કૃપણ-લીલા મીઠાઈ લેવા ગયેલો દીકરો ત્રણ કલાક પછી ખાલી હાથે પાછો આવ્યો—પણ સાથે એવી “બચત” લઈને આવ્યો કે કંજુષ પિતાની આંખોમાં આનંદનાં આંસુ આવી ગયા! પિતાએ આખી જિંદગી સંપત્તિ બચાવી હતી; દીકરાએ તો એ સંપત્તિ બચાવવાની એવી નવી રીત શોધી કે મહેમાનની ચપ્પલ પણ સુરક્ષિત ન રહી!  નગરમાં શેઠ કૃપણદાસની કંજૂસાઈની ખ્યાતિ ચારેય દિશામાં વાયુવેગે વિસ્તરેલી હતી. લક્ષ્મીદેવી એમની તિજોરીમાં કેદ થઈને જાણે મોક્ષની રાહ જોતી હોય તેવી સ્થિતિ હતી. ‘ચામડી તૂટે પણ દમડી ન છૂટે’ એ એમનો જીવનમંત્ર હતો. શાસ્ત્રોમાં ધનની ત્રણ ગતિઓ વર્ણવી છે: દાન, ભોગ અને નાશ. પરંતુ શેઠજી માટે તો આ ત્રણેય ગતિઓ અસ્વીકાર્ય હતી; એમની