અમદાવાદના એક શાંત વિસ્તારમાં, સાબરમતી નદીના કિનારે જ્યાં સવારે પવન હળવે હળવે વાતો કરતો હોય, ત્યાં રહેતી હતી નીરા. વય ૨૮ વર્ષની, સરકારી ઑફિસમાં અકાઉન્ટન્ટ તરીકે કામ કરતી. તેના ચહેરા પર હંમેશા એક હળવી મુસ્કાન હોય, પણ આંખોમાં એક અજાણ્યો દુઃખ છુપાયેલો રહેતો. નીરાના પિતા એક વર્ષ પહેલાં જ ગુજરી ગયા હતા. માતા અને નાની બહેન અનુ સાથે તે જીવતી હતી. પિતાના મૃત્યુ પછી ઘરની બધી જવાબદારીઓ તેના ખભા પર આવી ગઈ હતી.
નીરાનો પ્રેમ હતો હર્ષ સાથે. હર્ષ તેનો કોલેજનો સાથી હતો. કોલેજના છેલ્લા વર્ષમાં બંનેએ એકબીજાને પ્રેમ કરવાનું શરૂ કર્યું હતું. હર્ષ એક સાદો, સપનાં જોનારો છોકરો હતો. તે એન્જિનિયર હતો અને મુંબઈમાં એક મોટી કંપનીમાં કામ કરતો હતો. દૂર હોવા છતાં બંનેનો સંબંધ ખૂબ મજબૂત હતો. રોજ રાત્રે વીડિયો કોલ પર વાતો, વીકેન્ડે મળવાના પ્લાન અને હર્ષના "હું તને ક્યારેય છોડીશ નહીં" જેવા પ્રોમિસ.
"નીરા, આ વર્ષે તારા પિતાની તબિયત સારી થાય તો અમે તારા ઘરવાળાઓ સાથે વાત કરીશું. હું તને પરણીશ, આ પ્રોમિસ છે મારો." હર્ષે એક વાર કહ્યું હતું, જ્યારે નીરાના પિતાની તબિયત ખરાબ હતી.
નીરાએ હસીને કહ્યું હતું, "પ્રોમિસ ન કર હર્ષ. હાલાત જે કરાવે તે જ કરીશું. પણ હું જાણું છું, તું સાચો છે."
પણ હાલાતે તેમને અલગ કરવાનું નક્કી કર્યું હતું.
પિતાના મૃત્યુ પછી નીરાની માતાની તબિયત બગડી. ડોક્ટરે કહ્યું કે તેમને સતત સંભાળની જરૂર છે. નાની બહેન અનુની પરીક્ષાઓ ચાલુ હતી. નીરાએ ઑફિસમાં પ્રમોશન મેળવ્યું હતું, પણ તેની સાથે જવાબદારીઓ પણ વધી ગઈ હતી. હર્ષ મુંબઈમાં હતો, તેની કંપનીમાં પ્રોજેક્ટ ખૂબ ટાઈટ હતા. તે દર મહિને આવવા પ્રયત્ન કરતો, પણ દર વખતે કંઈક ને કંઈક અટકાવતું.
પહેલાં તો વાતો થતી હતી. "નીરા, આ મહિને આવીશ. તને મળીને જવું છે." પછી કહેતો, "સોરી જાન, પ્રોજેક્ટ એક્સ્ટેન્ડ થઈ ગયો. આવતા મહિને ચોક્કસ."
નીરા ક્યારેય શિકાયત ન કરતી. તે જાણતી હતી કે હર્ષ પ્રયત્ન કરે છે. પણ અંદરથી તે થાકી ગઈ હતી. ઘરની જવાબદારીઓ, માતાની દવાઓ, બહેનની પરીક્ષાઓ અને ઑફિસનું કામ બધું એકલીએ સંભાળવું પડતું હતું. રાત્રે જ્યારે તે પલંગ પર સૂતી, ત્યારે આંખોમાં આંસુ આવતાં, પણ તે કોઈને કહેતી નહીં.
એક દિવસ હર્ષે ફોન કર્યો, "નીરા, આ વર્ષે મારે અમેરિકા જવાનું છે. કંપનીએ પ્રમોશન આપ્યું છે. છ મહિના માટે. પછી પાછો આવીશ અને અમે વાત કરીશું."
નીરાએ શાંતિથી કહ્યું, "જા હર્ષ. તારું કાર્યક્ષેત્ર મહત્વનું છે. હું સમજું છું."
પણ અંદરથી તેનું હૃદય તૂટી ગયું. પ્રોમિસ ફરીથી અધૂરો રહી ગયો. હાલાતે ફરી એક વાર તેમને અલગ કરી દીધા.
