રાષ્ટ્રની લોખંડી માતા ગોલ્ડા મેયર : મ્યુનિકનો પ્રતિશોધ અને અટલ સંકલ્પની અમર ગાથા
વર્ષ હતું ૧૯૭૨. પશ્ચિમ જર્મનીના મ્યુનિક શહેરમાં ઉનાળાના ઓલિમ્પિકનો મહાઉત્સવ ખીલ્યો હતો. વિશ્વના ખૂણેખૂણેથી આવેલા ખેલાડીઓ શાંતિના દૂત બનીને, રમતની પવિત્ર ભાવના સાથે એકઠા થયા હતા. પરંતુ ૫ સપ્ટેમ્બરની એ સવારે આકાશમાં કાળાં વાદળો ઘેરાયાં. શાંતિનું એ સ્વપ્ન રગદોળાઈ ગયું.
ફલસ્તીની આતંકવાદી સંગઠન 'બ્લેક સેપ્ટેમ્બર'ના આઠ હથિયારબંધ સભ્યોએ ઇઝરાયલી ઓલિમ્પિક ટીમના આવાસમાં ઘુસીને અચાનક હુમલો કર્યો. બે નિર્દોષ ખેલાડીઓને તુરંત ગોળીઓથી છલની કરી દીધા. બાકીના નવને બંધક બનાવી લીધા. આતંકવાદીઓએ ઇઝરાયલમાં કેદ ૨૩૪ ફલસ્તીની કેદીઓની મુક્તિની માંગ કરી. આખું વિશ્વ ટેલિવિઝનની સ્ક્રીન પર આ ભયાનક દૃશ્ય જોઈ રહ્યું હતું – આતંકવાદનું પ્રથમ વૈશ્વિક જીવંત પ્રસારણ.
જર્મન પોલીસે બંધકોને છોડાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો, પરંતુ એ કાર્યવાહી એક દુઃખદ નિષ્ફળતા બની. ફુર્સ્ટનફેલ્ડબ્રુક એરપોર્ટ પર થયેલી ગોળીબારીમાં તમામ નવ બંધક ખેલાડીઓ, પાંચ આતંકવાદીઓ અને એક જર્મન અધિકારી માર્યા ગયા. કુલ અગિયાર ઇઝરાયલીઓએ પોતાનો જીવ આહુતિ આપી. ઇઝરાયલમાં શોકનું તાંડવ ફરી વળ્યું. લોકો રસ્તાઓ પર ઊતરી આવ્યા, આંખોમાં આંસુ અને હૃદયમાં ક્રોધની જ્વાળા લઈને.
એ સમયે ઇઝરાયલના વડાપ્રધાન હતા એક ૭૪ વર્ષીય મહિલા – દેશ તેમને પ્રેમથી 'દાદીમા' કહેતો. તેઓ રશિયામાં જન્મ્યા, અમેરિકામાં ઉછર્યા અને ઇઝરાયલની સ્થાપનાના દિવસોથી જ સ્વાતંત્ર્યના સંગ્રામમાં ઝંપલાવ્યું હતું. વિશ્વ તેમને નબળા કે ભાવુક સમજી શકતું, પરંતુ તેમના અંતરમાં લોખંડની મજબૂતી છુપાયેલી હતી.
મ્યુનિકના આ નરસંહાર પછી તુરંત જ તેમણે એક ગુપ્ત સમિતિ રચી – જેમાં સંરક્ષણ પ્રધાન મોશે દયાન અને અન્ય વરિષ્ઠ નેતાઓ સામેલ હતા. સમિતિનું નામ હતું 'કમિટી એક્સ'. નિર્ણય અટલ હતો: ઇઝરાયલ આતંકવાદીઓ સાથે વાતચીત નહીં કરે, અને માફી તો કદી નહીં.
पापं नोऽप्याजयतः स्यात् कथं न ज्ञेयमस्माभिः । पापादस्मान्निवर्तितुं कुलक्षयकृतं वधात् ॥३६॥ आततायिनमागच्छन् हन्तव्यः स्यात् नरः किल । न तु कुलक्षयकृतं हन्तुं भवति किल्बिषम् ॥३७॥
આતતાયી હુમલો કરે હથિયાર લઈને,
તેને મારવું ધર્મ છે, નહીં પાપ કોઈને.
