શહેરની ભીડમાં ઘણી વાર માણસ સૌથી વધુ એકલો હોય છે. રસ્તાઓ પર લોકોની કતારો, બસમાં દબાણ, ઓફિસો માં હસતી મુખાકૃતિ ઓ બધું હોવા છતાં અંદર ક્યાંક એક ખાલીપો રહે છે. આ ખાલીપો કોઈ શોરથી ભરાતો નથી, તેને તો માત્ર એક સાચી આત્માની શાંતિ જોઈએ.
આકાશ એ ખાલીપામાં જીવતો હતો.
તે કોઈ ઉદાસ વ્યક્તિ નહોતો. લોકો તેને સ્માર્ટ, સફળ અને સ્થિર માનતા. મોટી કંપનીમાં સિનિયર મેનેજર, સારી આવક, પોતાનું ઘર, કાર, મિત્રવર્તુળ બધું હતું. છતાં દર રાતે જ્યારે તે બારીમાંથી બહાર જોતા, ત્યારે કોઈ અદૃશ્ય તરસ અંદરથી તેને કચોટતી. જાણે હૃદય કંઈક એવું શોધી રહ્યું હોય જે શબ્દોમાં કહી શકાય નહીં.
તેને લાગતું આ શહેરમાં બધું છે, પણ કોઈ “એવો” નથી.
અને એ દિવસે, એક સામાન્ય વરસાદી બપોરે, તે “એવી” વ્યક્તિ મળી.
રિમા લાઈબ્રેરીમાં બેઠી હતી. વરસાદને કારણે બહાર બધું ધૂંધળું લાગતું હતું. અંદર શાંતિ હતી માત્ર પાનાંઓ ની સરસર અને ક્યારેક કોઈના પગલાં. રિમા એક જૂની કવિતાની કિતાબ વાંચી રહી હતી. તેની આંખોમાં એક પ્રકારની ઊંડાઈ હતી એવી ઊંડાઈ જેમાં કોઈ ઉતરે તો પોતે પોતાને શોધી લે.
આકાશ જ્યારે અંદર આવ્યો ત્યારે તે કોઈને શોધવા આવ્યો નહોતો. તે તો ફક્ત વરસાદથી બચવા અને સમય પસાર કરવા આવ્યો હતો. પણ નજર જ્યારે રિમા પર પડી, ત્યારે અંદર કંઈક સ્થિર થઈ ગયું.
કોઈ આકર્ષણ નહોતું. કોઈ લાલસા નહોતી. ફક્ત એક ઓળખ હતી જેમ કોઈ જૂની યાદ અચાનક સામે આવી જાય.
તે ધીમે પગલે તેની નજીકની ટેબલ પર બેઠો.
થોડીવાર પછી રિમાએ નજર ઊંચી કરી. બંનેની આંખો મળી.
કોઈ સ્મિત નહીં. કોઈ હાવભાવ નહીં. છતાં એ ક્ષણમાં બંનેને લાગ્યું કે તેઓ એકબીજાને બહુ લાંબા સમયથી ઓળખે છે.
“તમે પણ વરસાદથી બચવા આવ્યા?” રિમાએ પૂછ્યું.
“ના,” આકાશે ધીમે કહ્યું, “મને તો લાગ્યું કે આજે અહીં કોઈ મળશે.”
રિમા હસાઈ. “એવું લાગ્યું એટલે?”
“ક્યારેક હૃદયને પહેલા ખબર પડી જાય છે,” તેણે જવાબ આપ્યો.
આ વાત સામાન્ય માણસને અજીબ લાગી હોત. પણ રિમાએ કંઈ પૂછ્યું નહીં. તેને લાગ્યું કે આ માણસની ભાષા કંઈક જુદી છે સીધી આત્માની.
તેમની મુલાકાતો વધતી ગઈ. ક્યારેક લાઈબ્રેરીમાં, ક્યારેક નદીના કિનારે, ક્યારેક માત્ર એકબીજાની સાથે બેસીને બોલ્યા વગર.
તેઓ પ્રેમમાં પડ્યા નહોતા. તેઓ પ્રેમમાં ઉતર્યા હતા.
આકાશે ક્યારેય રિમાને સ્પર્શ કર્યો નહીં. રિમાએ પણ ક્યારેય નજીક આવવાની માંગ કરી નહીં. તેમનો સંબંધ નજરોમાં હતો, શ્વાસોમાં હતો, મૌનમાં હતો.
એક દિવસ રિમાએ પૂછ્યું, “તને ક્યારેય મને હાથ પકડીને રાખવાની ઇચ્છા નથી થતી?”
આકાશ થોડું સમય મૌન રહ્યો. પછી બોલ્યો, “હાથ પકડવાથી ડર છે મને.”
“કેમ?”
“કારણ કે હાથ છૂટી પણ જાય છે. પરંતુ જો આત્મા પકડી લીધી તો તે જન્મો સુધી નથી છૂટતી.”
રિમાની આંખોમાં પાણી આવી ગયું.
તેણે સમજ્યું આ માણસ શરીરનો નહીં, આત્માનો પ્રેમ કરે છે.
સમય પસાર થતો ગયો. સમાજ તેમની આસપાસ ફરતો રહ્યો. પ્રશ્નો આવવા લાગ્યા.
“લગ્ન ક્યારે કરશો?”
“તમે બંને એટલા નજીક હો, તો કંઈ આગળ કેમ નથી વધતા?”
“આ બધું ફક્ત મિત્રતા છે કે કંઈક બીજું?”
