अमृतवेल वि. स. खांडेकर समीक्षालेखन: अविनाश शांताबाई भिमराव ढळे (एक अश्वस्थामा) मानवी नात्यांचा अंतर्मुख अवकाशमराठी साहित्याच्या इतिहासात वि. स. खांडेकर स्थान हे केवळ एक यशस्वी कादंबरीकार म्हणून नाही, तर मानवी जीवनातील नैतिक गुंतागुंत समजून घेणाऱ्या चिंतनशील लेखक म्हणून निश्चित झालेले आहे. त्यांच्या लेखनात जीवनाकडे पाहण्याची दृष्टी आहे, जी केवळ घटना मांडत नाही, तर त्या घटनांमागील मनोवृत्ती, मूल्यसंघर्ष आणि अंतःप्रवाह उलगडते. अमृतवेल ही कादंबरी म्हणजे याच दृष्टिकोनाचा अत्यंत संयत, पण खोल विचार करणारी कादंबरी आहे. ...Read More

अमृतवेलवि. स. खांडेकरसमीक्षा लेखनमालालेखन अविनाश शांताबाई भिमराव ढळे (एक अश्वस्थामा)भाग दुसराप्रेम, त्याग आणि मौनाचे सूक्ष्म तत्त्वज्ञानअमृतवेलच्या पहिल्या भागात मानवी रचना आणि त्यातील अंतर्गत संघर्ष स्पष्ट होतो. दुसरा भाग मात्र त्या संघर्षाला अधिक खोल नेतो. इथे प्रेम हे केवळ भावनिक आकर्षण न राहता, त्याग, स्वीकार आणि मौन यांच्या छायेत तपासले जाते. खांडेकरांच्या लेखनाचे हे वैशिष्ट्य आहे की ते भावनेला थेट शब्द देत नाहीत; ते तिच्या परिणामांकडे पाहतात. त्यामुळे प्रेमाचा अनुभव हा अधिक व्यापक आणि अधिक वेदनादायक बनतो.या कादंबरीत प्रेम व्यक्त होण्यापेक्षा सहन केले जाते. ते बोलून दाखवण्याऐवजी जगले जाते. खांडेकरांना हे ठाऊक आहे की जीवनात अनेकदा भावना व्यक्त न होण्यामागे ...Read More

अमृतवेलवि. स. खांडेकरसमीक्षा लेखनमालालेखन अविनाश शांताबाई भिमराव ढळे (एक अश्वस्थामा)भाग तिसरासमाप्तीची शांत वेदना आणि कालातीत अनुभवअमृतवेलच्या अखेरच्या टप्प्यावर पोहोचताना मनात कुठलाही उत्कट भावनिक उद्रेक होत नाही. इथे अश्रू ओघळत नाहीत, नाट्यमय प्रसंग घडत नाहीत, आणि कोणतेही ठाम उत्तर मिळत नाही. मात्र तरीही, किंवा कदाचित त्यामुळेच, कादंबरी संपल्यावर मनात एक खोल, शांत आणि दीर्घकाळ टिकणारी अस्वस्थता उरते. ही अस्वस्थता म्हणजेच अमृतवेलची खरी समाप्ती आहे.वि. स. खांडेकरांच्या लेखनात शेवट म्हणजे कथानकाचा शेवट नसतो. तो एका प्रवासाचा थांबा असतो. अमृतवेलचा शेवटही तसाच आहे. तो वाचकाला थांबवतो, पण मुक्त करत नाही. पात्रांचे आयुष्य कागदावर संपते, पण त्यांच्या भावनिक गुंतागुंती वाचकाच्या मनात सुरूच राहतात.या ...Read More