"જાન્યુઆરી ૨૦૦૧નું એ વર્ષ, જે આખા ગુજરાત માટે કાળ બનીને આવ્યું હતું. ધરતી ધ્રુજી અને બધું જ વેરવિખેર થઈ ગયું. એ ગોઝારી ઘટનાના હજી અઢી માસ જ વીત્યા હતા, ત્યાં માધુરીબેનના ઘરે ખુશીની દસ્તક થઈ. ત્રણ દિવસની અસહ્ય પ્રસવ પીડા પછી જ્યારે પુત્રીનો જન્મ થયો, ત્યારે એવું લાગ્યું જાણે કુદરતે નવું જીવન આપ્યું હોય. એનું નામ રાખ્યું 'ધરતી'.
પણ ભાગ્યનો ખેલ તો જુઓ, એ જન્મી હતી કાળ ચોઘડિયામાં. આખા કુટુંબનું એ પ્રથમ સંતાન! મોટા પપ્પાને સંતાન નહોતું અને ફોઈના છૂટાછેડા થયેલા, એટલે આખા ઘરનો હરખ ધરતી પર ઠલવાયો. મોટા પપ્પા તો આખી સોસાયટીમાં 'બાબી આવી, બાબી આવી' કહીને હરખના હિલોળે ચઢ્યા હતા. ધરતી દેખાવમાં પિતા જેવી શ્યામ હતી અને માતા જેવા વાંકડિયા વાળ તેના ચહેરાની ઓળખ હતા."
ધરતી એટલે સહનશક્તિનું બીજું નામ, પણ આ ધરતીના લોહીમાં તો પહેલેથી જ એક જિદ્દ હતી. પાંચ વર્ષની ઉંમર સુધી તો તેને વારંવાર આવતી આંચકીઓએ ઘેરી રાખી હતી. એ નાનકડું શરીર બીમારી સામે લડતું હતું, એટલે જ આજના જમાના જેવા કોઈ 'કિન્ડરગાર્ડન'ના ભણતર વગર જ તેને સીધો પહેલા ધોરણમાં પ્રવેશ લેવો પડ્યો.
શાળાના પહેલા અઠવાડિયે જ ધરતીના સ્વાભિમાનને ઠેસ પહોંચી. તેને 'નબળા' વિદ્યાર્થીઓના વર્ગમાં બેસાડવામાં આવી. નાનકડી ધરતીના મનમાં ગુસ્સાનો જ્વાળામુખી ફાટ્યો—"હું નબળી નથી!" એ જિદ્દ એવી જાગી કે માત્ર સાત જ દિવસમાં તેણે અક્ષરો અને શબ્દોને એવા ઘૂંટ્યા કે શિક્ષકો પણ અચંબિત થઈ ગયા. જે છોકરીને નબળી ગણી હતી, તે એક જ અઠવાડિયામાં સડસડાટ વાંચતી થઈને સામાન્ય વર્ગમાં ગૌરવભેર પ્રવેશી.
પરંતુ, શાળા એટલે માત્ર ભણતર નહીં, બાળકોના ટોણાનો સામનો પણ ખરો. ધરતીના વાંકડિયા વાળ તેને વારસામાં મળ્યા હતા, પણ ક્લાસના છોકરાઓ તેને 'મેકઅપ બ્રશ' કહીને ચીડવતા. એ મજાક ધરતીના કોમળ હૃદયને ચીરી નાખતી.
એક દિવસ ઘરે આવીને તેણે અનોખો રસ્તો અપનાવ્યો. મનમાં રોષ હતો અને હાથમાં કાતર. તેણે અરીસા સામે ઉભા રહીને પોતાની બે સુંદર ચોટલીઓમાંથી એક આખેઆખી ગૂંથેલી ચોટલી મૂળમાંથી જ કાપી નાખી! અડધો માથું ખાલી અને અડધી બાજુ ચોટલી—ધરતીએ આ 'ગુનો' છુપાવવા માટે ચાદર ઓઢીને સુઈ જવાનું નાટક કર્યું.
