ती… संघर्षातून उभी राहिलेली शक्ती
८ मार्चची सकाळ होती. गावावर कोवळ्या सूर्याची किरणं पडत होती. शेतांमधून येणारा मातीचा सुगंध आणि पक्ष्यांचा किलबिलाट जणू निसर्गही आजचा दिवस साजरा करत होता. कारण आजचा दिवस होता महिला दिन. गावातील शाळेत मोठा कार्यक्रम आयोजित करण्यात आला होता. अनेक महिला, विद्यार्थी आणि गावकरी त्या कार्यक्रमासाठी उत्साहाने जमा झाले होते. त्या कार्यक्रमाची मुख्य पाहुणी होती सविता – एक साधी पण संघर्षातून उभी राहिलेली स्त्री.
सविता एका छोट्या गावात जन्मली. तिचे वडील साधे शेतकरी होते आणि आई गृहिणी. घराची परिस्थिती खूपच साधी होती. कधी कधी घरात दोन वेळच्या जेवणाचीही अडचण यायची. पण तिचे आई-वडील एक गोष्ट नेहमी सांगायचे – “शिक्षण हेच आयुष्य बदलू शकतं.” म्हणून त्यांनी कितीही अडचणी असल्या तरी मुलांना शाळेत पाठवणं कधी थांबवलं नाही.
सविता लहानपणापासून खूप हुशार आणि जिज्ञासू होती. तिला पुस्तकं खूप आवडायची. शाळेतून आल्यावर ती आधी आईला घरकामात मदत करायची आणि नंतर छोट्याशा दिव्याच्या प्रकाशात अभ्यास करायची. तिच्या डोळ्यांत एक स्वप्न होतं – मोठं व्हायचं, स्वतःच्या पायावर उभं राहायचं आणि आपल्या गावातील मुलींना शिकण्यासाठी प्रेरणा द्यायची.
एक दिवस शाळेत शिक्षकांनी वर्गात विचारलं, “मोठं झाल्यावर तुम्ही काय बनणार?” वर्गातल्या मुलांनी वेगवेगळी उत्तरं दिली. कोणी डॉक्टर म्हणालं, कोणी पोलीस, कोणी इंजिनिअर. सविता मात्र शांत उभी राहिली आणि म्हणाली, “सर, मला शिक्षक व्हायचं आहे. मला गावातील मुलींना शिकवायचं आहे.” शिक्षकांना तिचं उत्तर खूप आवडलं. पण वर्गातील काही मुलं हसू लागली. “अगं मुली जास्त शिकून काय करतात? शेवटी लग्नच करायचं असतं,” त्यांनी चिडवायला सुरुवात केली. त्या शब्दांनी सविताचं मन दुखावलं, पण त्या दिवशी तिने मनाशी एक ठाम निर्धार केला – “मी नक्की शिकणार.”
काळ पुढे सरकत गेला आणि सविता मोठी होत गेली. पण तिच्या स्वप्नासमोर अनेक अडथळे उभे राहू लागले. गावातील काही लोक तिच्या आई-वडिलांना सांगायचे, “मुलीला जास्त शिकवू नका, लवकर लग्न लावा.” हे ऐकून सविताच्या मनात कधी कधी भीती निर्माण व्हायची. एक दिवस ती आईजवळ बसली आणि म्हणाली, “आई, जर माझं लग्न लावलं तर माझं स्वप्न अपूर्ण राहील.” आईने तिच्या डोक्यावर हात ठेवला आणि शांतपणे म्हणाली, “बाळा, तुझं स्वप्न पूर्ण होईपर्यंत मी तुझ्या पाठीशी उभी आहे.” आईच्या त्या शब्दांनी सविताच्या मनात नवी शक्ती निर्माण झाली.
