પાદર
ભાગ 4
લેખિકા
Mansi Desai
Desai Mansi
Shastri
ગામડાની દિવાળી એટલે માત્ર ફટાકડાનો શોર નહીં, પણ ઘરના ઉંબરાથી લઈને મન સુધીની સફાઈ. વાઘબારસથી જ ગામમાં રોનક બદલાવા લાગી હતી.
લીંપણ અને રંગોળી:
રાધાએ ઘરના આંગણાને ગાયના છાણ-માટીથી લીંપ્યું. કાચા ગારના ઘર પર જ્યારે ચૂનાના ધોળ થયા, ત્યારે ઘર જાણે નવું નક્કોર થઈ ગયું. કાનજીની પત્નીએ પણ ભલે રંગો નહોતા, પણ ચોખાના લોટથી આંગણે સાથિયા પૂર્યા. ગામડામાં ગરીબી હોય પણ ગંદકી નહીં, દરેક ઘરનો ઉંબરો આજે લાલ કંકુથી શોભતો હતો.
ધનતેરસ અને શ્રદ્ધા:
ધનતેરસના દિવસે ખેડૂતોએ સોના-ચાંદીને બદલે પોતાના હળ, પાવડા અને બળદોની પૂજા કરી. દેવાભાઈએ બળદોના શિંગડા પર લાલ રંગ લગાવ્યો અને એમને ગોળ-લાપસી ખવડાવી. "આ જ તો અમારું સાચું ધન છે બાપલ્યા," દેવાભાઈના આ શબ્દોમાં આખા ગામની અસ્મિતા હતી.
દિવાળીની રાત:
અમાસની એ અંધારી રાતે જ્યારે આખું ગામ માટીના કોડિયાથી ઝગમગી ઉઠ્યું, ત્યારે લાગતું હતું જાણે આભના તારા ધરતી પર ઉતરી આવ્યા હોય. કાનજીના છોકરાઓએ પાંચ-દસ ફટાકડા ફોડીને આખું આકાશ ગજવ્યું. ભલે ગજવામાં પૈસા ઓછા હતા, પણ પાડોશમાંથી આવેલી ઘૂઘરા અને સુવાળીની થાળીઓએ ગરીબીનો ઓછાયો ઢાંકી દીધો હતો.
બેસતું વર્ષ અને 'રામ-રામ':
પરંતુ અસલી રોનક તો નવા વર્ષની સવારે હતી. પરોઢિયે પાંચ વાગ્યે ગામમાં 'સબરસ' (મીઠું) વહેંચાતું હતું. નવા કપડાં પહેરીને આખું ગામ પાદરે ભેગું થયું.
"રામ-રામ ભાઈ... રામ-રામ!" ગામના ચોકમાં દુશ્મનો પણ એકબીજાને ગળે મળતા હતા. કાનજીએ દેવાભાઈના પગે લાગીને આશીર્વાદ લીધા, ત્યારે દેવાભાઈએ એને ભેટીને કહ્યું, "કાનજી, નવું વર્ષ તારા ખેતરમાં સોનું લાવે, બસ એ જ દુઆ." આ એ દિવસ હતો જ્યારે જૂના વેર-ઝેર અને મનદુઃખ પાદરની ધૂળમાં દટાઈ જતા અને નવી આશાનો સૂરજ ઉગતો.
પાદરની રોનક:
બપોરે ગામના મંદિરે અન્નકૂટ ભરાયો. આખું ગામ એક જ પંક્તિમાં બેસીને જમ્યું. કોઈ નાત-જાતનો ભેદ નહીં, કોઈ અમીર-ગરીબ નહીં. પાદરનો એ વડલો આજે મલકાતો હતો, કારણ કે એણે જોયું કે વર્ષો વીતે છે, પેઢીઓ બદલાય છે, પણ આ ગામડાની 'રામ-રામ' કરવાની રીત ક્યારેય બદલાતી નથી.