માધુરીબેન જ્યારે ઓરડામાં આવ્યા ત્યારે દીકરીને અકાળે સૂતેલી જોઈને ફાળ પડી. ચાદર હટાવીને જોયું તો ધરતી સૂવાનું ડોળ કરતી હતી, પણ તેની 'ચાલકી' પકડાઈ ગઈ હતી. એ કપાયેલા વાળ જોઈને માનું હૃદય ભરાઈ આવ્યું, પણ ઉપાય એક જ હતો. માધુરીબેને ભારે હૈયે ધરતીના બાકીના વાળ પણ કપાવી નાખ્યા.
એક ક્ષણમાં ધરતીની ઓળખ બદલાઈ ગઈ. ચોટલીઓ વાળી એ લાડકી દીકરી હવે બિલકુલ છોકરા જેવી દેખાવા લાગી. શાળાના બાળકોની મજાક સામે આ ધરતીનો પહેલો 'બળવો' હતો, જેણે તેના વાળ તો છીનવી લીધા, પણ અંદરની લડાયક વૃત્તિને વધુ તેજ બનાવી દીધી.સમય તો વહેતી નદી જેવો છે, પણ ધરતી માટે આ સમય જાણે કાંટાની સેજ બની રહ્યો હતો. હવે એ નાનકડી ‘બાબી’ રહી નહોતી. ૧૧ વર્ષની વયે પહોંચેલી ધરતીના શરીરમાં પરિવર્તન આવી રહ્યા હતા. અત્યાર સુધી તો તે તેના બે વર્ષ નાના ભાઈ 'સંકેત' ના કપડાં પહેરીને આખા ઘરમાં દોડતી, પણ હવે એ પહેરવેશ અને એ ઉંમર બંને બદલાઈ રહ્યા હતા.
ધરતીનું મોસાળ એટલે રૂપ-રંગનો ભંડાર. ત્યાંના દરેક સભ્યો જાણે દૂધે ધોયા હોય તેવા રૂપાળા! જ્યારે ધરતી ત્યાં જતી ત્યારે એ ગોરા ચહેરાઓ વચ્ચે તેનો શ્યામ વર્ણ અને ફરી ઉગેલા પેલા વાંકડિયા વાળ કોઈ પરગ્રહવાસી જેવા લાગતા. મોસાળના આંગણે લોહીના સંબંધો પણ રંગના આધારે તોલાતા હતા.
મોસાળ પક્ષના લોકો ધરતીની સરખામણી તેના મામા-માસીના બાળકો સાથે કરતા. "જો, બીજી દીકરીના બાળકો તો કેવા દૂધ જેવા ધોળા અને સુંદર છે, અને આ ધરતી..." આ અધૂરું વાક્ય ધરતીના હૃદયમાં હજારો સોયની જેમ ભોંકાતું. હદ તો ત્યારે થઈ જ્યારે તેના પોતાના જ મોસાળમાં તેને ‘સીદી બાદશાહ’ જેવું નામ આપવામાં આવ્યું. એ મજાક નહોતી, એ તો ધરતીના અસ્તિત્વ પરનો ઘા હતો.
લોકો હસતા, પણ ૧૧ વર્ષની એ કિશોરી અંદરથી રડતી. તે વિચારતી કે, "શું મારો વાંક એ છે કે હું મારા પિતા જેવી દેખાવું છું? શું મોસાળમાં સ્થાન મેળવવા માટે ગોરા હોવું જરૂરી છે?" માતા માધુરીબેન આ બધું જોતા, સાંભળતા, પણ પિયર પક્ષ સામે કશું બોલી શકવાની તેમની મર્યાદા હતી. માની લાચારી અને દીકરીનું અપમાન—એ ઘરની ચાર દીવાલોમાં ગૂંગળાતું હતું.
શું માતાની પ્રસવપીડા લાંબો સમય રહી એ ધરતી ની ભૂલ હતી ?
શું ધરતીના જન્મનું ચોઘડિયુ એનું ભાગ્ય નક્કી કરશે?
ધરતી પિતા જેવી હતી એ શું એની ભૂલ હતી?
કુમળા બાળક પર શું તેના માત્ર રંગને આધારે જ વહાલ વરસાવવું?
"હવે ધરતીના આગળના જીવનમાં શું થાય છે? શું તે આ સામાજિક માનસિકતાને બદલી શકશે? જાણવા માટે વાંચતા રહો 'ધરતી'નો આગામી ભાગ..."