दहावीच्या परीक्षेत सविताने खूप चांगले गुण मिळवले. सगळे आनंदी होते, पण पुढे कॉलेजला जाण्यासाठी पैसे नव्हते. घराची आर्थिक परिस्थिती खूपच कठीण होती. वडील म्हणाले, “बाळा, आम्हाला तुला शिकवायचं आहे, पण आमची परिस्थिती खूप कठीण आहे.” त्या रात्री सविता खूप रडली. तिला वाटलं की तिचं स्वप्न इथेच संपेल. पण दुसऱ्या दिवशी तिने एक मोठा निर्णय घेतला – “मी काम करून शिक्षण पूर्ण करेन.”
सविताने गावातील लहान मुलांना शिकवायला सुरुवात केली. सकाळी कॉलेज, संध्याकाळी ट्युशन आणि रात्री अभ्यास – तिचं आयुष्य संघर्षाने भरलेलं होतं. कधी कधी ती इतकी थकून जायची की डोळ्यांतून अश्रू वाहायचे. पण तिच्या मनात एकच विचार असायचा – “एक दिवस मी नक्की यशस्वी होईन.”
हळूहळू गावातील लोकांना सविताचं कौतुक वाटू लागलं. जे लोक आधी म्हणायचे “मुलींना शिकून काय फायदा?” तेच आता म्हणू लागले, “आपल्या मुलीलाही सवितासारखं बनवायचं आहे.” सविता फक्त स्वतःसाठी नाही तर संपूर्ण गावासाठी प्रेरणा बनली.
काही वर्षांच्या कठोर परिश्रमानंतर सविताने शिक्षक प्रशिक्षण पूर्ण केलं. एक दिवस तिला सरकारी शाळेत नोकरी मिळाल्याचं पत्र आलं. तो तिच्या आयुष्यातील सर्वात आनंदाचा दिवस होता. आईच्या डोळ्यांत आनंदाश्रू होते. वडील अभिमानाने म्हणाले, “आज आमची मुलगी आमचा अभिमान आहे.” सविता हसून म्हणाली, “हा माझा नाही, आपल्या सगळ्यांचा विजय आहे.”
नोकरी मिळाल्यानंतर सविता आपल्या गावात शिक्षक झाली. ती मुलींना नेहमी सांगायची, “तुम्ही कमजोर नाही, तुमच्यात खूप मोठी शक्ती आहे.” तिच्या प्रेरणेमुळे अनेक मुलींनी शिक्षण सुरू केलं. गावात हळूहळू बदल होऊ लागला. मुलींना शिकवणं महत्वाचं आहे, हे लोकांच्या मनात रुजायला लागलं.
काही वर्षांनी गावातील शाळेत महिला दिनाचा मोठा कार्यक्रम आयोजित करण्यात आला. सविताला मुख्य पाहुणी म्हणून बोलावण्यात आलं. ती मंचावर उभी राहिली आणि सभागृहात बसलेल्या सर्व महिलांकडे पाहत म्हणाली, “मी एक सामान्य मुलगी होते. माझ्या आयुष्यात गरीबी होती, अडचणी होत्या, समाजाची बंधनं होती. पण माझ्याकडे एक गोष्ट होती – स्वप्न आणि आत्मविश्वास. जर एक स्त्री ठरवेल तर ती तिचं आयुष्यच नाही तर संपूर्ण समाज बदलू शकते.”
तिचं भाषण ऐकून सभागृह टाळ्यांच्या आवाजाने दुमदुमलं. अनेक महिलांच्या डोळ्यांत अश्रू होते, कारण सवितेची कथा त्यांच्या स्वतःच्या आयुष्याशी जुळणारी होती.
सवितेची कथा आपल्याला एक मोठा संदेश देते – स्त्री कमजोर नाही. तिला फक्त संधी, शिक्षण आणि आत्मविश्वासाची गरज असते. जेव्हा स्त्री पुढे जाते तेव्हा फक्त तिचं आयुष्य नाही तर संपूर्ण समाज प्रगती करतो.
म्हणूनच आज महिला दिनाच्या निमित्ताने आपण एक गोष्ट लक्षात ठेवली पाहिजे –
स्त्री म्हणजे शक्ती, स्त्री म्हणजे धैर्य आणि स्त्री म्हणजे समाजाला घडवणारी प्रेरणा.