ગામડામાં લગ્ન એટલે કોઈ એક પરિવારનો પ્રસંગ નહીં, પણ આખા ગામનો ઉત્સવ. દેવાભાઈના પાડોશી અને કાનજીના પરમ મિત્ર રહીમ કાકાની દીકરી 'સકીના' ના લગ્ન લેવાયા હતા. આખું ગામ આ પ્રસંગને પોતાનો માનીને કામે વળગ્યું હતું.
માંડવો અને મહેંદી:
પાદરના ખુલ્લા મેદાનમાં લગ્નનો મોટો માંડવો રોપાયો. સ્ત્રીઓએ ગીતો ઉપાડ્યા— "ગણેશ સ્થાપન" થી લઈને "ફટાણાં" સુધીની ગુંજ. રાધા અને ગામની બીજી સ્ત્રીઓએ સકીનાના હાથે મહેંદી મૂકી. ગરીબ કાનજીએ મજૂરી કરીને જે થોડા પૈસા બચાવ્યા હતા, એમાંથી સકીના માટે એક જોડી ચાંદીના ઝાંઝર લાવ્યો. "આ મારી દીકરી માટે," કાનજીના આ શબ્દોમાં ધર્મના વાડા નહીં પણ પિતાનો પ્રેમ હતો.
જાનનું આગમન:
સાંજે ગામના પાદરે ધૂળની ડમરીઓ ઉડી અને ઢોલના ધબકારે જાનનું સ્વાગત થયું. વરરાજા ઘોડા પર સવાર થઈને આવ્યા ત્યારે ગામના છોકરાઓએ ફટાકડા ફોડી આખું પાદર ગજવી દીધું. દેવાભાઈ અને અબ્દુલ ચાચા ખભેખભા મિલાવીને જાનૈયાઓને સાચવતા હતા. ગામડામાં જમાઈ એટલે આખા ગામનો જમાઈ, એને સાચવવામાં કોઈ કમી ન રહેવી જોઈએ.
પાદરની જમણવાર:
રાત્રે પંગત પડી. પતરાળાં અને દૂધપાક-લાડુની સુગંધ હવામાં પ્રસરી ગઈ. આખું ગામ એકસાથે બેસીને જમ્યું. કાનજી પીરસવાનું કામ કરતો હતો, એના ચહેરા પર આજે થાક નહીં પણ સંતોષ હતો. ગામડાના લગ્નની આ જ તો ખાસિયત છે, અહીં કેટરર્સ નહીં પણ ગામના જુવાનિયાઓ જ પીરસવા માટે પડાપડી કરતા હોય છે.
વિદાયની વેળા (કરુણ દ્રશ્ય):
સવાર પડી અને વિદાયનો સમય આવ્યો. જ્યારે સકીના ગાડામાં (અથવા શણગારેલી ગાડીમાં) બેઠી અને પાદરના વડલા સુધી પહોંચી, ત્યારે આખા ગામની આંખો ભીની થઈ ગઈ. બાપે દીકરીને વળાવી, પણ આખું પાદર જાણે રડતું હતું. દીકરી જ્યારે ગામની સીમ ઓળંગે છે, ત્યારે એની સાથે ગામની અડધી રોનક પણ ચાલી જતી હોય એવું લાગે છે.
પાદરની શાંતિ:
જાન ગઈ, માંડવો ઉતરાયો. પાદરે ફરી શાંતિ છવાઈ ગઈ. પણ પેલા વડલાની ડાળીઓમાં હજી લગ્નના ગીતોના પડઘા સંભળાતા હતા. પગરખાં ફરીથી ખેતર તરફ વળ્યા, પણ હૈયે એક મીઠી યાદ રહી ગઈ કે 'ગામની દીકરી સાસરે સુખી રહે'.
#MansiDesaiShastriNiVartao
#માનસીદેસાઈશાસ્ત્રીનીવાર્તાઓ
#Aneri
#SuspensethrillerStory
#Booklover
#Storylover
#Viralstory
