પતિ-પત્ની ની આ વાત છે.
ઘર હોય એટલે ત્યાં વાસણ ખખડે જ.
આમ એક વખત ઘરમાં બંને જાણ વચ્ચે તડાતડી થઇ ગઈ. – દરરોજના લોટ લાવવાના કામને લઈને. દર વખતે મારે જ અનાજ દળાવવા જવાનું? એ પણ મારા જેવા મોટા માણસ જે “પતિ સંગઠન” ના પ્રમુખ સ્થાને હોય.
આ વખતે તો મોટી શબ્દોની ઝપાટ થઈ, શબ્દોની તલવારો ચાલી. પત્નીનો ગુસ્સો આગની જ્વાળા જેવો ભભૂક્યો, અને હું – બેચારો હું – ચૂપચાપ સમસમી ગયો. મનમાં વિચાર આવ્યો: શું મારું જન્મ તો ફક્ત લોટની ચક્કી પર જવા માટે જ થયું છે? પણ આખરે હાર માની લીધી. અમે પતિઓ તો એક પ્રકારનું 'પતિ-સંઘ' છીએ ને – અને હું તો તેનો અધ્યક્ષ! વાત બહાર જાય નહિ એટલે ચૂપચાપ લોટ લાવવા નીકળ્યો.
भद्रं भद्रं कृतं मौनं कोकिलेऽजलदागमे।
वक्तारो दर्दुरा यत्र, तत्र मौनं समाचरेत्॥
વર્ષાઋતુમાં જ્યારે વાદળો આવે છે અને વરસાદ પડે છે, ત્યારે મેઢકો ખૂબ જોરથી ટરરા-ટરરા કરે છે (બોલે છે). કોયલ, જે સુંદર અને મધુર સ્વરમાં કૂક કરે છે, તે આ સમયે ચૂપ રહે છે. શ્લોક કહે છે કે કોયલે આમ કરીને ખૂબ જ સારું કર્યું છે, કારણ કે જ્યાં અયોગ્ય, અસભ્ય કે અનુચિત બોલનારા (જેમ કે મેઢકો) હોય, ત્યાં સુઘડ અને સુંદર વાણીવાળા વ્યક્તિએ ચૂપ રહેવું જ યોગ્ય છે. તેનાથી તેની શોભા વધે છે અને અનાવશ્યક વિવાદ કે અપમાનથી બચી શકાય છે.
લોટ લઈને ચક્કી પાસે પહોંચ્યો ત્યારે મનમાં વિચારોનું તોફાન ચાલુ હતું. આમાંથી કેમ બહાર નીકળવું ત્યાં એકાએક એક ધમાકેદાર વિચાર આવ્યો – એવો વિચાર કે જેમાં મસ્તીનો કીડો આળોટવા લાગ્યો અને ચહેરો ખીલી ઊઠ્યો. હસતો-ખુશ થઈને ઘર પાછો ફર્યો. પત્નીએ મારો એ હસતો ચહેરો જોયો તો આશ્ચર્યથી આંખો ફાટી. થોડી વાર પહેલાં તો ગુસ્સાથી તમતમતો ગયો હતો, અને હવે હરણના બચ્ચા જેવો હું ઉછળતો-કૂદતો આવ્યો છું! તેના આશ્ચર્ય નો પાર નાં રહ્યો. તેને મનમાં હતું આવી ને મારી સાથે ઝગડો કરશે .......
આ વાત અહી પૂરી થઇ.
કેટલાક દિવસ પછી મેં જાણીજોઈને પૂછ્યું, “અરે, લોટ તો ખતમ થઈ ગયો નથી? ક્યારે લાવવાનો છે?” તેને લાગ્યું કે પતિ નું મગજ હવે ઠેકાણે આવી ગયું છે. ડબ્બો લઈને હું ઉત્સાહથી નીકળ્યો. મારી પત્ની હેરાન પરેસાન.
આ વાત પણ અહી પૂરી થઇ.
આવો ઉત્સાહ મેં બે-ત્રણ વખત વધુ બતાવ્યો. ફરી થોડા દિવસ પછી પૂછ્યું, “લોટ ક્યારે લાવવાનો?” આ વખતે સારા કપડાં પહેરીને ગયો. હવે તેનો ચહેરો જોવા જેવો થઇ ગયો – હું. ખુશ, ઉત્સાહથી લોટ લાવું છુ, એટલે કંઈક ગડબડ તો છે જ! સંકા બીજ વવાઈ ગયું.
મજાની વાત તો હવે સારું થઇ.
હવે લોટ લાવવામાં મને વધુ સમય લાગવા લાગ્યો. એક વખત તો સજ-ધજ કરીને, વાળમાં કાંસકો ફેરવીને, સારા કપડાં પહેરીને, ઉપરથી સુગંધિત અત્તર છાંટીને નીકળ્યો. આ તમાશો જોઈને તેની વિકેટ પડી ગઈ!
તેનાથી રહેવાયું નહિ. પૂછ્યું, “અરે સાંભળો, લોટ લાવવા માટે આટલું સજ-ધજ કેમ? આટલી તૈયારીની શું જરૂર?”
મેં માસૂમિયતથી કહ્યું, “અરે એમ કેમ ચાલે? ચક્કી પાસે તો બહુ લોકો આવે છે ને! બારીની રાહ જોતા ઊભા રહેવું પડે તો કોણ કોણ મળી જાય છે. જૂની મુલાકાતો થાય છે. હવે વારંવાર જાઉં છું તો બધાની ઓળખાણ થઈ ગઈ છે. બેચારા બે-ચાર વાતો કરે છે. બધાની સામે ફટેહાલ કેમ થઈને જાઉં? માણસે થોડું સાફ-સુથરું, સુઘડ રહેવું જોઈએ ને!” આમ કહીને સીટી વગાડતો નીકળી ગયો. આ વખતે જાણીજોઈને વધુ વાર લગાવી.
ઘર પાછો ફર્યો તો તેનો ગુસ્સો આકાશને અડકતો હતો. મેં માસૂમિયતથી લોટનો ડબ્બો મૂકી દીધો.
થોડા દિવસ પછી ફરી પૂછ્યું, “કેમ રે, લોટ લાવવા ક્યારે જાઉં?”
આ વખતે કાનને તૃપ્ત કરે તેવા ફટકારા સંભળાયા! “લોટ લાવવાની કોઈ જરૂર નથી, હું જાતે જોઈ લઈશ કેવી રીતે લાવવું. તમે આમાં વધુ ધ્યાન ન આપો!”
મેં માસૂમિયતથી “આચ્છા...” કહીને ખસી ગયો.
પહેલા વર્લ્ડ કપ જીતવાની જે ખુશી હતી, તેનાથી બમણી ખુશી થઈ! બેડરૂમમાં જઈને મુઠ્ઠી આકાશ તરફ ઉછાળી અને ચુપચાપ આનંદ મનાવ્યો.
આજે વર્ષો થઈ ગયા, લોટ લાવવાનું કોઈ પીછું નથી કરતું.
ઘરની ચાર દીવાલોમાં
છુપાયેલું છે એક રમૂજી યુદ્ધ,
પતિની ચાલાકીથી જીતી લીધી
પત્ની હવે શાંત થઇ જે હતી કૃધ્ધ
આ છે શાંતિની મીઠી વાટ!
આજે પણ યાદ આવે ત્યારે હસી પડું છું. જીવનની આ નાની-નાની ચાલાકીઓ જ દાંપત્યને મધુર બનાવે છે.
