.
દરેક ફાઇલમાં આંકડા હતા.
દરેક આંકડો તેમની મહેનતની સાક્ષી હતો.
રમેશે લેપટોપ ખોલ્યો.
તેમના બધા રોકાણની કુલ કિંમત જોઈ.
તેમણે થોડા સમય સુધી સ્ક્રીન જોતાં રહ્યા.
રકમ ખરેખર મોટી હતી.
એટલી મોટી કે જો તેઓ ઈચ્છે તો આરામથી વર્ષો સુધી જીવી શકે.
પણ અચાનક તેમને એક બીજો હિસાબ યાદ આવ્યો.
તેમણે ડાયરીમાં નવું પાનું ખોલ્યું.
ઉપર લખ્યું:
“મેં શું ગુમાવ્યું?”
થોડી ક્ષણ તેઓ પેન લઈને બેઠા રહ્યા.
પછી લખવાનું શરૂ કર્યું.
માતાની સાડી — ન ખરીદી.
મીના સાથેની પહેલી લાંબી સફર — મુલતવી.
રાહુલની સાયકલ — મોડે ખરીદી.
રાહુલ સાથે ક્રિકેટ — બહુ ઓછું રમ્યો.
કુટુંબ સાથે રવિવાર — કામમાં પસાર.
મીનાનું કાશીનું સપનું — પંદર વર્ષ પછી પૂરું થયું.
એક પછી એક યાદીઓ વધતી ગઈ.
રમેશની આંખો ભીની થઈ ગઈ.
પૈસા વધતા ગયા હતા.
પણ સાથે સાથે…
અધૂરી ખુશીઓની યાદી પણ વધતી ગઈ હતી.
બહારથી મીનાનો અવાજ આવ્યો.
“રમેશ, ચા મૂકી છે.”
“હા.”
મીના અંદર આવી.
તેમણે ટેબલ પર પડેલી ડાયરી જોઈ.
“શું લખો છો?”
રમેશે ડાયરી બંધ કરી.
“કંઈ નહીં.”
મીના તેમની બાજુમાં બેઠી.
“મને બતાવો.”
રમેશે ડાયરી આગળ કરી.
મીનાએ વાંચવાનું શરૂ કર્યું.
પહેલા પાના પછી બીજા પાના પર નજર કરી.
તેની આંખો પણ ભીની થઈ ગઈ.
“આ બધું કેમ લખ્યું?”
રમેશે ધીમેથી કહ્યું,
“મને લાગે છે મેં પૈસા બચાવ્યા… પણ સમય ખર્ચી નાખ્યો.”
મીના બોલી,
“હવે સમય છે.”
“છે?”
“હા.”
રમેશે મીનાની તરફ જોયું.
“પણ કેટલો?”
મીનાએ હસીને કહ્યું,
“જેટલો છે એટલો.”
એ જ સાંજે રાહુલ ઘરે આવ્યો.
રમેશે તેને પોતાની સ્ટડીમાં બોલાવ્યો.
“બેટા, તારે એક કામ કરવું છે.”
“શું?”
રમેશે પોતાની બધી રોકાણની ફાઇલ તેની સામે મૂકી.
“આ બધું સમજ.”
રાહુલ આશ્ચર્યથી બોલ્યો,
“મારે?”
“હા.”
“શા માટે?”
“કારણ કે આ બધું આખી જિંદગી મેં તારા માટે કર્યું.”
રાહુલ ચૂપ રહ્યો.
“પણ હવે હું ઈચ્છું છું કે તું સમજે કે પૈસા કેવી રીતે કામ કરે છે.”
રાહુલે ફાઇલો જોઈ.
“પપ્પા, તમે ઘણું રોકાણ કર્યું છે.”
“હા.”
“ખૂબ જ.”
“હા.”
રાહુલ હસ્યો.
“તો હવે તમે શું કરશો?”
રમેશે ખુરશીમાં પાછળ ટેકો લીધો.
“હવે થોડું જીવનમાં રોકાણ કરીશ.”
રાહુલને આ વાત સાંભળીને હાસ્ય આવ્યું.
“એ કેવી રીતે?”
રમેશે કહ્યું,
“દર મહિને થોડા પૈસા બચાવવાના. પણ સાથે થોડા પૈસા ખુશી માટે ખર્ચવાના.”
“ખુશી માટે?”
“હા.”
“એ પણ બજેટમાં?”
રમેશ હસ્યા.
“હા. હવે ખુશીનું પણ બજેટ હશે.”
તે દિવસથી રમેશે એક નવો નિયમ બનાવ્યો.
દર મહિને આવકમાંથી ત્રણ ભાગ.
એક — જરૂરી ખર્ચ.
બે — ભવિષ્ય માટે બચત.
ત્રણ — આજ માટે.
આજ માટેના પૈસાથી ક્યારેક બહાર જમવાનું.
ક્યારેક ફિલ્મ.
ક્યારેક પ્રવાસ.
ક્યારેક કોઈને ભેટ.
અને ક્યારેક…
ફક્ત પરિવાર સાથે બેસીને ચા.
રમેશને સમજાયું કે ખુશી માટે હંમેશાં મોટી રકમ જરૂરી નથી.
ક્યારેક ₹૧૦૦ની ચા પણ યાદગાર બની શકે છે.
જો સાથે બેસનાર માણસ પોતાનો હોય.
એક દિવસ રાહુલે પૂછ્યું,
“પપ્પા, તમે ક્યારેય તમારા માટે કંઈ ખરીદ્યું છે?”
રમેશે વિચાર્યું.
“ઘડિયાળ.”
“બીજું?”
“એક સારો ફોન.”
“બીજું?”
રમેશ હસ્યા.
“ખબર નથી.”