કુળનો નાશ થાય તો ચિંતા ન કરજો,
અધર્મનો વિનાશ એ જ ધર્મનો વિજય છે.
પ્રથમ પ્રત્યાઘાત માત્ર ત્રણ દિવસ પછી આવ્યો – ૮ સપ્ટેમ્બર ૧૯૭૨ના રોજ. ઇઝરાયલી વાયુસેનાએ લેબનોન અને સીરિયામાં આવેલા દસ આતંકવાદી ઠેકાણાઓ અને શરણાર્થી શિબિરો પર ભયંકર હવાઈ હુમલા કર્યા. અંદાજે ૬૦થી ૨૦૦ લોકો માર્યા ગયા – મોટા ભાગના આતંકવાદીઓ, પરંતુ કેટલાક નિર્દોષ પણ. સંદેશો સ્પષ્ટ અને ભયજનક હતો: ઇઝરાયલ પોતાના પુત્રોની રક્ષા માટે કોઈપણ સીમા ઓળંગી જશે.
પરંતુ આ લોખંડી માતાનો ક્રોધ અહીં ઠર્યો નહીં. તેમણે ઇઝરાયલની વિશ્વવિખ્યાત ગુપ્તચર એજન્સી મોસાદને એક ઐતિહાસિક, ગુપ્ત મિશન સોંપ્યું. તેનું કોડનેમ હતું 'ઓપરેશન રૅથ ઑફ ગૉડ' – દિવ્ય ક્રોધનું ઓપરેશન.
મનુસ્મૃતિમાં આતતાયીના છ પ્રકારો (મનુસ્મૃતિ ૮.૩૫૦-૩૫૧)
મનુજી કહે છે કે નીચેના છ પ્રકારના આતતાયીને મારવાથી પાપ નથી લાગતું, ચાહે તે ગુરુ હોય કે બાળક કે વૃદ્ધ કે બ્રાહ્મણ:
અગ્નિદ (अग्निदः) – જે વ્યક્તિ આગ લગાવીને ઘર-ધન બાળવા આવે.
ગરદ (गरदः) – જે વ્યક્તિ ઝેર આપીને જીવ લેવા તત્પર હોય.
હસ્ત્યરિ (हस्त्यरिः અથવા शस्त्रपाणिः) – હથિયાર હાથમાં લઈને જીવ લેવા હુમલો કરનાર.
ધનહર્તા (धनहरः) – ધન-સંપત્તિ લૂંટવા આવનાર (મોટા પ્રમાણમાં લૂંટ).
ક્ષેત્રહર્તા (क्षेत्रहरः) – બળપૂર્વક જમીન-ખેતર છીનવી લેનાર.
પરદારહર્તા (परदारहरः) – બળાત્કાર કરવા કે પરસ્ત્રી હરવા આવનાર.
आततायिनमायान्तं हन्याद् राजा नृपाज्ञया ।
ब्राह्मणं वा तपस्विनं न तेन ब्रह्महा भवेत् ॥
આતતાયી જ્યારે હુમલો કરવા આવે ત્યારે રાજાએ તેને મારી નાખવો જોઈએ, ચાહે તે બ્રાહ્મણ કે તપસ્વી હોય. તેનાથી બ્રહ્મહત્યાનું પાપ નથી લાગતું.
ઓપરેશન દિવ્ય ક્રોધ: વીસ વર્ષનો અવિરત પીછો
મોસાદને આદેશ હતો: મ્યુનિકના નરસંહારના આયોજકો, સહાયકો અને સંગઠનના દરેક મુખ્ય સભ્યને વિશ્વના કોઈપણ ખૂણે શોધીને નાબૂદ કરો. યાદીમાં ૨૦થી ૩૫ નામ હતા.
આ મિશન ૧૯૭૨થી શરૂ થઈને લગભગ બે દશકા સુધી ચાલ્યું. એજન્ટો યુરોપ, મધ્ય પૂર્વ અને વિશ્વના અન્ય ભાગોમાં છુપાઈને કાર્યરત રહ્યા:
- પ્રથમ હત્યા: ઓક્ટોબર ૧૯૭૨, રોમ. એક પ્રતિનિધિને તેના ફ્લેટમાં અગિયાર ગોળીઓ મારીને ખતમ કરવામાં આવ્યો – અગિયાર ઇઝરાયલીઓના બદલામાં અગિયાર ગોળીઓ. આ પ્રતીકાત્મક હતું.
