સાગર સમ્રાટ અને વીર યોદ્ધા
પ્રવીણ તેવતિયા દ્વારા સમુદ્રના પેટાળમાં છુપાયેલી ભગવાન શ્રી કૃષ્ણની ગુપ્ત દ્વારકા નગરીની રોમાંચક અને વિગતવાર ખોજ
માર્કોસ કમાન્ડો પ્રવીણ તેવતિયા : ૨૬/૧૧ ના ઘાયલ વીરથી માંડીને જળમગ્ન દ્વારકાના પ્રથમ 'સત્તાવાર' ડાઇવર સુધીની અદ્ભુત યાત્રા
માર્કોસ કમાન્ડો અને અશોક ચક્ર પુરસ્કાર વિજેતા પ્રવીણ તેવતિયાએ માત્ર યુદ્ધના મેદાનમાં જ નહીં, પરંતુ ઇતિહાસના મેદાનમાં પણ અદભુત સાહસ બતાવ્યું છે. આ લેખમાં, સમુદ્રના ઊંડાણમાં ડૂબેલી ભગવાન શ્રી કૃષ્ણની પૌરાણિક દ્વારકા નગરીને શોધવાના તેમના ગહન અનુભવ, તેમને મળેલા પુરાવાઓ અને આ શોધ ભારતીય ઇતિહાસ માટે શા માટે મહત્ત્વપૂર્ણ છે, તેનું વિગતવાર અને સરળ ભાષામાં વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે.
ભારતીય નૌસેનાના પૂર્વ માર્કોસ કમાન્ડો અને શૌર્ય ચક્ર વિજેતા પ્રવીણ તેવતિયાનું જીવન સતત પડકારો સામે ઝઝૂમતા એક યોદ્ધાની જીવંત ગાથા છે. ૨૬/૧૧ના મુંબઈ આતંકવાદી હુમલામાં ચાર ગોળીઓ ખાઈને પણ હિંમત ન હારનાર આ વીર સપૂતે, માત્ર દેશની સરહદો પર જ નહીં, પરંતુ ભારતીય ઇતિહાસના સૌથી મોટા રહસ્યો પૈકી એક, ભગવાન શ્રી કૃષ્ણની જળમગ્ન નગરી દ્વારકાને શોધવા માટે સમુદ્રના ઊંડાણમાં પણ સાહસ ખેડ્યું છે.
પ્રવીણ તેવતિયાની વાર્તા સમુદ્રના ઊંડાણમાંથી શરૂ થાય છે. માર્કોસ કમાન્ડોઝ વિશ્વના સૌથી કઠિન તાલીમ પામેલા સૈનિકો પૈકીના એક છે, જેમને 'મરીન કમાન્ડોઝ' તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. તેમની તાલીમમાં 'હેલ વીક' જેવી અસહ્ય કસોટીઓનો સમાવેશ થાય છે અને તેઓ જળ, જમીન અને આકાશ ત્રણેય જગ્યાએ ઓપરેશન કરવા સક્ષમ હોય છે.
૨૬/૧૧ ના હુમલામાં 'પોઇન્ટ મેન' તરીકે સૌથી આગળ રહીને લડતી વખતે, પ્રવીણ તેવતિયાને માથામાં, છાતીમાં અને કાન પાસે કુલ ચાર ગોળીઓ વાગી હતી, જેના કારણે તેમનું જમણું ફેફસું ફાટી ગયું હતું અને કાનની સાંભળવાની ક્ષમતા પણ આંશિક રીતે ગુમાવી દીધી હતી. ડોક્ટરોએ તેમને ફરી ક્યારેય પાણીમાં ન જવાની સલાહ આપી હતી, કારણ કે તેમના ફેફસાં દરિયાના ઊંડા દબાણને સહન કરી શકે તેમ નહોતા. પરંતુ એક સૈનિક માટે 'અશક્ય' જેવો કોઈ શબ્દ હોતો નથી. પોતાની મનોબળ અને ઇજ્જત જાળવવા માટે, તેવતિયાએ માત્ર સંપૂર્ણ સ્વસ્થતા જ પ્રાપ્ત ન કરી, પરંતુ તેમણે આ પડકારને પોતાની નવી ઓળખ બનાવી.
પ્રવીણ તેવતિયાને જ્યારે મુંબઈથી શ્રી કૃષ્ણની સુપ્રસિદ્ધ જળમગ્ન નગરી દ્વારકાને શોધવાના મિશન પર મોકલવામાં આવ્યા, ત્યારે તેમની સમુદ્ર પ્રત્યેની ધાર્મિક અને ઐતિહાસિક જિજ્ઞાસા સક્રિય થઈ. ભારતીય પુરાતત્વ સર્વેક્ષણ અને નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ ઓશનગ્રાફી દ્વારા અગાઉ દ્વારકાના દરિયાઈ વિસ્તારમાં અનેક શોધખોળો કરવામાં આવી હતી, પરંતુ એક માર્કોસ કમાન્ડો અને સક્રિય દીપ સી ડ્રાઇવર તરીકે તેવતિયાનો અનુભવ અનોખો સાબિત થયો.