રાહુલ બોલ્યો,
“તો આજે ચાલો.”
“ક્યાં?”
“તમારા માટે કંઈક ખરીદવા.”
“મારે કંઈ નથી જોઈતું.”
“આજથી આ જવાબ બંધ.”
બન્ને બજારમાં ગયા.
રાહુલે પપ્પા માટે એક સુંદર શર્ટ ખરીદ્યું.
રમેશ વારંવાર ભાવ જોઈ રહ્યા હતા.
“બેટા, બહુ મોંઘું છે.”
રાહુલે કહ્યું,
“પપ્પા, તમે આખી જિંદગી અમારા માટે મોંઘી વસ્તુઓ ખરીદી છે.”
“પણ જરૂર હતી.”
“આ પણ જરૂર છે.”
“શું?”
“તમને ખુશ જોવાની.”
રમેશ કંઈ બોલ્યા નહીં.
ઘરે પાછા આવ્યા ત્યારે મીનાએ શર્ટ જોયું.
“વાહ! સુંદર છે.”
રાહુલે કહ્યું,
“મેં પપ્પાને ખરીદાવી.”
મીના હસ્યાં.
“હવે પપ્પા પણ થોડા આધુનિક લાગશે.”
રમેશ હસ્યા.
એ સાંજે ત્રણેયે સાથે જમવાનું કર્યું.
ટીવી બંધ હતો.
મોબાઇલ બાજુમાં મૂકેલા હતા.
કોઈ હિસાબ નહોતો.
કોઈ રોકાણની ચર્ચા નહોતી.
કોઈ ભવિષ્યની ચિંતા નહોતી.
ફક્ત વાતો હતી.
રાહુલ પોતાના ઓફિસની વાતો કરતો હતો.
મીના વચ્ચે વચ્ચે હસતી હતી.
રમેશ બંનેને જોઈ રહ્યા હતા.
તેમને લાગ્યું—
“આ ક્ષણની કોઈ કિંમત નથી.”
પછી તરત જ મનમાં વિચાર આવ્યો—
“ના… આ ક્ષણની કિંમત છે. અને એ બહુ મોટી છે.”
રાત્રે બધાં સૂઈ ગયા પછી રમેશ ફરી પોતાની સ્ટડીમાં ગયા.
તેમણે બેંકનું સ્ટેટમેન્ટ ખોલ્યું.
બેલેન્સ પહેલા કરતાં થોડું વધારે હતું.
તેમણે સ્મિત કર્યું.
પછી ફોનમાં પરિવારના ફોટા ખોલ્યા.
કાશીમાં મીના.
ટ્રેનમાં રાહુલ.
ત્રણેય સાથે હસતો એક ફોટો.
તેમણે મોબાઇલ સ્ક્રીન બંધ કરી.
અને પહેલીવાર બંને વચ્ચેનો તફાવત તેમને સ્પષ્ટ દેખાયો.
બેંક બેલેન્સ વધતું હતું.
પણ હવે જીવનનું બેલેન્સ પણ વધતું હતું.
પણ જિંદગી ક્યારેય સીધી રેખામાં ચાલતી નથી.
કાશીથી પાછા આવ્યા પછી મીનાની તબિયત થોડા દિવસ સારી રહી.
પછી એક રાત્રે તેને ફરી છાતીમાં દુખાવો થયો.
રમેશ તરત ગભરાઈ ગયા.
“મીના!”
રાહુલ પણ દોડીને આવ્યો.
“મમ્મી!”
હોસ્પિટલ લઈ જવામાં આવી.
આ વખતે ડોક્ટરે વધુ તપાસ કરવાની વાત કરી.
રમેશે પૂછ્યું,
“ડોક્ટર, આ વખતે શું થયું છે?”
ડોક્ટરે ગંભીર અવાજમાં કહ્યું,
“આપણે થોડું વધુ ધ્યાન આપવું પડશે.”
રમેશની અંદરથી ફરી એક જૂનો ડર ઊઠ્યો.
પણ આ વખતે ડર પૈસાનો નહોતો.
સમયનો હતો.
તેમણે મીનાનો હાથ પકડ્યો.
મીનાએ આંખો ખોલી.
“રમેશ…”
“હું અહીં છું.”
“ઘભરાશો નહીં.”
રમેશની આંખોમાં આંસુ આવી ગયા.
“હું તને કંઈ થવા નહીં દઉં.”
મીના હળવેથી હસ્યાં.
“બધું તમારા હાથમાં નથી રમેશ.”
આ શબ્દોએ રમેશને અંદરથી હચમચાવી દીધા.
કારણ કે તેમણે આખી જિંદગી એવું માન્યું હતું કે—
પૈસા હશે તો બધું સંભાળી શકાશે.
પણ હોસ્પિટલના એ સફેદ રૂમમાં…
પૈસાની બધી ફાઇલો હોવા છતાં…
તેમને પહેલીવાર લાગ્યું કે માણસ ખરેખર કેટલો અસહાય છે.
તે રાત્રે હોસ્પિટલની ખુરશી પર બેઠેલા રમેશે પોતાના ફોનમાં રોકાણના આંકડા જોયા.
કરોડોની નજીક પહોંચેલી બચત.
વર્ષોની મહેનત.
ભવિષ્ય માટેની સુરક્ષા.
પણ સામે હોસ્પિટલના રૂમમાં મીના સૂતી હતી.
રમેશે ફોન બંધ કર્યો.
અને મનમાં કહ્યું—
“જો જીવન સાથ ન આપે તો આ બધું કોના માટે?”
આ પ્રશ્નનો જવાબ તેમને હજુ મળવાનો હતો.
પણ કદાચ…
એ જવાબ તેમની બધી બચત કરતાં વધારે કિંમતી હતો.