હર્ષ અમેરિકા ગયો. પહેલાં તો વીડિયો કોલ આવતા હતા, પછી મેસેજ, પછી માત્ર "હાય હાઉ આર યુ" જેવા સંદેશા. નીરા ક્યારેય ફોન ન કરતી. તેને લાગતું કે જો તે ફોન કરશે તો હર્ષને તકલીફ પડશે. તે ખુદને કહેતી, "કોઈ શિકાયત નહીં, કોઈ ઉમ્મીદ નહીં. બસ ખુદ સાથે સુકૂન શોધ."
તે રોજ સવારે સાબરમતી નદીના કિનારે ફરવા જતી. ત્યાં બેસીને તે આકાશ તરફ જોતી. ખામોશીમાં તેને શાંતિ મળતી. ક્યારેક તે પોતાની સાથે વાત કરતી, "જીવન એમ જ છે. કેટલાક પ્રોમિસ અમે નિભાવીએ, કેટલાક હાલાત અમને નિભાવે. પણ સાચો સંબંધ હોય તો ખામોશીમાં પણ રસ્તો શોધી લે."
હર્ષ અમેરિકામાં હતો ત્યારે તેની જિંદગી પણ સરળ ન હતી. કામનું દબાણ, નવી જગ્યા, નવા લોકો. તેને નીરાની યાદ આવતી. તેને લાગતું કે તેણે નીરા સાથે પ્રોમિસ કર્યા હતા, પણ તેને પૂરા કરી શકતો ન હતો. એક રાત્રે તેને નીરાનો મેસેજ આવ્યો માત્ર એક ઇમોજી . હર્ષે સમજ્યું કે નીરા ખામોશ છે, પણ તેના હૃદયમાં કંઈક છે.
છ મહિના પછી હર્ષ પાછો આવ્યો. તે સીધો અમદાવાદ આવ્યો. નીરાના ઘરે ગયો. નીરા ઘરે હતી. તેણે બારણું ખોલ્યું. હર્ષને જોઈને તેની આંખોમાં આંસુ આવી ગયા, પણ તે હસીને કહ્યું, "આવ, અંદર આવ."
બંને બહાર બેઠા. હર્ષે કહ્યું, "નીરા, મને માફ કરી દે. મેં પ્રોમિસ કર્યા હતા, પણ હાલાતે મને નિભાવવા ન દીધા. હું તને છોડીને ગયો, પણ હું તને ક્યારેય ભૂલ્યો નથી."
નીરાએ શાંતિથી કહ્યું, "હર્ષ, હું ક્યારેય ગુસ્સે નથી થઈ. મને ખબર છે કે તું પ્રયત્ન કરતો હતો. હું પણ થાકી ગઈ હતી. ઘર, ઑફિસ, માતા, બહેન બધું એકલીએ. પણ મેં ક્યારેય શિકાયત ન કરી. હવે મને બસ ખુદ સાથે સુકૂન જોઈએ છે. કોઈ ઉમ્મીદ નથી."
હર્ષની આંખો ભીની થઈ ગઈ. તેણે નીરાનો હાથ પકડ્યો. "તું સાચી છે. પણ સાચા સંબંધમાં ખામોશી પણ વાત કરે છે. મારી ખામોશીમાં તારી યાદ હતી. હું તને છોડવા માંગતો નથી."
તે રાત્રે બંને લાંબી વાતો કરી. હર્ષે કહ્યું કે તે હવે અમદાવાદમાં જ કામ કરશે. કંપનીએ તેને ટ્રાન્સફર આપ્યું હતું. નીરાએ હસીને કહ્યું, "જુઓ, હાલાતે આ વખતે સારું કર્યું."
પણ વાસ્તવમાં હજુ પણ અડચણો હતી. નીરાની માતાને હર્ષ વિશે ખબર હતી, પણ તેઓ ઇચ્છતાં હતાં કે નીરા એક સ્થિર જીવન જીવે. હર્ષના પરિવારને પણ થોડી અડચણ હતી કારણ કે નીરાની જવાબદારીઓ વધુ હતી.
એક વર્ષ વીતી ગયું. હર્ષ અને નીરા વારંવાર મળતાં હતાં. પણ સંબંધ આગળ વધતો ન હતો. નીરા ધીરે ધીરે ખુદમાં વ્યસ્ત થઈ ગઈ. તે ઑફિસ પછી એક એનજીઓમાં સ્વયંસેવક તરીકે કામ કરવા લાગી. ત્યાં તેને નાના બાળકો સાથે કામ કરવામાં આનંદ આવતો. તેને લાગતું કે ખુદ સાથે સુકૂન મળી રહ્યો છે.
એક દિવસ, વરસાદની રાત્રે, હર્ષ નીરાને મળવા આવ્યો. બંને સાબરમતી કિનારે ઊભા હતા. વરસાદ પડી રહ્યો હતો. હર્ષે કહ્યું, "નીરા, હું તને પરણવા માંગું છું. આ વખતે કોઈ પ્રોમિસ નહીં, બસ હું તને મારી સાથે જીવન જીવવા માંગું છું. તારી જવાબદારીઓ હું પણ સંભાળીશ."
