અંદર રહી ગયેલી તું
સહજને હંમેશાં લાગતું હતું કે તેની જિંદગી ગોઠવાયેલી છે. બધું યોગ્ય જગ્યાએ છે કામ, મિત્રો, જવાબદારીઓ, સમયપત્રક. બહારથી જોનારને તે સ્થિર અને સમજદાર માણસ લાગતો. પરંતુ અંદર એક ખાલી જગ્યા હતી, જેનું કારણ તેને સમજાતું નહોતું. કોઈ ખાસ દુઃખ નહોતું, છતાં કંઈક ઉણપ હતી. જાણે જીવનની ધૂન ચાલી રહી હોય, પણ એક સૂર ગાયબ હોય.
સવારની ચા સાથે બારી પાસે ઉભો રહીને સહજ ઘણી વાર વિચારતો શું આ જ બધું છે? દિવસો પસાર થતા, કામ પૂર્ણ થતા, લોકો મળતા, હાસ્ય પણ થતું… છતાં રાત્રે એક અજાણું મૌન તેને ઘેરી લેતું.
પછી એક દિવસ તે વરસાદ પછીની સાંજ આવી.
પુસ્તકાલયના ખૂણે સહજ બેઠો હતો. પુસ્તક ખુલેલું હતું, પણ ધ્યાન શબ્દોમાં નહોતું. ત્યારે સામેની ટેબલ પર એક છોકરી આવીને બેસી. શાંતિથી. કોઈ ખાસ દેખાવ વગર. પણ તેની હાજરીમાં એક અજબ શાંતિ હતી.
થોડા સમય પછી સામાન્ય વાત શરૂ થઈ. પુસ્તકો વિશે. વરસાદ વિશે. શહેર વિશે. સહજને અચાનક લાગ્યું આ વાતચીતમાં કોઈ ભાર નથી. કોઈ પ્રદર્શન નથી. અને કદાચ એ જ તેને સ્પર્શી ગયું.
એ રાત્રે ઘરે જઈને સહજે પોતાની ડાયરી ખોલી. ઘણા સમયથી ખાલી પડેલી પાનાંઓ પર શબ્દો પોતે જ ઉતરવા લાગ્યા:
“તું મળી ત્યારથી
જીવન થોડું વધુ હળવું લાગ્યું,
જેમ કોઈ સમજાય એવી વાત
કોઈ સમજાવ્યા વગર સમજી ગઈ હોય.”
સહજ એ પંક્તિઓને લાંબા સમય સુધી જોતો રહ્યો. શું આ ખરેખર સાચું હતું? હા. તે સાંજ પછીથી દિવસ થોડો હળવો લાગ્યો હતો.
આગળના દિવસોમાં તેઓ મળતા રહ્યા. ક્યારેક કાફેમાં, ક્યારેક રસ્તા પર ચાલતા ચાલતા. સહજ સામાન્ય રીતે બહુ બોલતો નહોતો. પણ તેની સાથે હોય ત્યારે તેને બોલવાની જરૂર પણ નહોતી પડતી. અર્ધું વાક્ય બોલે, અને તે સમજી જાય.
એક દિવસ સહજે ફરી લખ્યું:
“તું સાથે હોય ત્યારે
હું વધારે બોલતો નથી,
પણ તું સમજી જાય છે
એટલું જ પુરતું લાગે છે.”
તેની સાથે રહેલી શાંતિ સહજ માટે નવી હતી. લોકો સામાન્ય રીતે જવાબ માંગે છે, સ્પષ્ટતા માંગે છે. તે કશું માંગતી નહોતી. માત્ર હાજર રહેતી. અને તેની હાજરીમાં સહજનો અંદરનો ભાર હળવો થઈ જતો.
તેનું હાસ્ય સહજને ખૂબ ગમતું. મોટું નહોતું, પણ ઊંડું હતું. એકવાર સહજ ભવિષ્ય વિશે ચિંતિત થઈને લાંબી વાત કરી રહ્યો હતો. તે ફક્ત હસીને બોલી “તારે બધું એટલું ગંભીર કેમ લાગે છે?”
એ હાસ્યમાં સહજ ને શાંતિ મળી.
તે સાંજે ડાયરીમાં ફરી લખાયું:
“તારું હાસ્ય
કોઈ વચન જેવું છે,
ન કંઈ માંગે,
ન કંઈ બાંધે,
પણ હૃદયને શાંતિ આપી જાય છે.”
સમય સાથે લોકો પ્રશ્ન પૂછવા લાગ્યા. “તમારો શું સંબંધ છે?” સહજ અટકી જતો. મિત્ર? હા… પણ માત્ર મિત્ર નહીં. પ્રેમ? હા… પણ એ શબ્દ ભારે લાગતો.
અને એક રાત્રે તેણે ફરી લખ્યું:
“મિત્રતા કહીશ તો
કંઈક અધૂરું લાગે,
પ્રેમ કહું તો
કંઈક વધારે કહી નાખું
એટલે હું ચૂપ રહી જાઉં છું.”
તે ક્યારેય ડાયરી વાંચી નહોતી, છતાં સહજને લાગતું કે તેને બધું ખબર છે.
પછી એક દિવસ તેણે કહ્યું “શાયદ મને આ શહેર છોડવું પડશે.”
સહજના અંદર કંઈક હલચલ થયું. તે ઇચ્છતો હતો કે કહે “રહે જા.” પણ તેણે કહ્યું નહીં. કારણ કે તે જાણતો હતો તેમનો સંબંધ પકડવાનો નહોતો. તે વહેતો હતો.
અંતર વધ્યું. વાતો ઓછી થઈ. પણ લાગણી ઓછી નહોતી થઈ.
“તું નજીક હોય ત્યારે
આ લાગણી સાવ સરળ રહે છે,
અને દૂર હોય ત્યારે
મૌન થોડું વધારે બોલી જાય છે.”
વિદાયનો દિવસ શાંત હતો. તેણે ફક્ત કહ્યું “ખુશ રહેજે.” સહજે સ્મિત કર્યું. અંદર ઘણું હતું, પણ શબ્દોમાં કશું આવ્યું નહીં.
ઘરે આવીને સહજ લાંબા સમય સુધી બારી પાસે ઉભો રહ્યો. પછી ડાયરી ખોલી અને લખ્યું:
“જો ક્યારેય
જીવન તને ક્યાંક દૂર લઈ જાય,
તો પણ
આ સંબંધ કોઈ ફરિયાદ નહીં કરે,
કારણ કે
તું મારી સાથે રહી નથી,
પણ મારી અંદર રહી ગઈ છે.”
વર્ષો વીતી ગયા. સહજનું જીવન આગળ વધ્યું. જવાબદારીઓ, લોકો, નવી શરૂઆત. પરંતુ ક્યારેક સાંજ પડે, અને અચાનક હળવું હાસ્ય યાદ આવે. કોઈ મૌન. કોઈ નજર.
અને ત્યારે સહજ સમજે છે
“અને કદાચ
આ જ સૌથી સુરક્ષિત લાગણી છે
કોઈ અપેક્ષા વગર
કોઈને સાચે પોતાની માનવાની.”
તે તેની સાથે નહોતી રહી.
પણ સહજની અંદર રહી ગઈ હતી.
અને કદાચ
કેટલાક સંબંધો માટે એટલું જ પૂરતું હોય છે.