તેવતિયાએ પોડકાસ્ટમાં કરેલો દાવો ભારતીય ઇતિહાસમાં એક મહત્ત્વનો પુરાવો બની શકે છે. પ્રવીણ તેવતિયા ભારતીય નેવી તરફથી શ્રી કૃષ્ણની ગુપ્ત દ્વારકા નગરીનું સંશોધન કરવા માટે મોકલાયેલા પ્રથમ સત્તાવાર ડાઇવર પૈકીના એક બન્યા હતા. સમુદ્રના તળિયે ઊંડાણપૂર્વક ડાઇવિંગ કરતી વખતે, તેમને જે દૃશ્યો જોવા મળ્યા તે અકલ્પનીય હતા. તેમણે ખુલાસો કર્યો હતો કે સમુદ્રના તળિયે 'માનવની પોતાની ઊંચાઈ કરતાં પણ ઊંચી' અને 'ખૂબ જ વિશાળ' ઈંટોના અવશેષો વિખરાયેલા પડ્યા હતા. આ ઈંટોનું કદ અને તેમની બનાવટ સ્પષ્ટપણે સૂચવતી હતી કે તે કોઈ સામાન્ય માછીમારની વસાહત નહીં, પરંતુ એક ભવ્ય અને પ્રાચીન શહેરનો ભાગ હતી.
તેમને જણાવ્યું હતું કે, માત્ર ઈંટો જ નહીં, પરંતુ તેમણે ત્યાં મોટા પથ્થરના માળખાં અને સુવ્યવસ્થિત શહેરના નકશા જેવી રચનાઓ પણ જોઈ હતી, જે હજારો વર્ષો પહેલાં સમુદ્રમાં ડૂબી ગઈ હતી. તેવતિયાનો આ અનુભવ સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે સમુદ્રના તળિયે માત્ર ઈંટ-પથ્થરના ટુકડાઓ નથી, પરંતુ એક પૌરાણિક સંસ્કૃતિના જીવંત પુરાવાઓ છુપાયેલા છે.
પ્રવીણ તેવતિયાની આ શોધ માત્ર એક કમાન્ડોના સાહસ પૂરતી સીમિત નથી, પરંતુ તે ભારતની ધાર્મિક દંતકથાઓને ઐતિહાસિક અને પુરાતત્વીય સત્ય સાથે જોડે છે. તેવતિયાએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે, જો આપણે આપણા દેશના ભવ્ય ઇતિહાસને જાણીશું, તો જ આપણે તેના પર સાચું ગૌરવ કરી શકીશું. દ્વારકાની શોધ એ ભારતીય સંસ્કૃતિના ઊંડા મૂળ અને આધ્યાત્મિક વારસાને ઉજાગર કરવાનો એક માર્ગ છે. એક સૈનિક જેણે યુદ્ધના મેદાનમાં પોતાના શરીર પર ગોળીઓ ખાધી છે, તે જ સૈનિક ઇતિહાસના મેદાનમાં સંસ્કૃતિના ગૌરવ માટે પુરાવાઓ શોધે છે – આ તેમના જીવનનું સૌથી મોટું દર્શન છે.
પ્રવીણ તેવતિયાએ પોતાના અંગત અનુભવો દ્વારા એ વાત પણ રજૂ કરી કે, રાષ્ટ્રના સુરક્ષાકર્મીઓનું બલિદાન કેટલી ગહન ગંભીરતાથી લેવું જોઈએ. તેમણે પૂજ્ય શ્રી પ્રેમાનંદ જી મહારાજનો ઉલ્લેખ કરીને જણાવ્યું હતું કે, બોર્ડર પર ઊભેલા જવાનો 'સંતથી ઓછા નથી'. આ સૈનિકોના રક્ષણને કારણે જ દેશમાં શાંતિ છે અને લોકો પોતાનું જીવન શાંતિથી જીવી શકે છે.
૨૬/૧૧ પછી તેમને પાંચ સર્જરીઓ કરાવવી પડી હતી અને તેમના શરીરના મહત્ત્વના અંગોને કાયમી નુકસાન થયું હતું. આટલું બધું બલિદાન આપ્યા પછી પણ, તેવતિયાએ "હજી પણ દેશને આપવા માટે ઘણું બાકી છે" એવો સંકલ્પ વ્યક્ત કર્યો, જે તેમની અખૂટ દેશભક્તિ દર્શાવે છે. પ્રવીણ તેવતિયાનું જીવન એ શૌર્ય, આસ્થા, ઇતિહાસ અને અદમ્ય મનોબળનો એક અદ્ભુત સંગમ છે. તેઓ માત્ર એક યુદ્ધના હીરો નથી, પરંતુ જળમગ્ન રહસ્યોના શોધક અને ભારતીય સંસ્કૃતિના ગૌરવના પ્રહરી છે.
