લોથલ (આશરે ઈ.સ.પૂર્વે 2400–1900), જે સિંધુ ખીણ સંસ્કૃતિનું મહત્વનું બંદર શહેર હતું, ત્યાંના ઈંટકામ વિશે આજ સુધી થયેલા પુરાતત્ત્વીય અભ્યાસ પરથી કેટલીક બાબતો જાણી શકાય છે. પરંતુ એક મહત્વની વાત એ છે કે લોથલમાં વપરાયેલા મોર્ટારનું ચોક્કસ રાસાયણિક સૂત્ર મળ્યું નથી, તેથી કેટલાક દાવાઓ માત્ર અનુમાન છે.લોથલમાં મોર્ટારમાં શું વપરાતું હતું?પુરાતત્ત્વીય પુરાવા મુજબ:ચીકણી માટી (Clay) – સૌથી વધુ વપરાતો બાઇન્ડર.ઈંટો વચ્ચે ચીકણી માટીનો પાતળો સ્તર લગાડવામાં આવતો.ઘણી રહેણાંક ઇમારતોમાં આ જ મુખ્ય મોર્ટાર હતો.ચૂનો (Lime)લોથલમાં ચૂનાનો ઉપયોગ કેટલીક ખાસ જગ્યાઓ પર થતો હોવાના સંકેતો મળે છે.પરંતુ સમગ્ર શહેરમાં ચૂનાનું મોર્ટાર સામાન્ય હતું એવો પુરાવો નથી.જિપ્સમ (Gypsum)કેટલીક જગ્યાએ જિપ્સમ પ્લાસ્ટર અથવા