નીરાએ લાંબો શ્વાસ લીધો. તેની આંખોમાં આંસુ હતાં. "હર્ષ, હું તને પ્રેમ કરું છું. પણ હવે મને ડર લાગે છે. હાલાતે અમને કેટલી વાર અલગ કર્યા છે. મને ખુદ સાથે સુકૂન જોઈએ છે."
હર્ષે તેને ગળે લગાવી. "તો ચાલ, આ વખતે ખામોશીમાં જ રસ્તો શોધીએ. કોઈ પ્રોમિસ નહીં, બસ એકબીજાની સાથે હોવું."
તે રાત્રે બંને લાંબા સમય સુધી ખામોશ ઊભા રહ્યા. વરસાદનો અવાજ, નદીનો પ્રવાહ બધું વાત કરી રહ્યું હતું.
સમય વીતતો ગયો. હર્ષે નીરાની માતા અને બહેન સાથે વાત કરી. તેણે કહ્યું કે તે નીરાની જવાબદારીઓને પોતાની સમજે છે. ધીરે ધીરે પરિવાર સમજી ગયો. હર્ષે અમદાવાદમાં જ નોકરી બદલી લીધી. તે નીરાને મદદ કરવા લાગ્યો માતાની દવાઓ લાવવી, બહેનને પઢાવવામાં મદદ કરવી.
એક દિવસ, નીરાની માતાની તબિયત સુધરી. અનુએ પરીક્ષામાં સારું પરિણામ મેળવ્યું. નીરા ઑફિસમાં પણ સુખી હતી. તે રાત્રે હર્ષ તેને લઈને એક શાંત જગ્યાએ ગયો. ત્યાં ચંદ્રનો પ્રકાશ હતો. હર્ષે નીરાની સામે જોયું.
"નીરા, તારી આંખોમાં હજુ પણ થાક છે. પણ તારી મુસ્કાન..." તેણે નીરાના હોઠ પર આંગળી મૂકી. "તારી આ પહેલી મુસ્કાન જે મેં કોલેજમાં જોઈ હતી, તે આજે પણ મારી દરેક થકાનને ચોરી જાય છે."
નીરાએ હસીને કહ્યું, "અને તારી એક કિસ જ મારા દિલની દરેક વાત કહી દે છે."
હર્ષે તેને હળવે હળવે કિસ કરી. તે કિસમાં બધી વાતો હતી પ્રોમિસિસ, હાલાત, ખામોશી, સુકૂન અને અનંત પ્રેમ.
તે પછી બંનેએ પરણવાનું નક્કી કર્યું. વર્ષો પછી પણ, જ્યારે જીવનમાં કોઈ અડચણ આવતી, ત્યારે નીરા કહેતી, "કેટલાક પ્રોમિસ અમે નિભાવીએ, કેટલાક હાલાત અમને નિભાવે. પણ અમારો સંબંધ ખામોશીમાં પણ રસ્તો શોધી લે છે."
અને હર્ષ જવાબ આપતો, "અને તારી મુસ્કાન અને કિસ હજુ પણ મારી દરેક થકાનને ચોરી જાય છે."
તેમનું જીવન સુખી હતું. નીરાએ ખુદ સાથે સુકૂન શોધ્યો હતો, અને હર્ષ સાથે તે સુકૂન વધુ મજબૂત બન્યો હતો. સાચા સંબંધમાં શબ્દોની જરૂર નથી પડતી ખામોશી પણ કામ કરે છે.
કેટલાક વચનો અમે નિભાવ્યા, કેટલાક હાલાતે નિભાવ્યા,
જીવનના વળાંકો પર અનેક રંગો બતાવ્યા.
પણ સાચા સંબંધો તો શાંતિમાં પણ ચાલ્યા કરે,
ખામોશીના રસ્તાઓમાં પણ પોતાના નિશાન મૂકી જાય છે. 🌙
હવે નથી કોઈ ફરિયાદ, નથી કોઈ અપેક્ષા બાકી,
પોતાને સાથે રહેવામાં જ મળે શાંતિ નિરાળી.
ભીડ વચ્ચે પણ હવે એક સકૂન મળે છે ખાસ,
પોતાના જ અહેસાસોમાં ખીલે છે દિલનો શ્વાસ. ✨
અને ત્યારે તારી એ પહેલી સ્મિત યાદ આવી જાય,
મારી દરેક થાકને પળમાં દૂર લઈ જાય.
તારા હોઠોનો એ નાનો સ્પર્શ, જાણે દુનિયા મળી જાય,
એક નાની ચુંબનમાં દિલની દરેક વાત કહી જાય. 💋❤️
એ પ્રેમ શું કે જ્યાં શબ્દોનો શોર જ જરૂરી હોય,
ખામોશી પણ દિલની દરેક લાગણી કહી દેતી હોય…