તેઓ હસતા. લોકોની ભાષા તેમને સમજાતી હતી, પરંતુ તેમની આત્માની ભાષા લોકો સમજતા નહોતા.
એક દિવસ આકાશે કહ્યું, “રિમા, શું તું મારી પત્ની બનશે?”
રિમા હસીને બોલી, “હું તો તારી આત્મા બની ગઈ છું. પત્ની તો ફક્ત નામ છે.”
તેમણે સાદા રીતે લગ્ન કર્યા. કોઈ દેખાડો નહીં. કોઈ શોર નહીં. ફક્ત બે જીવોએ એકબીજાને જીવનભર સાચવવાનો વચન આપ્યું.
લગ્ન પછી પણ કંઈ બદલાયું નહીં. તેમનો પ્રેમ વધારે ઊંડો થયો, પણ ક્યારેય ભીડભાડ ભર્યો નહીં. તેઓ એકબીજાના મન વાંચી શકતા.
રાત્રે આકાશ થાકીને આવે ત્યારે રિમા પૂછતી નહીં. ફક્ત તેની બાજુમાં બેસીને ચા આપતી. અને આકાશને લાગતું કે કોઈ તેની આત્માને શાંતિથી સ્પર્શી રહ્યું છે.
ક્યારેક રિમા ઉદાસ હોય ત્યારે આકાશ કંઈ કહેતો નહીં. ફક્ત બારી ખોલીને તાજી હવા અંદર લાવતો. અને રિમા સમજી જતી તે કહેવા માગે છે: “શ્વાસ લે. હું અહીં છું.”
એક વખત આકાશને ગંભીર બીમારી થઈ.
હોસ્પિટલમાં તે બેડ પર પડ્યો હતો. ડૉક્ટરો કહેતા કે સમય નક્કી નથી.
રિમા તેની બાજુમાં બેઠી હતી. કોઈ રડવું નહીં. કોઈ ભય નહીં.
“તને ડર નથી લાગતો?” આકાશે પૂછ્યું.
“નહીં,” તેણે કહ્યું, “આત્માઓ મરે નહીં. ફક્ત રૂપ બદલે છે.”
“અને જો હું જાઉં તો?”
“તો પણ તું મારી અંદર રહેશે. જેમ હવા રહે છે. જેમ શ્વાસ રહે છે.”
આકાશની આંખોમાં શાંતિ આવી ગઈ.
તે જાણતો હતો આ સ્ત્રી તેને શરીરથી નહીં, સત્તાથી પ્રેમ કરે છે.
આકાશ સાજો થયો. જીવન ફરી વહેવા લાગ્યું. વર્ષો પસાર થયા. વાળ સફેદ થયા. શરીર ધીમું પડ્યું. પણ તેમની નજીકતા વધતી ગઈ.
ક્યારેક તેઓ બગીચામાં બેઠા રહેતા. કોઈ બોલતું નહીં. છતાં વાતો પૂરી થઈ જતી.
એક દિવસ આકાશે કહ્યું, “લોકો પ્રેમને પામવાની વસ્તુ માને છે.”
રિમાએ કહ્યું, “પણ પ્રેમ તો સાચવવાની વસ્તુ છે.”
તે હસ્યા.
એક સાંજે આકાશ શાંતિથી ચાલ્યો ગયો. કોઈ પીડા નહીં. કોઈ ચીસ નહીં. ફક્ત એક ઊંડો શ્વાસ અને શાંતિ.
રિમા તેની બાજુમાં હતી. તેણે હાથ પકડ્યો નહીં. તેણે આંખોમાં જોયું.
“હું તને છોડી નથી રહી,” તેણે ધીમે કહ્યું, “તું તો મારી અંદર વધુ ઊંડે જઈ રહ્યો છે.”
આકાશના ચહેરા પર સ્મિત હતું.
વર્ષો પછી પણ રિમા એકલી નહોતી. તે બોલતી નહોતી, પણ અંદર એક અવાજ હતો.
તે જાણતી હતી
સાચો પ્રેમ તે નથી જે સ્પર્શે,
સાચો પ્રેમ તે છે જે આત્મામાં વસી જાય.
અને એ જ છે
એક જન્મનું એક જ પ્રેમ. 🌿
એટલે જ કવિ કહે છે કે
ન સ્પર્શની માંગ, ન આગ્રહ કોઈ,
હૃદયથી હૃદયની વાત હોય તો સાચું.
દૂર રહીને પણ નજીક જે લાગે,
એવી નજીકતાની ઓળખ હોય તો સાચું.
શરીર તો છાંયડો, પવનમાં ઓગળે,
આત્મા આત્મામાં મળી જ સ્વર ભરે.
એક ધડકનમાં બે જીવ સમાય,
એવો સંબંધ સમયને પણ હરાવે.
ઝડપથી પામવાની કોઈ લાલસા નથી,
ધીરે ધીરે સાચવવાની તરસ જ સાચી.
એક જ હૃદયમાં આખી જિંદગી,
એવો વિશ્વાસ જ સૌથી પક્કી.
નજરોમાં ઘર બને, શબ્દો વગર બોલે,
મૌનમાં પણ પ્રેમ મીઠું ડોલે.
વફાદારી વચન નહીં, શ્વાસ બની જાય,
એવો સાથ જ જીવનને તોલે.
આ યુગમાં દુર્લભ છે આવો નાતો,
જ્યાં સ્વાર્થ નથી, માત્ર એક સાચો રાતો.
એક આત્મા માટે આખી જિંદગી,
એ જ તો પ્રેમ શાશ્વત, પવિત્ર, સાદો. ❤️
