સ્વરા વ્યાસ જ્યારે આ ઘરમાં વહુ બનીને આવી, ત્યારે કોઈએ વિચાર્યું નહોતું કે એના શબ્દો એક દિવસ આ પરિવારના જીવનમાં એવી ઊંડે ઉતરી જશે. એ કોઈ ચમત્કારી સ્ત્રી નહોતી. ન તો એને ભવિષ્ય દેખાતું હતું. બસ, એનું મન એટલું સાફ હતું કે જે અનુભવ થતો, એ શબ્દોમાં બહાર આવી જતો.વ્યાસ પરિવાર મધ્યમ વર્ગીય, શિસ્ત અને સંસ્કારમાં માનતો પરિવાર હતો. રામકૃષ્ણ વ્યાસ—ઘરના વડા, નિયમપ્રિય અને મૌન સ્વભાવના. એમની પત્ની સવિત્રી—ધર્મ અને દાનમાં શ્રદ્ધા રાખનારી, પણ લોકો પર સહેલાઈથી વિશ્વાસ કરી લેતી. શિવાન્સ—ઓફિસની જવાબદારીઓ અને પરિવાર વચ્ચે સંતુલન સાધતો પતિ. દેવર પર્વ—ફિલ્મોની દુનિયાનાં સપનાઓ લઈને જીવતો યુવક. અને નનદ પીહુ—હજી જીવનને હળવાશથી જોતી.એક સાંજ પર્વ ઉતાવળમાં તૈયાર થતો હતો. નવા કપડાં, ફાઈલ હાથમાં.સ્વરાએ પૂછ્યું, “આટલી તૈયારી?”પર્વ ઉત્સાહથી બોલ્યો, “ઓડિશન છે, ભાભી. ફિલ્મ માટે.”સ્વરા થોડી ક્ષણ ચુપ રહી. પછી ધીમે બોલી,“પર્વ, ત્યાં ચમક બહુ છે… પણ અંદર અંધારું પણ છે. ચેતીને રહેજે.”પર્વ હસી પડ્યો. “તમને પણ હવે ડર લાગવા લાગ્યો છે!”સ્વરાએ કંઈ કહ્યું નહીં. એ શબ્દો સમજાવા માટે નહોતા, માત્ર ચેતવણી હતા.બે દિવસ પછી પર્વ ઘરે આવ્યો ત્યારે એનું મૌન બધું કહી રહ્યું હતું. આંખોમાં તૂટેલા સપનાઓ હતાં. કોઈએ વધારે પૂછ્યું નહીં, પણ સ્વરાને અંદરથી ખબર પડી ગઈ—એ જે લાગ્યું હતું, એ ખોટું નહોતું.થોડા દિવસો પછી એક બપોરે સ્વરાએ સવિત્રીને કહ્યું,“મમ્મી, આજે બાપુજી અચાનક ઘરે આવશે એવું લાગે છે.”સવિત્રીએ હસીને જવાબ આપ્યો, “એમને તો ફોન પણ નથી આવ્યો.”પણ સાંજે દરવાજો ખૂલ્યો. રામકૃષ્ણ વ્યાસ અંદર આવ્યા—ચહેરા પર ભાર, આંખોમાં થાક.“ઘરે વાત કરવી પડશે,” એટલું જ બોલ્યા.રાત્રે ખબર પડી કે ઓફિસમાં બધું ઠીક નથી. સવિત્રી ચુપ રહી ગઈ. એને સ્વરાના શબ્દો યાદ આવ્યા, અને પહેલી વાર એને ડર નહીં—વિચાર આવ્યો.સમય જતાં આવા પ્રસંગો વધતા ગયા. સ્વરા બોલે ત્યારે ઘરમાં એક અજીબ શાંતિ છવાઈ જતી. કોઈ ખુલ્લેઆમ કંઈ કહેતું નહીં, પણ મનમાં પ્રશ્ન ઊભો થતો—“આ બધું કેમ સાચું પડે છે?”એક દિવસ સવિત્રી દાન માટે બહાર જતી હતી. સ્વરાએ શાંતિથી કહ્યું,“મમ્મી, આજકાલ દાન પણ ઓળખીને કરવું પડે. બધાં સાચાં નથી હોતાં.”સવિત્રીને ન ગમ્યું. “તું બધે શંકા જ કેમ કરે છે?”પણ થોડા દિવસમાં ખબર પડી કે દાનના નામે ઢોંગ ચાલતો હતો. સવિત્રીના હાથમાંથી માળા સરકી ગઈ.એક રાતે શિવાન્સ થાકેલો હતો. સ્વરાએ ધીમેથી કહ્યું,“ઓફિસમાં પૈસાની વાત આવે ત્યારે સાવધાન રહેજો. બોસ પર અંધવિશ્વાસ ન રાખતા.”શિવાન્સે કઠોર સ્વરે જવાબ આપ્યો,“તું કેમ બધાને ખોટા માનવા લાગી છે?”સ્વરા ચુપ થઈ ગઈ. એને સમજાયું—કેટલીક વાતો સમય આવે ત્યારે જ સમજાય.જ્યારે શિવાન્સની કંપનીમાં ફ્રોડ બહાર આવ્યો અને એ માત્ર એટલા માટે બચી ગયો કે એણે કોઈ ખોટી સહી નહોતી કરી, ત્યારે રામકૃષ્ણ લાંબા સમય સુધી કંઈ બોલ્યા નહીં.એક સાંજે એમણે બધાને બેસાડ્યા.“આ ઘરમાં એક વ્યક્તિ છે,” એમણે શાંતિથી કહ્યું,“જે બોલે છે તે પહેલાં વિચારે નહીં, અનુભવે છે. સ્વરા અશુભ નથી. એ તો સમય પહેલાં બોલતું સત્ય છે.”સવિત્રીની આંખો ભીની થઈ ગઈ. પીહુએ સ્વરાનો હાથ પકડી લીધો.સ્વરા ધીમેથી બોલી,“હું ડરાવવા નથી માગતી. જો હું ન બોલું, તો કદાચ વધુ નુકસાન થાય.”રામકૃષ્ણે માથું હલાવ્યું.“આ ઘર હવે તારા શબ્દોથી ડરશે નહીં, સ્વરા. હવે એમાં વિશ્વાસ કરશે.”એ રાત્રે સ્વરા છત પર ઊભી હતી. આકાશ શાંત હતું. પવન હળવો હતો. ઘર અંદર સૂતું હતું. એને લાગ્યું—ક્યારેક શબ્દો બદલાતા નથી, સમજ બદલાય છે. અને જ્યારે સમજ બદલાય, ત્યારે ઘર ફરી ઘર બની જાય છે.હવે સ્વરા બોલે ત્યારે કોઈ થરથરે નહીં.સૌ સાંભળે છે.કારણ કે હવે સૌ સમજી ગયા છે—મન સાફ હોય તો શબ્દો ભગવાનની ભેટ બની જાય છે.