- સૌથી સાહસિક કાર્યવાહી: એપ્રિલ ૧૯૭૩, બૈરુત. ઇઝરાયલી કમાન્ડો (જેમાં ભવિષ્યના વડાપ્રધાન એહુદ બરાક પણ હતા) નાવથી લેબનોન પહોંચ્યા, સ્ત્રીઓના વેશમાં શહેરમાં ઘુસ્યા અને ત્રણ મુખ્ય નેતાઓને તેમના ઘરમાં જ મારી નાખ્યા. આને 'ઓપરેશન સ્પ્રિંગ ઑફ યુથ' કહેવાયું.
- અંતિમ મોટો લક્ષ્ય: ૧૯૭૯, બૈરુત. મુખ્ય આયોજક અલી હસન સલામેહને કાર બોમ્બથી ઉડાવી દેવામાં આવ્યો.
આ સમગ્ર અભિયાનમાં અનેક લક્ષ્યો સફળતાપૂર્વક નાબૂદ થયા. 'બ્લેક સેપ્ટેમ્બર' સંગઠન લગભગ ખતમ થઈ ગયું. આતંકવાદીઓમાં એવો ભય વ્યાપ્યો કે તેમને ક્યાંય સુરક્ષા ન લાગી.
દાદીમાની આંખોમાં ક્રોધનો સમુદ્ર ઊછળ્યો,
લોખંડી હૃદયે રાષ્ટ્રના દુઃખને વહન કર્યું.
વિશ્વ જોઈ રહ્યું એ અગ્નિનું તેજ અજેય,
મ્યુનિકના બદલામાં દુશ્મનોનું સામ્રાજ્ય ડહોળાયું.
જોકે એક મોટી ભૂલ પણ થઈ: જુલાઈ ૧૯૭૩માં નોર્વેના લિલેહામરમાં ખોટા વ્યક્તિ – એક નિર્દોષ મોરોક્કન વેઇટર –ને મારી દેવાયો. કેટલાક એજન્ટો પકડાયા, આંતરરાષ્ટ્રીય વિવાદ ઊભો થયો.
તેમ છતાં, આ ઓપરેશને ઇઝરાયલની અટલ નીતિ જાહેર કરી: "અમે નથી ભૂલતા, નથી માફ કરતા."
શત્રુઓને માફ કરવું એ નબળાઓનું બળ છે.
આ ઘટનાઓ અને તેમની અદમ્ય દૃઢતાને કારણે આ મહિલાને "રાષ્ટ્રની લોખંડી માતા" તરીકે ઓળખવામાં આવી. તેઓ દેશની પ્રિય દાદીમા હતા, પરંતુ રાષ્ટ્રરક્ષાની વાત આવી ત્યારે લોખંડની દીવાલ બની ગયા. તેમની આ વિરાસત આજે પણ ઇઝરાયલની સુરક્ષા નીતિનો મજબૂત આધાર છે.
આ ગાથા આપણને શીખવે છે કે નબળી લાગતી એક વૃદ્ધ મહિલાએ કેવી રીતે આખા વિશ્વને સંદેશો આપ્યો: રાષ્ટ્ર સાથે છેડો કરવાનું પરિણામ ભયાનક હોય છે. રાષ્ટ્રભક્તિનું આ અમર પ્રતીક કહે છે – ધર્મ અને દેશની રક્ષા માટે કદી પીઠ ન દેખાડવી.
આગ લગાવે, ઝેર આપે,
હથિયાર લઈ આવે,
ધન-જમીન છીનવે કે
પરસ્ત્રી પર હુમલો કરે.
એ છ આતતાયીને મારવું ધર્મ છે જાણજો, મનુએ કહ્યું છે – તેમાં પાપનું નામ નથી.
ધર્મશાસ્ત્રનું આ સ્પષ્ટ વચન છે કે અધર્મનો વિરોધ કરવો એ જ સાચો ધર્મ છે.
